BRUSSEL, 6 oktober 2006 - De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft nieuwe, strengere normen gepubliceerd voor vervuiling door stofdeeltjes, ozon en zwaveldioxide. Alleen al de voorgestelde reductie van het niveau stofdeeltjes kleiner dan tien micrometer kan volgens de WHO leiden tot 15 procent minder doden ten gevolge van luchtvervuiling in de steden.

Luchtvervuiling ligt aan de basis van 2 miljoen vervroegde overlijdens per jaar, schat de WHO, de helft daarvan in ontwikkelingslanden. De nieuwe, strengere normen bieden een richtlijn voor beleidsmensen die iets aan luchtvervuiling willen doen. Ze slaan zo twee vliegen in een klap: minder longkankers, hart- en vaatziekten en ontstekingen van de luchtwegen en minder uitstoot van gassen die bijdragen tot klimaatverandering.

In vele steden ligt de concentratie van stofdeeltjes kleiner dan 10 micrometer boven de oude norm van 70 microgram per kubieke meter. Op basis van recent onderzoek uit alle hoeken van de wereld stelt de WHO nu een jaargemiddelde van 20 microgram voor als norm. “Er is weinig bewijs voor een drempel waaronder negatieve effecten op de gezondheid kunnen worden uitgesloten”, luidt het.

Een norm van 20 microgram laat volgens dr. Martin Neira, directeur van de afdeling Volksgezondheid en Milieu, niettemin toe het aantal sterfgevallen met 15 procent te verminderen. In de Europese unie veroorzaken stofdeeltjes kleiner dan 2,5 microgram, afkomstig van de verbranding van fossiele brandstoffen, voor een gemiddelde levensduurverkorting van 8,6 maanden.

Ook voor ozon haalt de WHO de norm naar omlaag: van 120 naar 100 microgram per kubieke meter. Vooral in ontwikkelingslanden is dat een uitdaging van formaat. De overvloedige zonneschijn doet de ozonwaarden pieken, wat leidt tot ademhalingsproblemen en astma-aanvallen.

De norm voor zwaveldioxide gaat tenslotte van 125 naar 20 microgram per kubieke meter. De onderzoekers lieten zich onder meer inspireren door Hongkong, dat een dergelijke reductie op korte tijd realiseerde en kon uitpakken met een lagere kindersterfte. Het is niet helemaal zeker of zwaveldioxide de echte boosdoener is dan wel samen voorkomt met een andere stof of ultrafijne deeltjes kleiner dan 0,1 micrometer. Voor die ultrafijne partikels publiceerde de WHO geen richtlijn, in afwachting van meer onderzoek over hun schadelijke werking op de gezondheid.

De WHO is zich ervan bewust dat haar voorschriften om economische, technologische en politieke redenen niet overal direct haalbaar zijn. Sommige landen hebben helemaal geen normen, laat staan middelen om ze te controleren. Daarom heeft ze voor elke vorm van vervuiling “interimdoelen” geformuleerd die toelaten uit te rekenen wat de impact is van de bestaande vervuiling en wat de gezondheidsvoordelen zijn van een stapsgewijze reductie. “Het ultieme doel blijven echter de richtlijnen zelf”, besluit de VN-organisatie. (IPS, Mattias Creffier)