AMSTERDAM, 17 november 2006 - Nederlandse officieren hebben zich schuldig gemaakt aan marteling van tientallen Iraakse gevangenen in de Zuid-Iraakse provincie Al Muthanna. In november 2003 heeft een cel van de Militaire Inlichtingen en Veiligheidsdienst (MIVD) ‘hardhandige tactische ondervragingen’ uitgevoerd.

Tijdens de verhoren hadden de verdachten een stofbril op waardoor ze niets zagen. Afwisselend zijn ze zonder bril ook blootgesteld aan fel licht. De Irakezen zijn natgegooid om ze wakker te houden en hun gehoor werd geprikkeld met ‘bijzonder hoge geluidstonen’. De juridisch adviseur die verplicht aanwezig moet zijn bij dergelijke verhoren, ontbrak.

Het ministerie van Defensie bevestigt deze feiten. ‘Er zijn dingen gebeurd die niet passen in de instructie’, zei directeur voorlichting Joop Veen gisteravond. Veen weet niet of de zaak minister Kamp is gemeld. ‘Het is al lang geleden en je kunt niet alles onthouden.’

De toenmalige Chef Defensiestaf Luuk Kroon werd begin november 2003 op de hoogte gesteld van spanningen in het Nederlandse kamp over de behandeling van gevangenen. Ze werden verhoord in een vestiging van het Coalition Provisional Authority in As Samawah, door MIVD-officieren.

Luitenant-admiraal Kroon heeft kennis van deze strafbare feiten niet gemeld aan het Openbaar Ministerie. Volgens ingewijden heeft Kroon een advies van generaal-majoor Kees Neisingh, toen bevelhebber van de Koninklijke Marechaussee, naast zich neergelegd. Neisingh adviseerde Kroon de zaak voor te leggen aan het OM en voor de rechter te laten komen.

Kroon koos ervoor de zaak buiten de openbaarheid te houden. Gisteravond reageerde Kroon op de bevindingen van deze krant: ‘Ik ben met pensioen, heb overal een dikke streep onder gezet en geef geen commentaar.’ Volgens Veen zei Kroon hem gisteravond zich niets te kunnen herinneren. ‘Wat niet betekent dat het hem niet is gemeld.’

De Nederlandse marechaussee op het kamp is destijds door commandant Swijgman geïnformeerd.

Voorzitter Han Busker van de Marechaussee Vereniging: ‘Als dit bekend was bij de top van het ministerie, is het schandalig dat er geen aangifte is gedaan. Dan heeft het alle ingrediënten van een doofpot.’

De Iraakse gevangenen mochten maximaal vier maal 24 uur worden vastgehouden. Na hun verhoor werden de gevangenen en de verkregen informatie doorgespeeld aan de Britten. Nederland viel in Al Muthanna onder Brits gezag.

‘De Nederlandse bataljonsleiding heeft zijn oren te veel naar de Britten laten hangen,’ zegt voorzitter Wim van den Burg van de militaire vakbond AFMP/FNV. ‘Wat deze officieren hebben gedaan, deden ze in opdracht.’

In een geheime nota van de Directie Juridische Zaken van het ministerie van Defensie van 26 november 2003 staat echter ‘dat het afnemen van verhoren niet tot de bevoegdheden van de Nederlandse eenheden behoort, evenmin als het horen van getuigen’.

Willy Weerkamp, tot voor kort de officier van justitie van de Militaire Strafkamer in Arnhem: ‘Ons is niets gemeld, wij hebben zoiets nooit voorgelegd gekregen.’

Volkskrant, 17 november 2006

Parlementair onderzoek

SP, GL en PvdA willen een parlementair onderzoek over de berichten dat de Nederlandse militaire inlichtingendienst Iraakse gevangenen heeft gemarteld, maar dat wijzen CDA en VVD vooralsnog af.

SP
Op korte termijn moet de Tweede Kamer worden teruggeroepen om minister Kamp van Defensie aan de tand te voelen. Daarna moet de Kamer onmiddellijk een parlementair onderzoek instellen naar de wijze waarop Defensie instructies geeft over ondervraging en hoe dat worden samengewerkt met Amerikanen en Engelsen. Dat probleem geldt niet alleen in Irak maar ook in Afghanistan waar nu een grote groep Nederlanders werkt.

SP'er Van Bommel: 'Dit is schokkend nieuws en geeft de indruk dat Nederlanders zich aan dezelfde lelijke praktijken hebben schuldig gemaakt als de Amerikanen in de gevangenis Abu Graib. De onderste steen moet boven. Wist minister Kamp hier van? Waarom meldde hij dat niet? Het gaat hier om de positie van Nederland in de wereld en ook over de positie van Tweede Kamer als controleur. De marechaussee wordt als controleur geschoffeerd en de Tweede Kamer ook. De Kamer moet onmiddellijk hierover debatteren en een diepgaand onderzoek instellen.'

GL
GroenLinks is geschokt en verbijsterd. Is Nederland meegezogen in een Amerikaanse wijze van oorlogsvoering waarbij martelen als middel wordt geaccepteerd? GroenLinks roept de andere partijen op om terug te komen van verkiezingsreces en onmiddellijk te besluiten tot een parlementair onderzoek. Deze mogelijke, ernstige, schending van de mensenrechten (en/of het oorlogsrecht) door Nederland moet tot op de bodem worden uitgezocht.

De feiten - mochten ze onomstotelijk vast komen te staan - zijn afschuwelijk. Schokkend is ook dat ze volgens de Volkskrant tot de hoogste defensieleiding aan toe bekend waren. Maar ze zijn niet actief aangegeven bij de Militaire Strafkamer van het parket in Arnhem, terwijl dat wel door de bevelhebber van de koninklijke Marechaussee is geadviseerd. Deze grove - onacceptabele - fout moet onmiddellijk worden hersteld. Zo spoedig mogelijk dient er alsnog aangifte te worden gedaan.

De Kamer kan echter niet passief wachten op de resultaten van het strafrechtelijke onderzoek. Het dient onmiddellijk zelf een parlementair onderzoek te starten. Want de vraag ligt levensgroot op tafel of de Kamer onjuist is geïnformeerd of mogelijk zelfs is misleid.

Op 7 mei 2004 heeft GroenLinks in Kamervragen (nummer 1630) gevraagd of er bij de Nederlandse commandanten of militairen iets bekend was over de mishandeling van gevangengenomen Irakezen in de provincie Al-Muthanna. Daarop antwoordde de regering: 'Voorafgaand aan de berichten in de media [gedoeld wordt op de New York Times van 2 mei 2004] was er bij de Nederlandse commandant en de militairen in Irak niets bekend over mishandeling van gevangen.' Nu stelt de Volkskrant dat 'de toenmalige Chef Defensiestaf Luc Kroon, begin november 2003, op de hoogte is gesteld van spanningen in het Nederlandse kamp over de behandeling van gevangenen'. Als dat klopt dan is hier sprake van tegenstrijdige feiten en het mogelijk zelfs bewust misleiden van de Kamer. De onderste steen zal hier boven moeten komen.

PvdA
Tweede Kamerlid Frans Timmermans (PvdA) heeft namens de PvdA aangedrongen op een parlementair onderzoek. 'Er is eerder aan de Kamer verteld dat er niets aan de hand was. Blijkbaar staat ergens bij Defensie een grote doofpot. Wij moeten nu onze verantwoordelijkheid nemen.'

Timmermans is verontwaardigd over de gang van zaken. 'We zouden dit niet doen. Geen wrede onmenselijke handelingen plegen. Of je het nu martelingen noemt of niet.' De militairen die dit hebben gedaan, doen dit niet op eigen houtje, stelt Timmermans. 'Wie heeft het bevel gegeven? En waarom is de minister niet op de hoogte?'

D66
D66 wil maandag een spoeddebat in de Tweede Kamer over de mogelijke martelingen door Nederlandse militairen in Irak. Dat heeft parlementariër Bert Bakker vrijdag gezegd. Bakker wil het debat omdat de kwestie 'naar het zich laat aanzien het grootste schandaal van de afgelopen tien jaar' is. 'Het kan niet zo zijn dat daarover geen verantwoording wordt afgelegd.'

OM
Het Openbaar Ministerie in Arnhem denkt mogelijk de hele vrijdag nodig te hebben om uit te zoeken of de mogelijke misstanden in Irak bij de afdeling Militaire Zaken bekend waren. Dat heeft een woordvoerster gezegd. Tot er meer bekend is, wil het OM niets zeggen over een eventueel strafrechtelijk onderzoek.

Bij eerdere incidenten in Irak ontstond onduidelijkheid over de geweldsinstructie aan de Nederlandse militairen. Het Openbaar Ministerie liet toen in een brief aan de ministers van Defensie, Justitie en Binnenlandse Zaken weten dat de geheime geweldsinstructie ‘een dienstvoorschrift is in de zin van de art. 136 en 137 van het Nederlandse Wetboek van militair strafrecht.’ Overtreding van het dienstvoorschrift leidt altijd tot vervolging.

AFMP
De militaire vakbond AFMP gaat ervan uit dat het ministerie van Defensie al langer op de hoogte is geweest van mogelijke martelingen door Nederlandse militairen in Irak. 'Leidinggevenden hadden destijds meteen moeten ingrijpen', aldus voorzitter Wim van den Burg. 'Het was blijkbaar bekend. Dit kan niet hebben plaatsgevonden zonder dat leidinggevenden op de hoogte waren. We vragen ons af wat precies de rol is geweest van de Koninklijke Marechaussee, de politieke leiding en dan met name minister Henk Kamp van Defensie.'

'Brits leger keurt martelingen goed'

Het opperbevel van het Britse leger in Irak heeft formeel de mishandeling van Iraakse gevangenen goedgekeurd. Die beschuldigingen uitte een getuige woensdag in een Britse rechtszaak tegen zeven militairen die van marteling van gevangenen worden beschuldigd.

Majoor Antony Royce zei in de Londense rechtbank dat hij van zijn bevelhebbers opdracht had gekregen 'conditionerende technieken' te gebruiken, meldde The Times donderdag. Hij moest de krijgsgevangenen in onnatuurlijke houdingen neerzetten en hen een kap over het hoofd trekken, als voorbereiding op de verhoren.

De aanklacht tegen de zeven militairen lijkt sterk op de beschuldigingen van Nederlandse officieren die zich schuldig zouden hebben gemaakt aan martelingen van gevangenen in de provincie al-Muthanna. (ANP)

Soldaat VS bekent verkrachten en doden Iraaks meisje

Een van de vier Amerikaanse militairen die zijn aangeklaagd voor de verkrachting van een 14-jarig Iraaks meisje en voor de moord op haar, haar ouders en haar zusje, heeft woensdag voor de krijgsraad schuld bekend. Hij zal getuigen tegen de andere verdachten. De militair, James Barker, bekende schuld om de doodstraf te ontlopen.

De vier, allen van de 101ste luchtlandingsdivisie, zouden het meisje in haar huis in Mahmoudiya hebben verkracht en haar daarna door het hoofd hebben geschoten en haar lichaam in brand gestoken. De ouders van het meisje en haar 6-jarige zusje werden tevens doodgeschoten.

Een andere Amerikaanse militair, een reservist van het korps mariniers, werd dinsdag in een andere zaak veroordeeld tot zes maanden gevangenisstraf wegens het per ongeluk doodschieten van een medesoldaat. De militair had schuld bekend. Hij verklaarde dat het geweer dat hij oppakte zo maar was afgegaan. (Novum/AP)