Door Tom Horst

De honing die jarenlang aan het achterwerk van de Verenigde Staten leek te kleven en een groot deel van de westerse wereld de oorlogszuchtige politiek van hun bondgenoot deed volgen, lijkt plaats te maken voor een naar geurtje aan ditzelfde achterwerk. Na grote delen van de Arabische wereld wensen nu ook Frankrijk en Duitsland niet langer in de pas te lopen van het Pentagon. De VS begeeft zich door zijn arrogante houding op glad ijs en het verzet tegen de oorlog dreigt het absolute gezag van de supermacht zelfs enigszins aan te tasten.

Het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) heeft Irak voor zijn medewerking aan de wapeninspecties een 8 als rapportcijfer gegeven. Een cijfer waar je mee thuis kan komen zou je zeggen. Schoolmeester Amerika denkt daar echter heel anders over. De Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken, John Bolton, verklaarde afgelopen week dat zijn land 'zeer overtuigend bewijs' heeft dat Irak toch over massavernietigingswapens beschikt. Waarschijnlijk hebben de leden van het Witte Huis een superieur stel ogen waarmee zij vanuit Capitol Hill meer zien dan de wapeninspecteurs in Irak. Het zou natuurlijk kunnen. Superman Clark Kent was immers ook een Amerikaan die tot de meest buitenaardse dingen in staat was. De Britse krant The Guardian berichtte dat, ondanks het rapport van Blix en consorten, Bush vastbesloten is de komende weken de aanval in te zetten, met of zonder goedkeuring van de Veiligheidsraad.

Deze week is gebleken dat het hoogstwaarschijnlijk een oorlog wordt zonder goedkeuring van de Veiligheidsraad. Bij monde van de Duitse kanselier Schröder verklaarde Duitsland onder geen beding in te stemmen met een oorlog tegen Irak. Ook Frankrijk heeft te kennen gegeven dat het niet achter de oorlog staat en de wapeninspecteurs op zijn minst nog enkele maanden de tijd wil geven hun werk te doen. De Franse president Chirac maakte duidelijk dat zijn land de visie van Duitsland deelt en dus niet de Amerikanen wil volgen op hun oorlogspad. Ook het merendeel van de Turkse bevolking zegt tegen een oorlog te zijn. De Turkse leider van de regerende AK-partij, Tayyip Erdogan, beschuldigde de VS zelfs van een hypocriete opstelling jegens Irak. Naar zijn mening is Amerika alleen uit op het veiligstellen van de eigen nucleaire macht. Turkije wordt momenteel hevig onder druk gezet om zijn militaire bases open te stellen voor een aanval op Irak. Ook is er verzet in de thuishaven van Bush zelf. Uit de laatste peilingen blijkt dat bijna de helft van de Amerikaanse bevolking niet achter een oorlog staat als de Veiligheidsraad niet zijn volledige medewerking verleent.

Moeilijke tijden dus voor de haviken in het Pentagon. Maar een supermacht is niet voor een gat te vangen. Om de dreigende eensgezindheid in Europa in de kiem te smoren bestempelde Amerikaans minister van Defensie Rumsfeld deze week Frankrijk en Duitsland als het 'oude Europa'. Volgens Rumsfeld ligt het nieuwe Europa nu in het oostelijke deel, waar ze zijns inziens de Amerikaanse opvattingen wel delen. Uitgaande van een mogelijk nog steeds bestaande aversie in het Oostblok tegen de Russen hoopt hij dit deel van Europa wel voor zich te kunnen winnen als Schröder en Chirac weigeren braaf te volgen. Maar is het eigenlijk niet zo dat de VS met zijn agressieve drang tot wereldheerschappij meer een soort oude wereld vertegenwoordigt? De wereld van wrede Romeinse keizers en barbaarse sultans die met het binnenvallen van andere landen hun macht wilden vergroten.

Ook uit de debatten op het World Economic Forum (WEF), dat onlangs in Davos van start is gegaan, blijkt allerminst dat de wereld als een man achter de plannen van de VS staat. Hoe graag Bush ons dat ook wil doen geloven. De Amerikaanse neiging om zich boven elke wet verheven te voelen, is iets dat steeds meer landen danig de keel begint uit te hangen. Richard Haass, directeur policy planning van het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken probeerde op het WEF wanhopig de zaken nog iets menselijker voor te stellen. Volgens hem worden de maatregelen die de VS nu neemt mede ingegeven door de verwarring die is ontstaan door de aanslagen van 11 september. Hij werd echter scherp aangevallen door de Amerikaanse mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch. Het niet erkennen van het oorlogstribunaal in Den Haag als het gaat om Amerikaanse oorlogsmisdadigers, Irak en Israël verschillend behandelen als het gaat om schending van VN-resoluties en het vasthouden van Afghaanse gevangenen op Cuba zonder enig bewijs tegen hen zijn slechts enkele voorbeelden van een misplaatst superioriteitsgevoel ten opzichte van de rest van de wereld. Als Washington dan ook nog voor de tweede maal overweegt om desnoods leugens onder de bondgenoten te verspreiden als hen dit beter uitkomt in hun strijd tegen het terrorisme, is de groeiende afkeer tegen de Stars and Stripes eigenlijk een zeer logische ontwikkeling.

Het is te hopen dat op het World Social Forum in Brazilië, de tegenhanger van het World Economic Forum, de krachten gebundeld kunnen worden zodat de geweldsspiraal gestopt kan worden. Gezien de vele demonstraties in Europa, Amerika maar ook in de Arabische wereld en Zuid-Korea tegen een mogelijk oorlogsdreiging zijn de vooruitzichten hoopgevend. Het wordt de hoogste tijd dat Bush en niet te vergeten het Engeland van Tony Blair, waar honing schijnbaar anders ruikt, inzien dat de wereld genoeg heeft van weer een oorlog om grondstoffen en militaire machtsuitbreiding.

En wat Nederland betreft; laten we een start maken met onze stem te laten horen op 15 februari aanstaande tijdens de anti-oorlogsdemonstratie op de Dam in Amsterdam. Misschien is dat het begin van een supermachtig verzet dat zich als een olievlek zal uitbreiden.