BROOKLIN, Canada, 6 oktober 2006 - Marinebiologen stuiten op steeds meer oceaangebieden waar vervuiling bijna alle leven heeft doen wijken. In 2004 waren er 150 van die zones, nu al ongeveer 200. Dat zegt het VN-milieuprogramma UNEP in een woensdag verschenen rapport.

Sommige troosteloze zeegebieden zijn 100.000 vierkante kilometer groot. Vissen en de meeste andere zeedieren krijgen er geen kans omdat er bijna geen zuurstof in het water zit. Die zuurstof is opgebruikt door algen die woekeren omdat er veel stikstof in het water zit. Dat is dan weer vooral het gevolg van vervuiling door meststoffen en menselijk afval. "We schatten dat 80 procent van de vervuiling in zee van het vasteland komt", zegt UNEP-directeur Achim Steiner

Het probleem wordt erger omdat de bevolking in veel kustgebieden almaar aangroeit. Veel arme landen hebben de mogelijkheden niet om al hun afvalwater te behandelen, en lozen 80 tot 90 procent zomaar in zee. "We vinden dan ook steeds meer dode zones in de buurt van ontwikkelingslanden", zegt Nick Nuttall, een woordvoerder van het UNEP. Maar ook de industrielanden doen nog volop mee. Meer de helft van het afvalwater dat in de Middellandse Zee terechtkomt, is bijvoorbeeld onbehandeld.

30 stukjes plastic in maag Noordzee-meeuw

“Algenbloei” is niet het enige probleem afkomstig van onbehandeld afvalwater. Bacteriën en virussen kunnen ook zeedieren besmetten die op het menu van mensen staan. In de Caribische zee werken afvallozingen ook de verspreiding van koraalziektes in de hand.

Afvalwater bevat ook zware metalen, andere giftige stoffen en resten van geneesmiddelen. De effecten daarvan op het zeeleven zijn nog nauwelijks onderzocht.

De VN verwachten dat de bevolking in 's wereld kustgebieden tegen 2050 nog zal verdubbelen. Er is dus dringend een oplossing gevonden worden voor de vloedgolf aan extra afvalwater dat de oceanen te verwerken zullen krijgen. Dure waterzuiveringsinstallaties zijn niet de enige oplossing, zegt Nuttal. Moerasgebieden en mangrovewouden bij de kust zuiveren afvalwater ook. "Regeringen moeten dergelijke gebieden beschermen en ervoor zorgen dat die natuurlijke zuiveringsgebieden hun rol kunnen spelen".

Ook al het plastic dat in zee terecht komt, heeft catastrofale gevolgen. Elk jaar stikken meer dan een miljoen zeevogels en 100.000 zeezoogdieren en zeeschildpadden in de ronddobberende troep. In de magen van dode zeeleeuwen, dolfijnen en albatrossen worden vaak schroefdoppen, plastic zakjes en piepschuim gevonden. Volgens een Nederlandse studie uit 2004 heeft een meeuw aan de Noordzee gemiddeld dertig stukjes plastic in zijn maag.

In 1982 kwamen er elke dag naar schatting acht miljoen zakjes en andere stukken afval in zee terecht. Nu ligt dat aantal ongetwijfeld nog veel hoger. In sommige delen van de oceanen op het zuidelijk halfrond is de hoeveelheid drijfgoed de voorbije tien jaar verdrievoudigd. En zelfs in de poolgebieden slingert plastic rond.

Volgens het UNEP-rapport is er op sommige vlakken wel verbetering merkbaar. Steden en industriegebieden lozen veel minder afval dat afkomstig is van aardolieproducten. Ook van pesticiden als DDT en andere "persistente vervuilers" komt veel minder in het zeemilieu terecht.

Het UNEP maakt zich dan weer wel zorgen over de opwarming van de zeeën en de stijging van de zeespiegel. (IPS, Stephen Leahy)