Door Wietse Ratsma.

"Vaderlandsliefde is het laatste toevluchtsoord van een schurk". Dit is een van de meer bekende uitspraken van Voltaire, de 18e eeuwse auteur en wijsgeer en, alhoewel deze woorden al wel heel lang geleden werden uitgesproken, lijken ze toch van veel toepassing te zijn op de Verenigde Staten van Amerika in de 21 eeuw. Na een tijdje word je het overal zichtbare, eindeloze gepronk en trots over hun patriotisme aardig beu.

Het meest prominente embleem daarvan is de Amerikaanse vlag die nu wel het vrijwel onvermijdbare symbool is geworden van Amerikaanse hegemonie en dominantie, waar dan ook in de wereld. Ook het spelen van hun volkslied, zo vaak met de schijnheilige 'hand op het hart', dat bij iedere mogelijke gelegenheid wordt gespeeld, begint aardig te vervelen.

Kijk eens bij de sport bijvoorbeeld. Het is heel juist en begrijpelijk dat, bij een internationale wedstrijd waarbij de spelers hun land vertegenwoordigen, de volksliederen van de competerende landen gespeeld worden. Maar waarom moet het gespeeld worden voor iedere dagelijkse competitiewedstrijd? Tegenwoordig vind je in een team allerlei verschillende nationaliteiten onder de spelers en hun volksliederen worden niet gespeeld. Professionele sport heeft tegenwoordig trouwens net zo weinig te doen met nationalisme of patriotisme als bier, ook alweer zo'n onvermijdelijke sportattribuut. Maar ja, we weten wel dat sport alles te maken heeft met geld, natuurlijk.

Maar laten we even teruggaan naar de vlaggen. Zet de TV even aan en ga van het ene Amerikaanse nieuwsstation naar het andere en tel eens hoe vaak je geconfronteerd wordt met de Amerkaanse vlag. Kijk eens naar de kleding die de mensen dragen en tel hoe vaak je daarop een vlag ziet, of op hoeveel mutsen, de helmen van ijshockeyspelers, badpakken in de kleuren van hun vlag, huizen waar de vlag constant uithangt, auto's met vlagemblemen enz. Voor veel mensen buiten de Verenigde Staten is die vlag het symbool geworden van agressie en wereldhegemonie, van Yankee arrogantie, van hun superioriteitsgevoel, sterkte en rijkdom van hun land, en tezelfdertijd het symbool van enorme onwetendheid van de wereld buiten Amerika en de haat die zij teweeg brengen vanwege hun dominerend en uitbundig patriotisme.

Op zichzelf is er natuurlijk niets verkeerd een vaderlandslievend mens te zijn. Maar moet je die liefde van geboorte af ingepompt krijgen, of vanaf je eerste dag naar school en moet dat iedere dag weer vertoont worden, bij elke mogelijke gelegenheid? Als zoiets in een ander land gedaan zou worden zouden de VS de eerste zijn om het indoctrinatie en hersenspoeling te noemen.

Sinds de geboorte van de Verenigde Staten in 1776, nu ruim 226 jaar geleden, hebben ze meer dan 275 maal oorlog gevoerd en altijd in het buitenland. Gemiddeld is dit meer dan een oorlog per jaar. Is het dan zo verbazingwekkend dat de vlag van de VS voor miljoenen mensen over de hele wereld alleen agressie en oorlog betekent? Wat is het in de Amerikaanse psyche dat ze zich altijd met andermans zaken willen bemoeien? Zelfs in hun volkslied "De met sterren bespikkelde banier" (1) komt dit tot uiting, want het is niet meer dan een oorlogszuchtig huldebetoon aan hun vlag. Het moet daarom geen verbazing wekken dat mensen die tegenstander zijn van dit Amerikaanse gedrag in het publiek die vlag in brand steken, ondanks verscheidene pogingen van Amerikaanse politici om een amendement aan hun grondwet aan te nemen die het profaneren van de vlag verbiedt.

Ik ben geen vlaggenverbrander, en het is niet mijn bedoeling om vredelievende Amerikanen te beledigen met hun nationale symbolen en instituten. Maar het zou wel goed zijn als ze eens begrepen dat het buitensporige patriotisme dat door Amerika vertoont wordt over de hele wereld hun meer kwaad dan goed doet. "Vaderlandsliefde is het laatste toevluchtsoord van een schurk", zo zei Voltaire. Dat betekent dat er voor Amerikaanse schurken geen andere plaats meer is om zich achter te verschuilen. De enige oplossing is dan om je van de schurken te ontdoen.