„Hoe krijgen we dat voor elkaar?”, is de cynische titel van de folder die NSR deze week aan zijn klanten stuurde. Daarin worden dezelfde clichés aangehaald als in de advertentie van 12 januari j.l. Zij het iets milder en anders. Opvallend is dat het aantal treinstellen dat gehuurd wordt is gezakt van 150 naar 100. Het anti-vertragingsplan krijgt een aanvulling op het gebied van investeringen van de overheid in wissels, seinen en overwegen, sneller bijsturen en een onderhoudsprogramma van het materieel. Daar komt het cynisme om de hoek kijken.

In het overgangscontract tussen de Minister van Verkeer en de NSR staat dat de punctualiteit over het jaar 2001 88% moet zijn, maar die komt in de eerste twee maanden van dit jaar niet boven de 80% uit. Een cijfer dat niet eenvoudig toe te wijzen is, maar een aantal oorzaken springt eruit. De punctualiteit van het NS-knooppunt Utrecht is sinds de invoering van een nieuw computersysteem met 10% gedaald. Dit wordt door de NSR-directie op zijn beloop gelaten. Sinds de invoering van de nieuwe beveiliging tussen Zutphen en Hengelo hebben slechts een beperkt aantal dagen de treinen volgens schema gereden. Van diverse materieelsoorten is meer dan de helft niet geschikt om de dienstregeling te rijden. In totaal staat 20% van de treinstellen te wachten op onderhoud of onderdelen. Met ingang van de nieuwe dienstregeling op 10 juni a.s. wordt nog meer materieel standaard aan de dienstregeling onttrokken. Ergens in het voorjaar wordt in Amsterdam het nieuwe computerbesturingssysteem geïnstalleerd. De snellere bijsturing leidt tot nu toe tot overbezette telefoonlijnen en bijstuurders die het personeel geen antwoorden kunnen geven. De vraag hoe hebben jullie deze chaos gecreëerd moet als wedervraag aan de NS-top gesteld worden.

Het bespreken van het vredesvoorstel bij de bonden leidt wel tot wat rust in het arbeidsconflict. De meerderheid van de ledenvergaderingen was negatief over de plannen en bestempelde ze als onvoldoende. Er volgt bij de FNV nog een schriftelijke stemronde: uitslag op 5 maart. De personeelscollectieven bezinnen zich. Uit deze betrekkelijke stilte valt nog wel het een en ander op te tekenen.

Bestuurder Andries van de Berg van FNV bondgenoten deed de laatste maanden nogal wat opmerkelijke uitlatingen over het ingrijpen van de politiek en wat zij kunnen doen. Van de Berg: „De klok terugdraaien of een echte beul aan het roer van NS zetten? Die gok zou niemand aan moeten durven.” Volgens het personeel staat de echte beul al aan het hoofd van het NS-concern: Huisinga. Als er in dit land nog een killere manager te vinden is dan is dat knap. De andere keuze staat voor de personeelsleden bovenaan: het terugdraaien van versnippering en verzelfstandiging. Die gok heeft niets met durven te maken. De NS-directie moet opstappen en de liberalisering moet stoppen, daar gaat het om. Van de Berg erkent overigens zelf dat de NS-directie incapabel is. „Men denkt dat er per decreet geregeerd kan worden en in juni a.s. willen ze met de procesvereenvoudiging beginnen. Dat kan helemaal niet”, aldus de bestuurder. Zijn algemene visie over het reorganisatieplan verwoordde hij als volgt: „Je kunt ook samen afspreken dat het gras blauw is, maar daarmee verschiet het niet van kleur.”

Uit onderzoek en evaring blijkt dat NS het met de veiligheid niet zo nauw neemt. Sinds het oprekken van de lengte van heel vroege diensten in 1994 blijken machinisten die deze diensten rijden wel eens weg te dommelen. De belasting van een aantal van deze diensten is fysiek te zwaar. In een persbericht van het Landelijk Personeels Collectief wordt gesteld dat „het berijden van steeds dezelfde trajecten leidt tot afstomping, concentratieverlies en verwachtingspatronen.” Het is aangetoond bij de vervoerders waar vaak dezelfde trajecten worden bereden, Syntus en Noordned. Vorig jaar waren er bij deze vervoerders 35 veiligheidsincidenten. Bij het landelijk opererende NSR slechts 4. De invoering van het plan om conducteurs en machinisten beperkter en langer in te zetten heeft grote gevolgen voor de veiligheid van reiziger en personeel.

De NS-directie blijft doof voor alle argumenten om haar plannen te veranderen en moet daarom het veld ruimen. Zij is niet in staat het bedrijf te runnen, een goede en veilige dienstverlening te organiseren en draagvlak onder het personeel te verwezenlijken. Voor een goed spoorvervoer in Nederland moet de privatisering en verzelfstandiging worden stopgezet en teruggedraaid. Dat is de enige manier waarop de oorlog beëindigd kan worden en er binnen het bedrijf de vrede kan ontluiken.