Utrecht, 9 mei 2001 - De onbekwaamheid van het NS-management om het treinverkeer bij grote drukte in goede banen te leiden blijkt uit alle ooggetuigenverslagen. Het is geen toeval dat deze gebeurtenis zich afspeelde. Al jaren wordt door het personeel aangegeven dat het management van het bedrijf geen verstand meer heeft van treintjes rijden, maar zich toelegt op het jongleren tijdens sessies Bestemming: Klant. Leren loslaten is daar het credo, zonder twijfel werd dat op Koninginnedag toegepast. Er werd zoveel losgelaten dat men twaalf uur lang geen trein het Amsterdamse Centraal Station in- of uitkreeg. Door de relletjes die ontstonden werd het management niet getroffen. Personeel, machinisten, conducteurs, lokettisten en perronopzichters moesten afzonderlijk de lading bierflessen, stenen, scheldwoorden en andere klappen opvangen. Terwijl het veroorzakende management zich met de Taxi liet thuisbrengen. Het vertrouwen in het NS-management is zo mogelijk nog dieper weggezakt.

van de redactie

Dat is het kader waar de reiziger per 10 juni mee geconfronteerd zal worden. Het nieuwe productiemodel dat dan wordt ingevoerd kost veel meer personeel dan de spoorwegen op dit moment in dienst hebben. Er worden allerlei schuifplannen ontwikkelt om het personeel nog een klein beetje op zijn plaats te krijgen. Al lijkt dit slechts een druppel op een gloeiende plaat. Het mismanagement en de vasthoudendheid aan de plannen zullen de komende maanden tot veel uitval van treinen gaan leiden. Immers in de zomervakantie wil ook het NS-personeel wel eens een vrije dag en dat lijkt met de huidige personeelsbezetting vrijwel onmogelijk. Omdat er een grote vertrouwensbreuk is en daardoor minder flexibiliteit van het personeel verwacht mag worden, zal dit dagelijks tot uitval van treinen leiden.

Daarnaast komen er, door het principe dat alleen met de zogenaamde startende treinen door de standplaats mag worden gereden, ook een hoeveelheid sociale problemen om de hoek kijken. Zo loopt op een aantal standplaatsen het aantal nachtdiensten, diensten die geheel of gedeeltelijk tussen 00:00 en 06:00 uur vallen, op tot tegen het in de arbeidstijdenwet vastgelegde percentage van 53,6%. Om hier een rooster van te maken lijkt vrijwel onmogelijk en leidt bij verschuiven zeker tot overschrijding van het wettelijk toegelaten percentage. Dat is de technische kant, de sociale kant is nog schrijnender. De extra nachtdiensten betekenen een aanslag op het uithoudingsvermogen van de machinisten en conducteurs. Het personeelscollectief uit Rotterdam geeft aan dat dit consequenties heeft voor het sociale leven van het personeel. Ouderenbeleid, waar mensen ouder dan 50 jaar geen nachtdiensten behoeven te draaien, zal niet kunnen worden gehandhaafd.

Op 23 april dachten de vakbonden, OR en directie een uiterste onderhandelingsresultaat te hebben behaald waar de leden wel mee in zouden stemmen. Het akkoord is door vele NS'ers reeds als onvoldoende en vaag bestempeld. Het lijkt een poging om het conflict onder tafel te schuiven nadat de bonden niet in staat waren de eisen via acties binnen te halen. Van alle eisen die de bonden de afgelopen maanden stelden, blijkt in het onderhandelingsresultaat weinig terug te vinden. Door de personeelscollectieven, die weer in de lucht zijn, werd het dan ook snel van de hand gewezen. De bonden houden nu ledenvergaderingen waar de opkomst niet al te hoog van is en de stemming verdeeld. Op 14 mei heeft de FNV sectorraad en zal duidelijk worden of de achterban met het akkoord instemt.

FNV-onderhandelaar Andries van den Berg kondigde overigens al aan dat de bond zich bij het afwijzen niet verder met de zaak zal bezighouden. De FNV trekt zich dan terug op haar basis van arbeidsvoorwaarden en waar nodig sociale plannen. Hoe de bonden denken met de directie, die ze al eens een brevet van onvermogen gaven, tot resultaten te komen blijft een vraagteken. Of zit iedereen te wachten op het netjes aan de kant zetten zonder gezichtsverlies van de directie en de bonden met een frisse start opnieuw kunnen beginnen? Een belangrijke stap daarin zullen de conclusies van de door Minister Netelenbos aangewezen Prof. Peeters spelen. Hij licht op dit moment het planningsproces bij NS Reizigers door en zal naar verwachting eind mei conclusies op tafel leggen of het wel of niet mogelijk was dat het nieuwe productiemodel per 8 maart jongsleden kon worden uitgesteld. Want een directie die tegenover iedereen liegt is zeker niet te handhaven.

Het conflict is nog niet over en blijkt ook niet alleen in Nederland te spelen. In Frankrijk werd er bij de spoorwegen om gelijksoortige problematiek begin april gestaakt. In België zijn er reeds een aantal korte werkonderbrekingen geweest, de laatste op maandag 7 mei. Waalse conducteurs legden het werk neer door toenemende agressie. De politieke drijfveer om de spoorwegen op te delen woekert nog steeds voort en zal op korte termijn leiden tot een chaos op het Europese spoorwegennet.