NEW YORK, 11 november 2009 - Ontwikkelingslanden gaan steeds meer economisch samenwerken. Volgende maand in Nairobi vindt daarover een grote conferentie plaats. “De Zuid-Zuidsamenwerking zal de ‘één-oplossing-voor-alles-formules moeten vermijden, die de laatste jaren zoveel schade hebben toegebracht aan de ontwikkelingssamenwerking”, zegt Supachai Panitchpakdi, secretaris-generaal van de VN-Handelsorganisatie Unctad, in een interview met IPS.

In Afrika is er een voorstel voor een Afrikaanse confederatie en een gemeenschappelijke markt. Zuidoost-Azië wil tegen januari 2010 een vrijhandelszone hebben. De golfstaten denken aan een eenheidsmunt. In Latijns-Amerika werken de landen aan de oprichting van een wereldwijde Bank van het Zuiden.

Supachai wijst erop dat zowel de handel als directe buitenlandse investeringen (DBI) in ontwikkelingslanden sneller groeien dan het wereldwijde gemiddelde. “De laatste twintig jaar is er een stabiele groei in alle aspecten van economische Zuid-Zuidintegratie”, zegt hij.

Monetaire en financiële samenwerking is volgens Supachai de belangrijkste trend. “Enerzijds versterkt het de handelsintegratie, anderzijds is het een reactie op de groeiende economische instabiliteit van de internationale kasstroom.”

Welke rol speelt China in de Zuid-Zuidfinanciering en investeringen?

Supachai Panitchpakdi: “Het is een belangrijke speler, vooral in Azië. Handel met de Oost-Aziatische buurlanden is goed voor 40 procent van de Chinese handelsbalans. Buiten Azië is het de belangrijkste handelspartner van onder andere Brazilië.

“Sinds 2000 groeit de handel tussen China en Afrika jaarlijks met ruim 30 procent. Met meer dan honderd miljard dollar was het vorig jaar ook de grootste partner van het gezamenlijke continent.”

Hoe staat het met de Zuid-Zuidsamenwerking in Oost-Azië, Latijns-Amerika en Afrika?

“In Oost-Azië gaat de regionale integratie van de handel gelijk op met de stijgende investeringsstromen. Die spelen een grote rol in de stijgende DBI-stroom van de ontwikkelingslanden.

“Latijns-Amerika kent ook een groeiende regionale handel, al is dat moeilijker omdat de regio vooral landbouwgoederen produceert, naast producten op basis van beschikbare grondstoffen en industriële niche-goederen.

"Grondstoffen domineren de Afrikaanse uitvoer, waardoor de handel binnen de regio beperkt blijft. Maar de handel met andere ontwikkelingslanden stijgt wel, samen met ontwikkelingssamenwerking met China, maar ook met Brazilië en India.”

Welke gevolgen heeft de crisis voor ontwikkelingslanden?

“Terugkeren naar ‘business as usual’ is geen optie voor de rijke landen. Ze moeten economische en politieke veranderingen doorvoeren en dat kan een hele tijd duren. Daardoor wordt de toegang tot traditionele geldbronnen moeilijk, financiële hulpstromen zullen stagneren of dalen en de geldzendingen vallen terug. Ook toegang van ontwikkelingslanden tot buitenlandse markten wordt beperkt, ook als we protectionisme kunnen vermijden.

“Ontwikkelingslanden moeten nieuwe groeikansen creëren om hun economische groei op lange termijn te verzekeren. De uitdagingen verschillen van regio tot regio.”

Welke voorstellen voor verhoogde Zuid-Zuidhandel zijn haalbaar?

“Dat hangt af van de uitdagingen die landen afzonderlijk het hoofd moeten bieden. De Zuid-Zuidsamenwerking zal de ‘één-oplossing-voor-alles-formules moeten vermijden, die de laatste jaren zoveel schade hebben toegebracht aan de ontwikkelingssamenwerking.

“De landen moeten rekening houden met verschillende factoren. Hoe groter de onderlinge economische afhankelijkheid, des te belangrijker is collectieve besluitvorming tussen de landen. Soms moet nationale zeggenschap losgelaten worden om de gemeenschappelijke belangen te behartigen.

“Ook de aard van de samenwerking bepaalt de snelheid waarmee een project gerealiseerd kan worden. Zo zijn vrijhandelszones gemakkelijker te realiseren dan gemeenschappelijke munteenheden.”

Hoe wil de Unctad de betrekkingen tussen ontwikkelingslanden versterken?

“In de toekomst moeten we vooral het beleid op vlak van ontwikkelingsdoelstellingen en onderlinge afhankelijkheid ondersteunen. Ook moeten we lidstaten adviseren en bijstaan als ze dat vragen. Problemen en uitdagingen die voortvloeien uit de klimaatsverandering en voedselveiligheid moeten we ook gaan aanpakken.” (Thalif Deen, IPS)