Door Wietse Ratsma.

Nova Scotia (Canada), 5 juni 2004 - Dit voorjaar heb ik weer eens het genoegen gehad naar mijn oude vaderland te reizen. Op zo'n reis worden je vaak veel vragen gesteld, vooral door familieleden, vrienden en oude bekenden, mensen die graag eens willen horen hoe je het nu vind in Nederland na ruim 45 jaar in Canada gewoond te hebben. Zulke vragen zijn niet altijd even gemakkelijk te beantwoorden want een bezoeker op vakantie ziet nu eenmaal niet altijd alles in het juiste perspectief en kan niet alles op het juiste niveau beoordelen of waarderen.

Nederland is natuurlijk enorm veranderd in die achterliggende 45 jaar. Ik denk dat het land toen zo'n 10 miljoen mensen telde tegen tegenwoordig 16 miljoen. Die aanwas van 6 miljoen mensen, waaronder ook veel buitenlanders is op zichzelf al heel wat, maar als U even begrijpt dat ik in een van de kleinste provincies van Canada woon met een bevolking van 800.000 zielen en een oppervlakte ongeveer twee maal die van Nederland, dan kunt U zich wel voorstellen dat de compactheid en de drukte mij in eerste instantie wel even overvalt. De steden zijn enorm gegroeid en waar vroeger land- en tuinbouwbedrijven zichtbaar waren, ziet men nu vaak grote industrieterreinen. Gelukkig zijn er nog mooie natuurgebieden behouden gebleven waar men van de natuur kan genieten, al moet je deze dan wel met veel anderen delen en hopen dat je ergens je auto kunt parkeren zonder al te lang naar een plaatsje te hoeven zoeken.

Over auto's gesproken, het wegverkeer lijkt mij uitermate goed geregeld, dat wil zeggen de wegen zelf zijn in prima conditie (beter dan bij ons), de wegaanwijzingen doorgaans duidelijk en de continu aanpassing van de gepermitteerde snelheid aan het volume auto's op de snelwegen lijkt zeer efficiënt. Wat natuurlijk wel tegenvalt is het aantal files waarin men verzeilt kan raken en waarmee altijd rekening moet worden gehouden. En de snelle opeenvolging van allerlei wegafslagen staat wel in heel grote tegenstelling tot dat in Nova Scotia, waar je slechts om de zoveel kilometers eens een enkele afslag tegenkomt, doorgaans naar een klein plaatsje langs de grote weg.

Ik heb ook per spoor gereisd en kon gelukkig nog een kaartje kopen aan een loket. De automaten die er voor geïnstalleerd zijn, zijn voor een buitenlander moeilijk te gebruiken. Ten eerste zou je een of andere knipkaart moeten hebben, iets wat waarschijnlijk alleen Nederlanders of Europeanen bezitten, en als je met geld wilt betalen nemen die machines geen papiergeld aan, dus heb je een zak vol munten nodig, wat ook niet bepaald handig is. Zo te horen aan het commentaar van anderen op de NS heeft de privatisering van de spoorwegen het treinensysteem weinig goeds gebracht, iets wat mij geheel niet verbaasd als privé-winst het voornaamste doel wordt en die prioriteit overneemt van service aan de mensen. Alleen de her-nationalisering van de spoorwegen zou dat kunnen corrigeren, maar daar lijkt het voorlopig nog niet op.

De constructie van de hogesnelheidslijn HSL heb ik ook op een paar plaatsen kunnen aanschouwen en lijkt een enorm groot project te zijn. Het is mij wel duidelijk dat 'verkeer' in Nederland een zeer moeilijk op te lossen probleem is, maar je vraagt je wel eens af of verdere uitbreiding van het netwerk het juiste antwoord is en hoeveel langer dit nog door kan gaan voordat alles gesmoord wordt in, wat wij dan een 'concrete jungle' zouden noemen, waarin een natuurlijke levenswijze bijna onmogelijk wordt en waarin stress en overspanning een steeds grotere rol gaan spelen onder de bevolking. Op zulke momenten denk ik dan wel even aan mijn toch nogal rustige en vrije levenswijze in Canada, de grote ruimtes en de machtig mooie natuur hier in Nova Scotia.

Voor een Canadees is Nederland een duur land geworden. Ter vergelijking, toen ik 45 jaar geleden in Canada aankwam kreeg ik voor vier guldens één Canadese dollar. Die dollar stond toen gelijk in waarde aan de Amerikaanse dollar. Nu heeft de Canadese dollar een waarde van ongeveer 0,73 US dollar, terwijl een Euro mij 1,65 dollar kost. In guldens omgerekend dus zo'n 3 gulden, wel een verschil met de 25 cent van 45 jaar geleden. En huisprijzen lijken in Nederland bijna onbetaalbaar vergeleken bij die in Nova Scotia, alhoewel ik daarbij wel moet vermelden dat in steden zoals Toronto en Vancouver de prijzen daar ook veel hoger liggen dan bij ons. Maar 250.000 euro oftewel zo'n 400.000 dollar voor een gemiddeld huisje is zeker twee- tot driemaal zoveel als hier.

Op politiek terrein lijken de Europese verkiezingen van deze maand weinig belangstelling te treffen. Een paar affiches waren hier en daar zichtbaar, maar verder zag of hoorde ik weinig. Toch lijkt het mij belangrijk, vooral omdat meer en meer beslissingen over het leven in Nederland naar Europese instanties worden verschoven, iets wat de democratie en de controle door de mensen over het leven nu niet bepaald versterkt. Het zal allemaal wel goed voor zakenmensen zijn, net zoals hier in Canada met de vrijhandelsverdragen die met de VS en Mexico zijn afgesloten, maar die vaak averechtse resultaten opleveren voor werkende mensen. Het Globale Corporatieve Wereldrijk, het monster dat zich als een virus over de hele wereld verspreidt en dat de zwaargewonnen sociale voorzieningen steeds verder ondermijnt, is ook in Europa aan het werk de zaken in handen te nemen. Imperialisme erkent geen nationaliteit en moet globaal bestreden worden.

Het verbaasd me trouwens nog steeds enigszins dat Nederland een regering kiest die troepen naar Irak stuurt en daarbij Amerika's leugens voor deze oorlog ondersteunt. Dat is niet het Nederland waar ik mee bekend ben en lijkt ook niet op grote steun van de bevolking te rusten. Het zal wel aan mij liggen dat ik Nederland nog altijd beschouw als een sociaal georiënteerd land. Ik heb er geleefd in de tijd van de wederopbouw, niet in de tijd van de afbraak van sociale zekerheden.

Op dit moment is er ook weer een terugblik naar de Tweede Wereldoorlog, vooral nu op 6 juni de zestigste verjaardag van D-Day, de invasie van Normandië, herdacht wordt. Canada speelde daarbij een belangrijke rol en een groot deel van Nederland werd bevrijdt van de nazi's door Canadese troepen. De uitstekend verzorgde kerkhoven van gesneuvelde Canadezen zijn daar een blijvend bewijs van en de band tussen Nederland en Canada is tot op de dag van vandaag altijd heel goed gebleven. Het jaarlijkse tulpenfestival in Ottawa, periodieke bezoeken door de koninklijke familie aan Canada en de vele ex-militairen die jarenlange contacten hebben onderhouden met Nederland getuigen van deze goede relatie.

Hoe ligt het op dit gebied met de verhouding tot Amerika? Het lijkt mij toe dat veel - misschien oudere - Nederlanders de Verenigde Staten nog steeds min of meer beschouwen als de weldoener die Nederland er weer bovenop hielp na de oorlog. Dat mag dan wel zo zijn, maar dat was dan ook voornamelijk in het eigenbelang van Amerika dat bang was dat het communisme vruchtbare grond zou vinden in het vernietigde Europa en dat de Sovjet Unie hiervan profijt zou trekken. Maar zelfs als men geloofd dat deze (Marshall) hulp als een daad van 'goodwill' gegeven werd, dan toch moet men het Amerika van vandaag in een geheel ander licht zien. Net als in Canada wordt (van wat ik gezien heb) de Amerikaanse buitenlandse politiek niet door de media gebracht met de achtergronden die de grondslag van die politiek vormen. Het feit dat Amerika's acties in de wereld niet alsmaar alleenstaande handelingen zijn, maar wel degelijk een deel vormen van een algeheel proces dat zich als doel stelt de hele wereld te domineren en onder hun controle te brengen, een proces dat zowel Republikeinen als Democraten voorstaan, dat heb ik in de Nederlandse media niet vernomen.

Ligt het in het vooruitzicht dat Amerika en een Verenigd Europa op den duur ook meer vijandig tegenover elkaar komen te staan? Die tijd is nog niet aangekomen maar de mogelijkheid (of waarschijnlijkheid?) daarvan bestaat heel duidelijk. Maar het is teveel om daar nu verder op in te gaan.

Ik heb mijn bezoek aan het oude vaderland met veel plezier ervaren. Het was interessant alles weer eens onder ogen te nemen en een paar van mijn observaties met U allen te mogen delen. Onze wereld van vandaag is aan een grote stroomversnelling onderhevig die nog aardig wat bootjes zal doen kapseizen. Hopelijk komen we er allemaal zonder teveel scheuren vanaf.

Vanuit Nova Scotia, Canada,

Gegroet.