SINGAPORE, 30 oktober 2005 (IPS) - De zestien landen van het Pacific Islands Forum (PIF) hebben op een top in Papoea-Nieuw-Guinea een plan voor regionale ontwikkeling en integratie goedgekeurd, zij het met tegenzin. De eilandenstaten openen hun markten voor goederen en diensten uit Australië en Nieuw-Zeeland, maar krijgen zelf geen toegang tot de arbeidsmarkt van de twee rijke buren. Critici noemen het plan "neokoloniaal".

Tot het PIF behoren naast Australië, Nieuw-Zeeland en Papoea-Nieuw-Guinea ook de Cookeilanden, Micronesië, Kiribati, Nauru, Niue, Palau, de Marshalleilanden, Samoa, de Salomoneilanden, Tonga, Tuvalu en Vanuatu.

De Australische premier John Howard streek bij zijn aankomst in de Papoease hoofdstad Port Moresby meteen tegen de haren van de overige deelnemers in, door te stellen dat Australië zijn grenzen niet zal openen voor ongeschoolde arbeidskrachten uit de buurlanden in de Stille Oceaan. De Australische boerenbond had een dag eerder aangedrongen op korte werkvergunningen om seizoensgebonden tekorten op te vangen. Howards Nieuw-Zeelandse collega Helen Clarke voegde eraan toe dat haar voornaamste zorg inzake seizoensarbeiders is dat ze na afloop van hun visum naar huis terugkeren.

Het "Pacifisch Plan" bestaat uit voorstellen die in de volgende drie jaar moeten worden gerealiseerd, voorstellen waarover nog een principeakkoord nodig is en voorstellen voor verdere studie. Voor de volgende drie jaar staan onder meer regionaal technisch opleidingsinstituut, een sportinstituut, de gezamenlijke aankoop van petroleum, een strategie voor communicatie- en informatietechnologie en een anti-corruptieagentschap op stapel. Op aandringen van de eilandenstaten wordt het Pacific Island Countries Trade Agreement tegen januari 2008 uitgebreid met een systeem van werkvergunningen.

De eilandenstaten in de Stille Oceaan verdenken Australië en Nieuw-Zeeland van racisme, omdat beide landen elk jaar duizenden werkvergunningen geven aan Europese rugzaktoeristen, ook uit voormalige Oostbloklanden, om te komen helpen op boerderijen. Veel van hen blijven langer dan hun visum toestaat. Vooral de Melanesiërs in Fiji, Papoea-Nieuw-Guinea, de Salomoneilanden en Vanuatu voelen zich omwille van hun donkere huidskleur gediscrimineerd.

Volgens de Australische FIP-secretaris-generaal Greg Urwin helpt het plan de Pacifische eilandenstaten om de gevolgen van de globalisering te verwerken en definieert het concrete doelstellingen voor economische groei, ontwikkeling, goed bestuur en veiligheid. Sinds de aanslagen van 11 september is Canberra bijzonder actief in de regio omdat het wil voorkomen dat zogenaamde "gefaalde staten" tot een veiligheidsrisico uitgroeien.

Met ontwikkelingshulp als chantagemiddel heeft Australië in de hele regio ambtenaren en politiemannen geïnstalleerd. Fiji heeft een Australische politiecommissaris en de Salomoneilanden zijn sinds 2003 vrijwel een Australische kolonie geworden na de komst van een interventiemacht om rust en orde te herstellen.

Vanuatu heeft Australische politieagenten al twee keer aan de deur gezet op verdenking van spionageactiviteiten. Australië trok tweehonderd agenten terug uit Papoea-Nieuw-Guinea, nadat het hooggerechtshof hun immuniteit had opgeheven. Intussen zijn er alweer veertig nieuwe agenten onder een akkoord dat hen niet langer immuun maakt voor de wetten van het land.