Hilversum, 12 oktober 2006 - Naast handboeien en klittenband, maakt de marechaussee geregeld gebruik van onorthodoxe middelen bij het uitzetten van vreemdelingen. Zo wordt soms in hun testikels of halsslagader geknepen.

Dat zeggen vier (ex-)medewerkers vanavond in het laatste deel van de tweeluik Inpakken en Wegwezen, dat wordt uitgezonden door Netwerk. De mannen zeggen dat vreemdelingen die zich in het vliegtuig verzetten soms 'worden dubbelgevouwen'. Ook delen de terugkeerfunctionarissen 'wel eens een klap uit'.

Getuigen hebben gezien dat de vreemdelingen soms tabletjes kregen om rustig te worden. Het gebruik van kalmerende middelen is volgens het protocol van de marechaussee verboden.

In de uitzending komt een Afghaan aan het woord, bij wie twee pogingen tot uitzetten mislukten. Hij vertelt over het geweld: "Er kwam bloed uit mijn mond. Ze dachten dat ik dood was." De man verblijft nog in Nederland. (VK)

In Netwerk een tweeluik over de uitvoerders: de marechaussees die de asielzoekers en vreemdelingen daadwerkelijk het land uitzetten.

Het uitzettingsbeleid in de praktijk
deel 1

Uitzenddatum: Di. 10 oktober 2006, 19.25u
Verslaggeving: Geertjan Lassche en Eliza Bergman

Vechtpartijtjes
Wat is er waar van de verhalen van asielzoekers die zeggen dat ze buitensporig hard zijn aangepakt tijdens een uitzetting? Wat gebeurt er met de asielzoekers als ze aankomen in het land van herkomst? En wat vinden de uitzetters van hun werk? Netwerk sprak met Serge, een voormalig medewerker van de Koninklijke Marechaussee. “Wat ik moeilijk vond om te zien was dat er collega’s waren die opzettelijk vechtpartijtjes uitlokten om zich te gaan verzetten,” zegt hij in de uitzending.

Avontuur
Serge heeft jarenlang vreemdelingen uitgezet in allerlei landen. “Je ziet heel wat van de wereld op kosten van de staat. Je blijft soms een paar dagen, soms een week over. Het is een soort van avontuur dat je meemaakt.”

Geen medelijden
Het zijn vooral jonge mensen binnen de marechaussee die uitzetten. Ze stellen geen vragen. De IND beslist en de marechaussee voert uit. Serge: “Ik had geen medelijden met asielzoekers. Ik vertrouwde op het systeem. Als je gaat nadenken over de mogelijke achtergronden van mensen, dan ga je nat. Dan wordt de psychische belasting op den duur zo zwaar dat je nachtenlang wakker ligt om wat de mogelijke gevolgen zijn geweest voor bepaalde mensen. Ik weet vrij zeker dat er mensen wakker liggen. Er zijn ook mensen die niet meer vliegen.”

Wanhoop
Asielzoekers zijn bang om terug te gaan en verzetten zich op allerlei manieren. Men bijt, spuugt, smeert zich in met poep, verwondt zichzelf of een vader die zelfs zijn eigen kind wil doden. Serge: “Die meneer zou met zijn gezin uitgezet worden. Hij had een vrouw en een klein kindje, twee kleine kindjes. Ze waren aan het lopen. Op een gegeven moment stopte hij en pakte hij zijn kind en dreigde zijn kind op de grond te gooien.”

Het uitzettingsbeleid in de praktijk
deel 2

Uitzenddatum: Do. 12 oktober 2006, 19.25u
Verslaggeving: Geertjan Lassche en Eliza Bergman

Methoden
De ex-marechaussees doen een boekje open over hun manieren om vreemdelingen rustig te krijgen. Ze noemen het dubbelvouwen van geboeide vreemdelingen in de vliegtuigstoel, bovenop iemand gaan zitten, verwurgen, het snoeren van de mond met een theedoek, het dichtknijpen van de halsslagader, het stiekem medicijnen toedienen, het afklemmen van de mond met leren handschoenen, het knijpen in iemands testikels en langdurig op zenuwknopen drukken.

Onacceptabel
Oud-ombudsman Roel Fernhout vindt die methoden volstrekt onacceptabel. Hij stelt dat de werkwijze in de hand wordt gewerkt door een gebrek aan regelgeving. “Wij hebben blijkbaar niets geleerd van het verleden,” aldus Fernhout. In 1992 raakte een asielzoeker na een uitzetting verlamd nadat marechaussees zijn mond hadden afgeplakt. Fernhout pleit voor een nieuw onafhankelijk overheidsonderzoek waarin in alle openbaarheid mensen moeten worden gehoord.

België
Professor Etienne Vermeersch, die voor de Belgische regering onderzoek deed naar de dood van een asielzoeker tijdens uitzetting, was door Belgische uitzetters gewezen op de omstreden methoden van hun Nederlandse collega’s. “Belgische ‘verwijderaars’ zeiden me dat ze soms de indruk hadden dat bepaalde problemen gemakkelijker opgelost kunnen worden met andere technieken die minder gewelddadig zijn maar even efficiënt.”

Scoringsdrang
Uit interne rapporten blijkt ook dat de marechaussee in het verleden een brandslang en pepperspray heeft ingezet om vreemdelingen uit te zetten. Ze werden daarin aangemoedigd door de IND. “De scoringsdrang bij de gemiddelde marechaussee-medewerker is best wel groot”, zegt ex-marechaussee Serge.

Verzwegen
Veel incidenten worden niet gemeld. ‘Bart’ zag hoe zijn toenmalige escortcommandant een vreemdeling, ondanks zijn smeken om het niet doen, toch opnieuw snoerde met een theedoek. “Wij hebben het binnenskamers gehouden. Want anders gaat binnen de marechaussee rond dat jij je collega’s hebt verraden.”

Smeergeld
Regelmatig worden vreemdelingen geweigerd in land van herkomst. In zo’n geval kan smeergeld worden betaald. Serge: “Met een flesje whisky, sigaretten of 50 tot 100 dollar raak je een vreemdeling weer eens kwijt.” Een andere marechaussee verklaart tot 200 euro te hebben betaald voor het kwijtraken van een vreemdeling. Vooral de Congolese immigratiedienst, die door de UNHCR als gewelddadig wordt omschreven, zou om smeergeld vragen.