Londen, 12 oktober 2006 - Door de oorlog in Irak zijn in drie jaar tijd 655.000 extra doden gevallen, vooral door geweld. Dit hoogste dodencijfer ooit komt uit onderzoek onder 1849 huishoudens door Irakese medici. Zij werkten samen met Amerikaanse volksgezondheidsonderzoekers.

Hun verslag is vandaag gepubliceerd op de website van het medisch-wetenschappelijke tijdschrift The Lancet .

"Hoewel zulke dodentallen misschien gewoon kunnen zijn in tijden van oorlog, maakt de combinatie van de lange duur en de tientallen miljoenen mensen die het betreft dit tot het dodelijkste conflict van de 21ste eeuw; dat zou iedereen zorgen moeten baren", aldus de onderzoekers.

De nieuwe cijfers zijn de hoogste schatting ooit. Vele malen hoger dan de 30.000 (het dodental dat Bush in december noemde) en de 50.000 oorlogsdoden die het Britse Iraq Body Count aanhoudt op grond van mediaberichten. Dezelfde onderzoekers publiceerden in 2004, eveneens in The Lancet, een destijds hevig bekritiseerd dodental van 100.000 voor de anderhalf jaar direct na de invasie in maart 2003. Met een betere onderzoeksmethode komen ze voor die periode weer op hetzelfde aantal uit.

Kogelwonden zijn met 56 procent de grootste doodsoorzaak, autobommen eisten 13 procent van de geweldsslachtoffers. Acties van de coalitietroepen veroorzaakten tussen maart 2003 en juli 2006 31 procent van het dodental. Collega’s en mensenrechtenorganisaties oordelen positief over de gebruikte onderzoeksmethode. Die is beproefd en betrouwbaar, aldus Ronald Waldman, een epidemioloog aan de Columbia Universiteit. Sarah Whitson van Human Rights Watch zei geen reden te zien om de uitkomst of nauwkeurigheid in twijfel te trekken.

De auteurs vinden dat de media zich bij het melden van dodentallen te veel beperken tot Bagdad. "We vonden in het hele land doden", aldus Gilbert Burnham. Zo vallen in de noordelijke provincies Diyala en Salahuddin en in het westelijke Anbar veel meer slachtoffers dan in de hoofdstad. Vóór 2003 lag het aantal doden op 5,5 per duizend inwoners; dat is opgelopen tot 13,3.

De onderzoekers vragen om de instelling van een internationale instantie om de dodentallen als gevolg van oorlogen bij te houden. Die informatie kan ‘helpen de levens te redden van personen die midden in een conflict belanden’, hopen de auteurs.

"Tijdens het onderzoek is geen van de onderzoekers omgekomen of gewond geraakt", schrijven de onderzoekers in hun resultatenparagraaf. Met een steekproefmethode selecteerden ze 47 gebieden verspreid over heel Irak. Binnen ieder gebied interviewden ze gemiddeld 40 huishoudens en daar vroegen ze wie daar op welk moment tussen 1 januari 2002 en de zomer van 2006 was geboren, overleden, was komen wonen, of was vertrokken. (VK/NRC)

Verslag The Lancet

Begeleidend commentaar The Lancet