Door Wietse Ratsma (01-11-'03)

Is de gemiddelde Amerikaanse burger dom? Waarschijnlijk niet dommer dan mensen die buiten de Verenigde Staten wonen. Hoe komt het dan dat Amerikanen de acties van hun land tegenwoordig zo anders zien dan de grote meerderheid van mensen in de rest van de wereld? Een van de oorzaken hiervan is de slecht gebalanceerde eenzijdige informatie door de media.

Men zal zich buiten de Verenigde Staten vaak afvragen hoe het mogelijk is dat in een land dat in veel opzichten een leidende macht is in de wereld, de burgerbevolking in het algemeen slecht op de hoogte is van de rol die hun land speelt ten opzichte van het buitenland. Enige recente opiniepeilingen in de VS hebben dit onlangs weer eens duidelijk gemaakt. In een onderzoek dat gehouden werd door het in Washington gebaseerde "Program on International Policy Attitudes" (PIPA) werd aan bijna 10.000 Amerikanen die hun nieuws uit slechts één bron verkrijgen een drietal verklaringen gemaakt over de Amerikaanse invasie van Irak, die zij als 'juist' of 'onjuist' moesten evalueren. De verklaringen waren als volgt:

* Saddam Hoessein had een directe verbinding met de aanvallen van 11 september, 2001 op Amerika.
* In het algemeen keurt de wereld de door de VS geleide oorlog goed.
* De legers van de VS hebben massavernietigingswapens gevonden in Irak.

Nu zou men denken dat het wel algemene kennis zou zijn dat deze drie verklaringen onjuist zijn. Het PIPA onderzoek vond echter dat 60 procent van de mensen minstens één verkeerd antwoord gaven. Zo bleek dat 49 procent geloofden dat Hoessein samenwerkte met Al Qaeda, 24 procent zeiden dat nucleaire, chemische en biologische wapens in Irak waren gevonden terwijl zo'n 20 procent dacht dat chemische en biologische wapens door Hoessein gebruikt waren in de oorlog.

Afhankelijk van welke nieuwsbron er gebruikt wordt, zijn er echter verschillen in de antwoorden. Zij die het FOX televisie Nieuws Kanaal als bron gebruikten bleken het slechts geïnformeerd. Niet minder dan 80 procent gaf minstens één verkeerd antwoord terwijl dit onder hen die naar National Public Radio luisterden slechts 23 procent bedroeg.

Waarom lijkt FOX News zo'n slechte informatiebron? Om daar iets meer over te weten te komen kan men terecht bij Charlie Reina die 6 jaar bij FOX gewerkt heeft, onder andere als productieleider voor het programma 'News Watch', alsmede voor speciale programma's en als redacteur van het nieuwsbureau. Behalve voor FOX heeft hij meer dan 20 jaar gewerkt in de omroep journalistiek voor The Associated Press, CBS Radio en ABC/Good Morning America. Maar Reina heeft geen hoge dunk over de objectiviteit van FOX News.

Reina: "Het nieuwsbureau stond onder constante controle en toezicht van de directie. De kern van het vooroordeel van FOX is heel reëel en direct. Dit arriveert iedere morgen in de vorm van een electronisch verzonden memorandum van de directie dat mededeelt welke berichten gebruikt zullen worden en vaak ook de manier waarop het medegedeelt moet worden. Voor het personeel van het nieuwsbureau fungeert dit memorandum als de Bijbel. Dit memorandum verscheen voor het eerst nadat George W. Bush president geworden was in het begin van 2001, en verzekerde dat het gezichtspunt van die administratie consequent door FOX werd gevolgd. Het memorandum waarschuwde bijvoorbeeld dat anti-oorlog demonstranten zouden jengelen over Amerikaanse bommen die Irakese burgers om het leven zouden brengen, en suggereerde dat men dit dan maar aan de families van gedode Amerikaanse soldaten moest uitleggen. Die morgen verbaasde het mij niet dat een door mij bewerkte copie van een oorlogscorrespondent waarin zich een beeld bevond van gewonde Irakese kinderen in een ziekenhuis, uit het nieuws werd verwijderd."

Reina zegt dat dit geen ongewoon incident is bij FOX News, waar vrijwel niemand in de leiding van het nieuwsbureau een besluit durft te nemen zonder eerst de politiek van de directie te raadplegen.

De politiek, de acties en de propaganda van de regering Bush krijgen op die manier grote invloed over de opinies van de burgerbevolking van de VS. De leugens van Bush worden nauwelijks geopenbaard. Tegenspraak is er van tijd tot tijd wel, maar die verdwijnt in het niets vergeleken bij de overvloed van pro-Bush nieuws. De meeste mensen verkrijgen hun nieuws via de televisie. Maar, terwijl er 20 jaar geleden nog zo'n 50-tal onafhankelijke nieuwsbronnen waren, is dat aantal nu geslonken tot niet meer dan vijf of zes, waarvan alleen het Public Broadcasting System de allure van onafhankelijkheid en objectiviteit geeft. Geen wonder dat de bevolking slecht geïnformeerd is. Alleen diegenen met speciale politieke belangstelling en zij met een aansluiting op het Internet kunnen hun nieuws op andere, meer objectieve manieren verkrijgen.

Behalve dit slechte informatiesysteem is de Amerikaanse cultuur sterk individualistisch gebaseerd. Een hogere status in de maatschappij staat gelijk aan het verdienen van meer geld, iets wat constant gepromoot wordt in het dagelijks leven, tezamen met de 'bewezen kapitalistische methodes'. Deze individualistische cultuur, gekoppeld aan een van kinds afaan ingepompt patriotisme dat al begint op de kleuterschool [1] en in iedere volgende klas t/m de twaalfde, deel uitmaakt van het schoolleerplan ('God bless Amerika'; de Eed van Trouw aan de vlag; het Vrijheidsbeeld, de Vrije Markt enz.), het eindeloze gedoe over 'Amerika, het beste land ter wereld' en het idee dat iedere buitenlander liever Amerikaan zou willen zijn, en dan in de laatste jaren de notie de enige supermacht in de wereld te zijn, gesteund door God.... als men al deze gedachten samenvoegt met een nieuwsmedia die Amerika zelden iets slechts of verkeerds kan zien doen, dan is het probleem wel duidelijk. Voor vele Amerikanen kan de buitenlandse politiek die door hun land bedreven wordt bijna niet bekritiseerd worden want zij zijn de leiders van de wereld die de toon aangeven die anderen moeten volgen. En zo is het mogelijk dat Bush allerlei internationale overeenkomsten annuleert of aan z'n laars lapt terwijl een groot deel van de Amerikaanse bevolking hem nog steeds blijft steunen.

Zijn Amerikanen dan toch dommer dan buitenlanders? Nee, alleen lijden ze onder een soort van hersenspoeling door een nationale elite die binnen zowel als buiten de regering opereert, een millionairsbende die zichzelf het recht hebben gegeven het land te besturen in hun eigenbelang (ja, met de ogenschijnlijke toestemming van de meerderheid van de 50 procent stemgerechtigden die nog de moeite nemen om te stemmen). Jaren geleden zei men "Wat goed is voor General Motors is goed voor Amerika". Tegenwoordig, dankzij globalisatie, is het meer van "Wat goed is voor de grote Amerikaanse ondernemers is goed voor de hele wereld".

De nieuwe pas gekozen ster-gouverneur van Californië, Arnold Schwarzenegger werd onlangs geciteerd als zeggende: "Aan gewone mensen moet gezegd worden wat te doen en wat te denken". Dat lijkt voor hem wel weer gewerkt te hebben. En Donald Rumsfeld verklaarde pas geleden dat de oorlog in Irak "een lange, moeizame strijd zal worden". Dit laatste lijkt mij ook van toepassing op de pogingen de Amerikaanse bevolking een bredere visie te geven van wat er in de wereld over hen gedacht wordt.

Noot:
[1] California State Board of Education. State curriculum from kindergarten to grade 12.