Door Tom Horst. (26 maart 2003)

Nu alle ogen in de wereld gericht zijn op de oorlog in Irak, lijkt de oorlog in Afghanistan alweer bijna vergeten. Nog altijd worden zo'n 625 mensen gevangen gehouden op het Cubaanse Guantanamo Bay en zij dreigen in een uitzichtloze situatie te belanden. Zonder officieel in staat van beschuldiging te zijn gesteld, zullen zij lijdzaam moeten afwachten wat hun lot zal zijn. In weerwil van alles en iedereen lijkt de gevangenbewaarder Amerika wederom zijn eigen plan te trekken. Met de uitbreiding van het cellencomplex bereidt de VS zich voor op een stroom van nieuwe gevangenen. En of deze toekomstige gevangenen een beter lot beschoren zal zijn dan hun voorgangers moet ernstig worden betwijfeld.

Guantanamo Bay, een Cubaans stukje grondgebied dat sinds het verdrag van 1934 tussen Cuba en de VS door de Amerikanen voor enkele duizenden dollars per jaar van Cuba wordt gehuurd om het te gebruiken als marinebasis. Hier kwamen op 11 januari 2002 de eerste mannen binnen die door het Amerikaanse leger gevangen waren genomen tijdens de interventieoorlog in Afghanistan. In totaal huisvest het cellencomplex nu ongeveer 625 personen die door de VS als terroristische strijders worden bestempeld. Zij zijn echter nooit officieel aangeklaagd, zitten voor onbepaalde tijd vast en hebben geen recht op juridische bijstand. Waarom het Pentagon juist voor Guantanamo Bay als gevangenisterrein heeft gekozen werd duidelijk toen een aantal advocaten van de gevangen eerder dit jaar een proces hadden aangespannen om duidelijk te krijgen waarvan hun cliënten precies worden beschuldigd. Een Amerikaanse rechtbank verklaarde daarop dat de gevangenen niet onder het Amerikaanse rechtssysteem vallen omdat zij op Cubaans grondgebied worden vastgehouden. Met de keuze voor Guantanamo hebben de Amerikanen hun gevangenen dus alle kans op een eerlijk proces ontnomen. ''Dit is een belangrijke overwinning in de strijd tegen het terrorisme'', juichte de Amerikaanse Minister van Justitie John Ashcroft het oordeel van de rechtbank toe. ''Het zou pas echt gevaarlijk worden als de rechterlijke macht militaire beslissingen zou gaan heroverwegen.''

Ook op de Conventie van Genève kunnen de gevangenen geen beroep doen. Deze bepalingen zijn namelijk alleen van toepassing op krijgsgevangenen. In artikel 13 van de Conventie wordt bepaald dat krijgsgevangenen te allen tijde menselijk behandeld dienen te worden, dat represailles verboden zijn en dat de gevangenen beschermd moeten worden tegen intimidatie en belediging. De VS blijven echter tot op de dag van vandaag pertinent weigeren de 625 mannen als krijgsgevangenen te betitelen. Waarom het voor de Verenigde Staten zo belangrijk is om elk beroep voor gevangenen op de Geneefse Conventie te saboteren werd helder op 6 maart van dit jaar toen een woordvoerder van de Amerikaanse luchtmachtbasis Bagram bij Kabul toegaf dat twee Afghaanse gevangenen tijdens hun verhoor op Bagram door hun Amerikaanse ondervragers zijn doodgemarteld. De overlijdensverklaring bevestigde dat de gevangenen waren overleden aan hun met geweld toegebrachte verwondingen tijdens het verhoor. Eerder werden een hartaanval en longembolie voorgewend als doodsoorzaak.

Amerikaanse ondervragers hebben inmiddels toegegeven dat zij bij de ondervraging van Taliban gevangenen op Guantanamo Bay gebruik maken van methoden als het heel lang uit de slaap houden van gevangenen door het fabriceren van een hels lawaai en het slaan en schoppen van gevangenen die met een kap over hun hoofd urenlang moeten knielen.
Dit alles heeft er toe geleid dat sinds het begin van het vorig jaar al 23 zelfmoordpogingen zijn ondernomen door wanhopige mannen. De mensenrechtenorganisaties Amnesty International en Human Rights Watch hebben de Amerikaanse martelpraktijken inmiddels sterk veroordeeld. En de hulpverleners van het Rode Kruis hebben tot nu toe vergeefs gevraagd om de gevangenen een status toe te kennen. Ook de Britse conservatieve krant Mail on Sunday sprak over pure marteling op Guantanamo Bay. ''Is dit de manier waarop Bush en Blair onze beschaving verdedigen'', vroeg de krant zich woedend af.

Dat de Verenigde Staten echter zijn eigen koers zal blijven varen en zich niks van internationale wetten en regels zal aantrekken mag blijken uit het feit dat het gevangeniscomplex op Guantanamo Bay inmiddels is uitgebreid tot 1000 plaatsen. Dit met het oog op de aanvoer van nog meer gevangenen uit de huidige oorlog in Irak. Veel bezorgde Amerikanen vragen zich af of deze handelwijze niet nog meer aversie zal oproepen tegen de VS als politieagent van de wereld. Dat 'freedom and justice for all' niet voor iedereen is weggelegd moge duidelijk zijn.

VS plannen vernietigingskamp.

26 mei 2003

De Verenigde Staten hebben plannen ontwikkeld om van Guantanamo Bay een vernietigingskamp te maken, met zijn eigen dodencellen en executieruimte.

Gevangenen zouden berecht, veroordeeld en geëxecuteerd worden zonder het kamp te verlaten, zonder een jury en zonder de mogelijkheid om in beroep te gaan, aldus de krant The Mail on Sunday gisteren.

De plannen werden onthuld door generaal-majoor Geoffrey Miller, die de scepter zwaait over 680 verdachten uit 43 landen.

De verdachten worden al meer dan anderhalf jaar lang zonder aanklacht vastgehouden op Camp Delta op Cuba.

Generaal Miller zei dat de bouw van dodencellen één van de plannen was. Een ander plan was de vestiging van een blijvende gevangenis, met eventueel een executieruimte.

The Mail on Sunday berichtte dat dit besluit als logisch gezien wordt door de VS, die over de hele wereld aangevallen werd voor het breken met de Conventie van Genève. In het kamp op een VS-marinebasis op Cuba worden van terrorisme verdachte Afghanen als krijgsgevangenen vastgehouden.

Maar het heeft de afschuw gewekt van mensenrechtengroeperingen en advocaten die de gevangenen vertegenwoordigen. Ze zien het als het duidelijkste signaal dat Amerika niet bereid is om zich aan de regels van het internationaal erkend recht te houden.

De VS hebben gezegd dat de gevangenen berecht zouden worden door tribunalen, zonder juries of mogelijkheden in beroep te gaan. Gevangenen zullen alleen worden toegestaan Amerikaanse advocaten te hebben.

De Britse activist Stephen Jakobi, van Fair Trials Abroad, zei: "De VS schreeuwen moord en brand tegen elke druk om zich te houden aan het Brits of elk ander soort internationaal recht."

Professor van het Amerikaans recht, Jonathan Turley, die Amerikaanse protesten van burgerrechtengroepen heeft geleid tegen de militaire tribunalen die opgericht worden op Guantanamo Bay, zei: "Het verbaasd me niet dat de autoriteiten dodencellen bouwen, omdat ze gezegd hebben dat ze 'halsmisdaden' zouden berechten door deze tribunalen."

"Dit kamp werd opgezet om mensen te executeren. De regering heeft geen belang in langdurige gevangenschap van mensen die het beschouwt als keiharde terroristen."

Engeland gaf toe dat het niet was ingelicht over de plannen. Een woordvoerder van premier Blair zei: "De Amerikaanse regering is zich heel goed bewust van de mening van de Britse regering over de doodstraf."

Dit bericht verschijnt op news.com.au.