Door W. Ratsma. (27 maart 2003)

Er begint twijfel te komen onder de Amerikaanse bevolking of het allemaal wel zo goed gaat met de oorlog in Irak als president Bush en zijn collega's hen pogen te doen geloven. Dit werd duidelijk toen de resultaten van een opinieonderzoek vertoond werden op CNN en die een enorme groei zagen in het aantal mensen die denken dat de regering de sterkte van het Iraakse leger en de tegenstand van de bevolking totaal onderschat heeft.

Het is ondertussen wel duidelijk dat deze oorlog veel moeilijker zal worden voor de troepen van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk dan eerder verwacht werd. Sommige oud-militairen, waaronder bijvoorbeeld Dr. John Collins, een voormalige legerkolonel en onderzoeker aan de bibliotheek van het VS-congress, zegt dat het slechtste scenario voor de Amerikanen is om troepen Bagdad binnen te zenden, waarbij de Amerikanen alle voordelen zouden verliezen in huis aan huis gevechten. Maar alles lijkt er momenteel op dat het daarop uit zal draaien en dat de gevolgen een enorm aantal mensen - zowel militairen als burgers - het leven zal kosten.

Bush wil daarvoor de schuld aan Saddam Hoessein geven met het argument dat mensenlevens hem niets waard zijn en dat hij de burgerbevolking gebruikt als menselijke schilden. Dat is mogelijk. Maar het is eveneens mogelijk dat de Iraakse bevolking de invasie van hun land zien als een vijandelijke actie, dat ze de troepen zien als een bezettingsleger en dat zij hun stad zullen verdedigen zoals de Sovjets dat deden in Stalingrad. Of de slag om Bagdad een omkeer in de oorlog zou betekenen wordt algemeen betwijfeld, maar een resulterende guerilla-oorlog die jarenlang kan duren is niet uitgesloten.

Eveneens twijfelachtig is of Bush er in kan slagen na de oorlog een democratische regering in Irak te bewerkstelligen. Zo'n regering zou natuurlijk alleen door de VS geaccepteerd worden als het een pro-Amerikaanse politiek voert, anders zou de hele strijd voor de 'bevrijding' van Irak voor niets zijn geweest. Maar de reactie van de Iraakse bevolking lijkt op dit moment niet bepaald pro-Amerikaans te zijn (behalve misschien de Koerden) en een echte democratische verkiezing kon wel eens heel anders uitpakken dan Bush in gedachten heeft. Men kan dus verwachten dat het wel wat jaren zal duren voor er een Iraakse regering komt die echt de wil van de bevolking reflecteert. Niet dat Bush daar veel slaap over zal verliezen, zolang als de olie maar blijft vloeien en de ondernemingswinsten groot zijn.

Het idee van Bush dat de democratie zich vanuit Irak verder door de Arabische wereld zal verspreiden is natuurlijk nog veel verder van huis. In feite is het veel eerder mogelijk dat de VS zich hiertegen hevig zouden verzetten. Het anti-Amerikanisme in de Arabische wereld is nu zo hoog dat democratische regeringen in deze landen een enorme tegenstander voor de VS zouden worden, iets dat ongetwijfeld nieuwe Amerikaanse interventies zou opleveren. Men doet goed zich te herinneren wat Henry Kissinger zei als rechtvaardiging voor de VS interventie in Chili in 1973: "Ik zie geen enkele reden waarom een land gepermitteerd zou worden Marxistisch te gaan vanwege het feit dat hun bevolking onverantwoordelijk is". Dezelfde soort logica zal dan wel weer toegepast worden op Arabische landen die zo 'onverantwoordelijk' zijn om een anti-Amerikaanse regering te kiezen. Nee, de oorlog in Irak zal de democratie niet verspreiden, zeker niet zolang als de tegenwoordige regeringen in het Midden-Oosten nog heimelijk hun (goed betaalde) steun geven aan Amerika.

Nog een andere belofte van het duo Bush-Blair, nadat ze Irak onder de knie hebben, is de oplossing van het Israëlisch-Palestijnse probleem. Maar dat probleem is al meer dan 50 jaar oud en het lijkt mij dat de kiezers in de VS en het VK de politieke carrières van zowel Bush als Blair dan al lang zullen hebben beëindigd.
Dat is tenminste te hopen.