De Blauwe Stad
van de redactie

Scheemda, 24-10-'01 - Van het opzienbarende idee waarmee eind jaren tachtig van de vorige eeuw Wim Haasken, ambtenaar bij het Ministerie van Landbouw in Groningen en z'n vriend architect Jan Timmer uit Scheemda kwamen om in Oost-Groningen het nieuwe 'Oldambtstermeer' aan te leggen is niets anders overgebleven dan een kapitalistische nieuwbouwplan zoals er al zoveel zijn in Nederland.

Het oorspronkelijke plan van Haasken en Timmer behelsde de inrichting van 3300 hectare landbouwgrond in een merengebied waarvan 2200 hectare water - ongeveer twee keer het Lauwersmeer. Het meer zou grofweg uit twee delen bestaan, een stuk met eilandjes tussen Winschoten, Scheemda, Oostwold en Beerta, en een groter deel tussen Beerta, Ganzedijk, Drieborg en Nieuw Beerta. De grootste afstand zou hemelsbreed 12 kilometer bedragen. Bij de doorsteek tussen Beerta en Finsterwolde zou een brug of een tunnel moeten komen. Er zouden voornamelijk doodlopende landbouwwegen en acht gebouwen onder water verdwijnen. Tussen Nieuw Beerta en Nieuweschans hadden Haasken en Timmer een ondiepe watervlakte met rietlanden in gedachten. Ten zuiden van het meer zou een bos kunnen worden aangelegd.

Na jaren van voorbereiding en vele wijzigingen van het inmiddels tot 'Blauwe Stad' omgedoopte plan is niet meer overgebleven dan een kapitalistisch nieuwbouwplan met 1200 koopwoningen van minimaal een miljoen gulden per stuk (er zouden ook woningen komen van zo'n vier tot vijf miljoen gulden) rondom een 800 hectare groot meer binnen de ring Midwolda en Oostwold (gemeente Scheemda), Finsterwolde en Beerta (gemeente Reiderland) en de gemeente Winschoten.

De grote meerderheid van de inwoners van het Oldambt is echter altijd al groot tegenstander van de Blauwe Stad plannen geweest. Naarmate de verschillende versies van het plan over elkaar heen duikelden, is die tegenstand alleen maar gegroeid. Als een inwoner van een dorp in het Oldambt of in Winschoten een huis in z'n eigen plaats wil laten bouwen, wordt dat bijna nooit toegestaan. De contingenten worden immers al jarenlang opgespaard voor de Blauwe Stad. En die contingenten zijn alleen bedoeld voor de hogere inkomensklassen. Iemand die nu nog een huis van onder de vijf ton wil neerzetten, komt niet meer aan de bak. Deze mensen worden gedwongen hun eigen vertrouwde streek te verlaten. De kleinere aannemers in de regio verliezen hierdoor waardevolle opdrachten met als gevolg verlies van werkgelegenheid in de bouw. De mensen die al een eigen huis hebben in het Oldambt, krijgen straks torenhoge rekeningen voor de onroerende zaak belasting op hun deurmat.

Voor de huurders ziet de situatie er nog beroerder uit. Voor hen is er al helemaal geen plaats in het megaproject. Goede goedkope huurwoningen zijn of worden gesloopt omdat ze plaats moeten maken voor dure twee-onder-een-kapwoningen of appartementen. Dit terwijl een groot aantal inwoners in de betrokken gemeenten om een betaalbare huurwoning zit te springen.

Staatssecretaris Remkes van Volkshuisvesting zei onlangs dat hij niets wil weten van 'de zogenaamde vraag naar goedkope sociale huurwoningen'. Die zouden er volgens hem al genoeg zijn, maar uit een inventarisatie van het Groninger Dagblad blijkt dat op veel plaatsen in Groningen en Drenthe de wachttijden voor huizen met een maandelijkse huur tot zeshonderd gulden zijn opgelopen tot ruim anderhalf jaar. Ook de directeuren van noordelijke bouwverenigingen reageren verbaasd op de uitlatingen van Remkes. Zij spreken juist van schrijnend lange wachttijden in de sociale huursector. De problemen ontstaan doordat veel huurhuizen zijn gesloopt en er slechts mondjesmaat goedkope huurhuizen worden gebouwd. Slechts één op de tien nieuwbouwwoningen valt in deze categorie. Om de nieuwe woningnood te bestrijden stellen bouwverenigingen sloopplannen uit. Oude flatjes met drie kamers en een huurprijs van vijfhonderd gulden blijken plotseling weer heel goed verhuurbaar.

De gevolgen van het Blauwe Stad waanidee beginnen zich steeds duidelijker af te tekenen. De mensen die nu in het Oldambt wonen, worden er regelrecht uit verjaagd. Het Oldambt is voor de toekomst slechts bestemd als woonoord voor stinkend rijke Randstedelingen en Duitsers. Voor de doorsnee inwoners van het Oldambt brengt de Blauwe Stad geen voordelen. Voor de meeste Oldambtsters betekent de Blauwe Stad niks als ellende. Het is tekenend dat de bestuurders en plannenmakers geen referendum over de Blauwe Stad wilden. Ze vrezen de mening van de gewone bevolking!

Verder is het voor iedereen duidelijk dat de ontwikkeling van de 'Blauwe Stad' verre van voorspoedig verloopt. Er zijn steeds meer tekenen die er op wijzen dat een wereldwijde economische recessie op handen is. Over de komende ontwikkelingen op de huizenmarkt zijn de deskundigen het verre van eens. Vast staat wel dat aan de huidige prijsstijgingen in deze sector spoedig een einde zal komen.

Eén der deelnemende bedrijven is al uit het Blauwe Stad project gestapt, het Waterschap doet niet meer mee en last but not least, Roel Vos, de directeur van het projectbureau Blauwe Stad heeft ook al publiekelijk te kennen gegeven zijn taak op zeer korte termijn als beëindigd te zien. Verlaat de kapitein het zinkende schip?

De Verenigde Communistische Partij (VCP) in Scheemda heeft het Blauwe Stad plan altijd weggewuifd. Al enkele jaren geleden heeft de VCP in een gesprek met de Groningse gedeputeerde Marc Calon (PvdA) aangegeven de zorg te hebben dat het project wordt afgeblazen in een stadium waarin er al wel een enorme schade in het Oldambt is aangericht maar waarin er nog niets aan woningbouw gerealiseerd is.

VCP-fractievoorzitter Engel Modderman: „De heer Calon trachtte ons er van te verzekeren dat een dergelijk scenario tot de onmogelijkheden zou behoren. Er zouden waterdichte overeenkomsten bestaan met de deelnemende bedrijven waarin zou zijn opgenomen dat deze bedrijven voor alle verliezen zouden instaan. Ze zouden er dus alle belang bij hebben hun werkzaamheden correct te beëindigen. Een dergelijke overeenkomst heb ik echter nog nooit onder ogen gehad. Als er iets is dat niet aan het publiek wordt prijsgegeven, dan zijn het wel de contractuele verplichtingen van de deelnemende bedrijven. De heer Calon kon ons dus niet overtuigen, temeer daar de heer Calon wel vaker met grote stelligheid iets heeft beweerd waarvan later bleek dat het toch allemaal anders lag. Nu zien we dat we mogelijk op een situatie afstevenen zoals wij die indertijd geschetst hebben.”

De communisten willen dat het gebied blijft zoals het nu is en dat de miljoenen die aan het plan besteed worden wel op een andere manier gebruikt kunnen worden zoals goedkope huurwoningen, onderwijs, welzijnswerk, openbaar vervoer, gezondheidszorg, bejaardenzorg, groenvoorzieningen, enzovoort.

Ook de ChristenUnie (CU)in de gemeente Scheemda vreest dat het megaproject helemaal geen enkel voordeel voor de regio oplevert. CU-fractievoorzitter Mans Dieterman: „Dit lijkt nergens op. Miljoenen guldens voor een huis. Echt onhaalbaar voor de inwoners van dit gebied.”

De Socialistische Partij (SP) in de Provinciale Staten vindt de aanleg van de Blauwe Stad ook een slecht plan. SP-fractievoorzitter H. Hemmes zei onlangs in de statencommissie Bestuur: „Wij willen geen plan voor alleen de rijken.” Provinciale Staten nemen op 7 november een definitief besluit over de aanleg van het megaproject.

De Belangenvereniging Nieuweweg e.o. in Oostwold vraagt zich af of de aanleg van de Blauwe Stad wel verantwoord is. De vereniging zegt dat er onvoldoende duidelijkheid is over de kosten die met het megaproject zijn gemoeid en tekende bij de Raad van State in Den Haag bezwaar aan tegen het bestemmingsplan de Blauwe Stad. In een toelichting op het bezwaarschrift schrijft de Belangenvereniging dat 'ondanks ons democratisch bestel, waarin openbaarheid van informatie een kostbaar verkregen recht is, dit bij de gang van zaken rondom de Blauwe Stad niet is gebleken'. „Door de vele wijzigingen in de gepresenteerde plannen, gepresenteerd zonder prijskaartje, en de burgers daar vervolgens niet over te informeren, ontstaat onduidelijkheid, die uitgelegd kan worden als bewuste vaagheid.”

De Raad van State in Den Haag heeft zich maandag 22 oktober bezig gehouden met de financiële haalbaarheid van de Blauwe Stad. De leden van het bestuursrechtcollege behandelden tijdens een marathonzitting maar liefst dertig bezwaarschriften van bewoners, bedrijven en de Stichting Het Groninger Landschap tegen de bestemmingsplannen en uitwerkingsplan van het megaproject. De meeste tegenstanders stelden in hun bezwaarschrift de financiële onderbouwing slecht te vinden en te vrezen voor een fiasco en extra kosten voor de gemeenschap. Ze zijn bang voor een debacle en vrezen dat de gemeenschap voor de tekorten opdraait. Reden voor de Raad van State om de vertegenwoordigers van het Projectbureau De Blauwe Stad hierop kritisch door te vragen.

Het Haags bestuursrechtcollege doet over enkele weken uitspraak.