Door Chris Steijvers.

De tweede aflevering (maandag 18 oktober 2004) van de Dokwerk-documentaire over de BVD bracht, net als de eerste, nauwelijks nieuws. De CPN stond ditmaal minder in de schijnwerpers. Het bleek dat de BVD zich ook uitgebreid bezighield met de grote acties tegen de toenemende bewapening in de 70er en 80er jaren. Tevens kwam een BVD-operatie richting China uitgebreid aan de orde.

Vooral die inspanningen richting China maken duidelijk dat veel van het BVD-gedoe eigenlijk niks om het lijf had. In Nederland was een complete Maoïstische partij door de BVD opgezet met de bedoeling informatie aan Chinese toppolitici te ontlokken. Vol trots vertelden de oud BVD-agenten dat hun mannetjes zelfs de hand van Mao mochten schudden. Maar leverde dat informatie op? Zou het Chinese partijkader van belangzijnde informatie daadwerkelijk aan voor hen onbekende Nederlanders hebben verstrekt? Dat valt toch niet te verwachten. Wie bij deze documentaire aan de oppervlakte blijft hangen, trekt wellicht de conclusie dat de Nederlandse BVD via de CIA in staat was om een sleutelrol te spelen in strijd van het kapitalistische westen tegen het rode China. Maar in werkelijkheid praten de oud BVD-ers zichzelf successen aan.

Het geklungel van de BVD kwam ook goed tot uitdrukking bij het weergeven van hun activiteiten in en rond de vredesbewegingen. Oud IKV-voorzitter Faber, die zich tijdens de recente Balkanoorlogen als een regelrechte oorlogshitser ontpopte, heeft bij diezelfde gelegenheid laten weten dat hij bij dat IKV eigenlijk altijd aan de rem gehangen heeft. Het IKV was naar zijn idee veel te radicaal. En deze stiekeme handlanger van het kapitaal blijkt nu ook door de BVD gedwarsboomd te zijn. Met andere woorden, de BVD bestreed zijn meest waardevolle medestanders. Datzelfde gold voor iemand als van Thijn, die indertijd minister van binnenlandse zaken was. Van Thijn kan toch moeilijk voor links en radicaal doorgaan, maar hij lag tijdens zijn gehele ambtsperiode wel met de BVD-leiding in de clinch. Dat ging dan ook niet om politiek relevante onderwerpen, maar om de kinderachtige vraag "wie is de baas".

De andere kant, waaronder de Stasi, had veel meer succes. Wie had nu gedacht dat deze Oost-Duitse geheime dienst in staat zou zijn een aantal NAVO-generaals zo ver te brengen dat ze zich publiekelijk tegen de bewapeningsplannen keerden? Daar kunnen de BVD-stuntelaars het mee doen. En hebben de Oostblok landen nu wel of niet de vredesacties meegefinancierd? De meningen hierover lopen uiteen. Maar eigenlijk is het toch een volslagen onzinnige vraag. In de 70er en 80er jaren maakten miljoenen mensen, zowel in het Oostblok als in het Westen, zich bezorgd over de wapenwedloop. Daar was ook alle reden voor. Twee tot de tanden bewapende machten stonden tegenover elkaar. Een confrontatie tussen deze beiden kon de halve wereld letterlijk in brand zetten. Indien het Oostblok middels financiering van acties tegen de wapenwedloop dit gevaar wilde keren, kan dat alleen maar worden toegejuicht.

Het probleem van de onderlinge wapenwedlopen is nog steeds niet opgelost. Langzaam maar zeker komt, als gevolg van de toenemende economische tegenstellingen, een geheel nieuwe wapenwedloop tussen de VS en de EU op gang. Kleine gewapende conflicten zoals die in de Kaukasus zijn niet anders te interpreteren dan als opzetjes naar de komende grote strijd tussen de VS en Rusland om de grondstoffen van Siberië. Kapitalisme voert vroeg of laat, ten koste van miljoenen mensen die daar geen enkel belang bij hebben, altijd naar oorlog en vernietiging. Het is zorgelijk dat er nauwelijks aandacht is voor deze problematiek, terwijl de mogelijkheden om verwoestingen aan te richten alleen maar zijn toegenomen. En dan communisten maar verwijten dat ze enkele decennia geleden de gangmakers en financiers van de vredesbeweging waren.

De meest nuchtere opmerking kwam helemaal aan het einde van de documentaire van een oud BVD-er. Hij had onlangs nog toegang gekregen tot een belangrijk pand dat van de Stasi was geweest. Wat hem nu zo opviel was dat dit gebouw hem in alle opzichten aan zijn eigen BVD-onderkomen deed denken. Natuurlijk wordt er uit propagandistische motieven altijd veel misbaar gemaakt over inlichtingenactiviteiten van de tegenstander. Maar het gaat om werkzaamheden die ongeacht politieke overtuiging altijd weer op hetzelfde neer komen.

Dat neemt niet weg dat de BVD in Nederland een hoop ellende heeft aangericht onder mensen die de beste bedoelingen hadden. In het eerste artikel werd dat al naar voren gebracht. Als reactie daarop kwam bij de redactie de nodige e-mail binnen waar voorbeelden werden gegeven. Mensen die systematisch bij iedere nieuwe werkgever werden zwartgemaakt door BVD-agenten en dan keer op keer ontslag kregen. In veel gevallen konden zelfs kinderen van CPN-ers die zelf niets met de partij hadden uit te staan nooit aan de bak komen.

Dat brengt ons er ook toe ons af te vragen hoe de huidige situatie is. BVD en CPN bestaan dan wel niet meer, maar er zijn nog altijd inlichtingendiensten en communisten. Allereerst moeten we heel nuchter vaststellen dat het communisme op dit moment geen enkele bedreiging vormt voor de gevestigde orde. Het is dan ook niet aan te nemen dat de Nederlandse communistische partijen nu nog geïnfiltreerd worden door de AIVD. Om informatie te verkrijgen zijn er vandaag de dag methoden die makkelijker en goedkoper zijn dan infiltratie. Iedere computer kan worden gekraakt, e-mail onderschept, telefoon afgeluisterd, brieven gelezen, overheidsinformatie gekoppeld etc. Indien de AIVD een profielschets van iemand wil hebben, kan een agent die van achter zijn bureau opstellen. Die nieuwe technieken hebben ook nadelen. De CIA heeft zoveel elektronische informatie verzameld dat ze op dit moment jaren achterliggen met het verwerken en analyseren daarvan.

Maar dat wil niet zeggen dat communisten helemaal geen aandacht krijgen van de AIVD. Men weet daar drommels goed dat de strijd tegen armoede en onrecht van alle tijden is. Die strijd wordt de laatste tijd onder invloed van het kabinet-Balkenende ook in Nederland weer een stuk grimmiger. Communisme is een goeddoortimmerde ideologie die mensen richting geeft in die strijd. Wie denkt dat de AIVD werkloos zal toezien wanneer de invloed van het communisme toeneemt, gelooft in sprookjes. Dus ga er maar vanuit dat ze ons in gaten houden. Ook dit artikeltje zal wel gelezen worden. Er bestaat echter een goed Nederlands spreekwoord voor dit soort situaties: "Wie luistert aan de wand, hoort zijn eigen schand".