NEW YORK, 10-19 oktober 2008 - Op verschillende plaatsen in de Verenigde Staten duiken "tentendorpen" op in de buurt van stedelijke centra. De zogenaamde "Hoovertowns" zijn een rechtstreeks gevolg van de economische crisis, faillissementen en inbeslagnames van huizen. Op Wall Street gaan de zaken misschien slecht, maar de gaarkeuken van de Church of the Holy Apostles in het noorden van Manhatten draait op volle toeren. Heel wat Newyorkers, ook die met een baan, kunnen niet langer zelf de huur, het eten en de dokter betalen. Net nu er extra vraag is naar eten en onderdak, dreigen door de economische crisis de fondsen voor gaarkeukens en opvangcentra op te drogen.

Ishmael komt sinds drie maanden eten bij de Holy Apostles. “Ik kom gewoon om geld te sparen”, zegt de jongeman. “Ik heb werk, maar verdien toch niet genoeg om elke dag zelf mijn eten te kopen.” Om diezelfde reden verblijft Ishmael in een opvangcentrum voor daklozen. In een stad waar de gemiddelde huur 2.400 dollar per maand bedraagt (1764 euro), is een appartementje huren niet voor iedereen weggelegd.

“In juli hebben we een recordaantal maaltijden geserveerd, gemiddeld 1353 per dag”, zegt dominee Elizabeth Maxwell, de directrice van Holy Apostles. “In augustus lag het gemiddelde nog wat hoger en in september was er een stijging met 22 procent tegen september van vorig jaar. En vorig jaar was er al een massale stijging van het aantal bezoekers.”

Wie gaat dat betalen?

Maxwell verwacht dat de aantallen zullen blijven stijgen en vraagt zich af of haar kerk dat zal aankunnen. “Het komt van twee kanten. Er is meer vraag en tegelijkertijd drogen de middelen op. Door de financiële crisis gaat het stadbestuur besparen, op het niveau van de staat is er al een besparingsronde geweest. En vooral in New York is de lokale economie erg afhankelijk van de grote fortuinen op Wall Street.”

Net als bij andere gaarkeukens komt het grootste deel van het budget van Holy Apostles, 2,7 miljoen dollar (2 miljoen euro), niet van de staat maar van giften van vermogende individuen en stichtingen. “We maken ons zorgen, want waarschijnlijk gaan ook die mensen door de crisis minder geld hebben om te geven”, zegt Maxwell.

“Veel van de stichtingen die ons geld geven hebben aandelen op de beurs”, vult haar assistent Mark Walter aan. “We weten niet wat er op ons afkomt. De staat New York heeft zijn uitgaven voor hongerbestrijding net 16 procent kleiner gemaakt.”

Daklozen

Eenzelfde situatie doet zich voor bij de opvangcentra voor daklozen. Het aantal daklozen dat er komt overnachten is gestegen van 21.000 per nacht in 1998 tot 35.200 in 2007. New York heeft nu een recordaantal dakloze families, ongeveer 9000, zegt Patrick Markee, beleidsadviseur bij de Coalitie voor de Daklozen (CFTH).

Net als Ishmael hebben veel Newyorkers een job waarmee ze niet alles kunnen betalen. Volgens overheidscijfers spendeert een kwart van de mensen er de helft van zijn loon aan huur. “Velen moeten kiezen tussen eten of de huur, of tussen gezondheidszorg en de huur”, bevestigt dominee Maxwell.

Een vijfde van de volwassenen en een vierde van de kinderen leeft tegenwoordig onder de armoedegrens, die in New York ligt op een jaarinkomen van 17.600 dollar (13.000 euro) voor een familie van drie. Dat betekent dat twee miljoen mensen in armoede leven, zegt Markee.

'Tentendorpen' in de VS

In New York is het nog niet zo ver als in Reno, de hoofdstad van de VS-staat Nevada. Daar heeft het stadsbestuur een tentenkamp opgericht aan de rand van de stad, voor de mensen die door de steeds wijder wordende mazen van het sociaal vangnet vallen.

Op verschillende plaatsen in de Verenigde Staten duiken "tentendorpen" op in de buurt van stedelijke centra. De zogenaamde "Hoovertowns" zijn een rechtstreeks gevolg van de economische crisis, faillissementen en inbeslagnames van huizen.

Dergelijke tentenkampen zijn nu al opgetrokken in onder meer Reno, Los Angeles, Chattanooga, Columbus, St. Petersburg, Seattle and Portland. “Het fenomeen is zo’n vier jaar geleden begonnen”, zegt Michael Stoops van de National Coalition for the Homeless (NCFTH). “Nu is er een gestage groei van het aantal daklozen.”

De groei is vooral te wijten aan het aantal inbeslagnames van huizen door de hypotheekcrisis, die begin 2007 in volle hevigheid uitbarstte. Elke week worden gemiddeld ongeveer 10.000 huizen in beslag genomen. Het fenomeen is vergelijkbaar met de Grote Depressie in de jaren dertig. Ook toen doken overal in de VS “Hoovervilles” op. De sloppenwijken, met tot 15.000 inwoners, werden genoemd naar de toenmalige president Herbert Hoover.

Schuldenlast

“Ik had een typische escalerende schuldenlast”, vertelt Scott, een inwoner van de tentenstad in Los Angeles. “Net als een ballon werd ze elk jaar groter tot ik het gewoon niet meer kon betalen. Ik overlegde met de bank en ze gaven me wat extra tijd, maar het is gewoon te erg geworden, dus verloor ik mijn huis.”

Een oudere vrouw in een woonwagen vertelt dat ze een groot huis had met drie slaapkamers en twee badkamers. Toen haar man ziek werd, konden ze de eindjes niet langer aan elkaar knopen. “We hebben heel wat kleinkinderen. Die kwamen altijd langs bij ons om te logeren. Nu willen we niet meer dat ze komen, wij gaan bij hen”, vertelt ze.

De meeste tentsteden reguleren zichzelf “In de meeste kampen heersen bepaalde regels”, vertelt Stoops, die een groot deel van de tentsteden bezocht heeft. “Bijvoorbeeld een verbod op drugs, geen alcohol en geweld”.

Tijdelijke oplossing

De NCFTH steunt de oprichting van de kampen. “Het is natuurlijk geen echte oplossing, maar wel een noodzaak tot er adequate behuizing gevonden is”, zegt Stoops. Sommige tentsteden, zoals die in St. Petersburg in Florida, worden gesteund door de lokale overheid. Maar dat is lang niet altijd het geval. “Het is vaak moeilijk voor de daklozen om een tentendorp op te zetten, omdat de politie ze steeds weer wegjaagt”, zegt hij. Hij roept de overheid dan ook op om medelijden te tonen en in elke stad minstens een park of weiland ter beschikking te stellen waar daklozen hun tent kunnen opzetten.

Jeremy Rosen, hoofd van de National Policy and Advocacy Council on Homelessness (NPACH), verwacht een verdere groei van de tentsteden door de zwakke economie en de verdere aangroei van daklozen. Volgens een rapport van het onderzoeksbureau RealtyTrac kunnen nog eens een half miljoen mensen hun huis verliezen als ze geleend hebben met variabele rentevoet en hun afbetaling de hoogte in zien gaan. Een groot deel van hen kan uiteindelijk dakloos worden en in een tentstad terechtkomen. (IPS, Heike Barkawitz)

BOSTON, 22 oktober 2008 - Waarom zijn de VS niet veel vroeger met een financieel reddingsplan voor de dag gekomen? Volgens een nieuwe studie leven miljoenen arme Amerikanen al jaren in een crisissituatie.

Wall Street heeft de laatste jaren goed geboerd maar voor miljoenen arme Amerikanen is het leven er alleen maar op achteruit gegaan, zegt de nieuwe studie, “"Still Working Hard, Still Falling Short”. “De harde realiteit is dat al te veel werkende Amerikaanse gezinnen al jaren in een crisissituatie leven”, zegt Brandon Roberts, directeur van het Working Poor Families Project en medeauteur van het rapport. Zo’n 42 miljoenen volwassenen en hun kinderen verdienen te weinig om aan hun basisbehoeften, eten en een huis, te voldoen, zegt Roberts. “Het gaat om veel meer werkende families dan de regering erkent”.

Plank

Volgens de studie is een gezin van vier arm als het minder dan 32.200 euro per jaar verdient (behalve in Alaska en Hawaii, waar de lonen en kosten hoger liggen). De federale regering legt de lat op 16.000 euro. De studie hanteert een hogere grens omdat gezinnen tot 32.200 euro vaak problemen hebben om brood op de plank te krijgen en de huur te betalen; van een ziekteverzekering is al helemaal geen sprake.
Voor meer dan een op vijf voltijdse jobs in de VS bedraagt het loon minder dan 12.100 euro, aldus Roberts. De arme werkende Amerikanen zijn vaak aan de slag als kassier, schoonmaker, conciërge, verpleeghulp of kelner.

Mike Chavez, woordvoerder van SEIU West, een vakbond van onderhouds- en veiligheidspersoneel, zegt dat veel mensen die hij kent, ongeveer 7,50 euro per uur verdienen. “Dat betekent dat verschillende gezinnen onder hetzelfde dak moeten gaan wonen. Een ziekteverzekering kunnen ze zich niet veroorloven. Veel van onze leden hebben het over een dagelijks gevecht, over verschillende jobs tegelijk moeten doen, over de keuze tussen de huur betalen en eten op tafel krijgen.”

Bij de minderheden zitten vier op tien gezinnen onder de armoedegrens, bij blanke gezinnen is dat een op vijf, ontdekte de studie. Een derde van de Amerikaanse kinderen komt uit een arm gezin waar beide ouders voltijds werken.

Inflatie

Van 2002 tot 2006 zijn er 350.000 arme werkende gezinnen bijgekomen, vooral een gevolg van de inflatie, van het verlies van een goed betaalde baan en van het verdwijnen van huisvestings-, voedsel- en andere sociale programma’s. Als de recessie in de VS aanhoudt, worden de zaken er alleen maar slechter op voor de werkende armen, vooral als ze geen overheidssteun krijgen, waarschuwde de studie.

Uit de bevolkingscijfers van 2007 leidt het Centre on Budget Policies and Priorities, een denktank uit Washington, ook af dat het aantal armen de laatste tijd gestegen is. “Voor het eerst zijn de armoede en de inkomens van werkende gezinnen verslechterd ondanks zes opeenvolgende jaren van economische groei”, zegt het centrum.
“De nieuwe gegevens tonen dat de economische expansie die in 2001 begonnen is, de slechtste ooit is op het vlak van armoede en gemiddeld inkomen. De gegevens bewijzen opnieuw dat de opbrengst van de groei zeer ongelijk verdeeld werd en vooral de gezinnen met hogere inkomens ten goede kwamen. De bedrijfswinsten daarentegen stegen veel sterker in de expansie van 2001 tot 2007.” (IPS, Adrianne Appel)