Utrecht, 15 mei 2001 - Het besluit van de sectorraad van FNV Bondgenoten was onontkoombaar. Alle akkoorden die de laatste twee jaar tussen partijen bij de Nederlandse Spoorwegen (NS) zijn gesloten, bleken vrijwel niets waard. Zo zou bijvoorbeeld in een januari 1999 afgesloten akkoord het aantal verlofdagen aan het eind van het jaar 2000 zijn teruggebracht tot het voor Nederlandse begrippen aanvaarbare niveau van vijf. Dit zijn dan de zogenaamde oud-verlofdagen die worden meegenomen naar het nieuwe jaar. Op een groot deel van de standplaatsen in de Randstad bleek tijdens de laatste jaarwisseling dit getal dichter bij 15 te liggen.

Het is maar een voorbeeld in een reeks van velen, dat er voor gezorgd heeft dat het wantrouwen jegens de NS-directie onmetelijke vormen heeft aangenomen. Op geen enkele ledenvergadering die de afgelopen weken door de bond werd belegd, was een ander geluid te horen. Degene die nu voor het onderhandelingsresultaat stemden, deden dat vaak meer vanwege actie- en vergadermoeheid, dan door het vertrouwen in een definitieve oplossing.

Dat maandag 14 mei het 'parlement van de bond' besloot om het onderhandelingsresultaat niet te aanvaarden, volgt daar dan logischerwijs uit. De FNV en haar leden zijn net als andere bonden niet bij machte om dit bedrijfsconflict vlot te trekken. Het conflict is al ontstaan na het tekenen van het basisakkoord 'Bestemming: Klant' in de zomer van 1999, wat overigens tot stand kwam met een zeer beperkte mandaat. De ledenvergaderingen van toen werden veelal slechter bezocht dan die van de afgelopen drie weken... Kaderleden en bestuurders zien in dat er niets bij de NS-directie te halen valt. Getuige ook de snelle reactie van de NS-top op maandag 14 mei om de afspraken van tafel te halen en de onwil waarmee ze de volgende dag de Ondernemingsraad (OR) tegemoet trad. De FNV kiest ervoor de OR de ruimte te geven om haar eigenlijke werk te doen en concentreert zich op de CAO-onderhandelingen. Met dit besluit verlaat de bond de valkuil van het tripartiete overleg.

De oplossing van het conflict is echter nog lang niet in zicht. De onvrede neemt toe, niet in de minste plaats omdat de NS loon heeft ingehouden van werknemers die op stakingsdagen geen besmet werk deden. Toen vrijdag 11 mei de loonstrookjes in de brievenbus vielen, ontstonden op verschillende plaatsen in het land woede-uitbarstingen. Het afgelopen weekend hadden de spoorwegen alle moeite om de treindienst aan de gang te houden. Diverse personeelsleden meldden dat dit werd veroorzaakt door personeelstekort en onkundige bijsturing.

Het basisakkoord waarop de NS-directie maandag 14 mei teruggreep, blijkt, nu de invoeringsdatum van 10 juni dichterbij komt, steeds meer gebreken te gaan vertonen. Op lokaal niveau zijn managers bezig met het knippen en plakken van diensten om ze nog enigszins roosterbaar te krijgen. Iets dat het personeel, zowel bij het vredesakkoord als bij de diverse vervolgonderhandelingen, ontzegd is. Diverse standplaatsen in de Randstad moeten worden bezet met (lichtelijk gedwongen) personeel uit de overige delen van het land om de cijfertjes nog enigszins kloppend te maken. Door een ernstig tekort aan honderden hoofdconducteurs moeten de nieuw aangenomen treinsurveillanten de verdere gaten vullen. Dit vaak nog niet geheel opgeleide personeel heeft op het gebied van veiligheid en opsporing minder bevoegdheden dan de conducteur.

In een zomer met personeel- en materieeltekort, veel grote werkzaamheden aan het spoor, de inrichting van een nieuwe bijsturingorganisatie, het installeren van het VPT procesleidingsysteem op het station met de meeste treinen (Amsterdam CS), doet de bond er goed aan om de verantwoordelijkheid voor het (op tijd) rijden van treinen bij de NS-directie te leggen. De prestaties van het bedrijf zijn niet de verantwoordelijkheid van bonden of OR, maar juist van die directie. „Laat president-directeur Huisinga zijn antivertragingsplan, dat volgens de NS ook een groot deel van de problemen op koninginnedag zou hebben voorkomen, per 10 juni nu maar waarmaken”, is een gedachte van het personeel.