NEW YORK, 5 november 2009 - De Amerikaanse Patriot Act, die goedgekeurd werd door het Congres in de nasleep van de terroristische aanslagen van 9/11, geeft de overheid uitgebreide spionagebevoegdheden over de eigen burgers. Volgende maand vervallen drie van de controversiële bepalingen, maar de Senaat heeft alvast een verlenging goedgekeurd.

Eind deze maand vervallen een aantal bepalingen in de originele Patriot Act, zoals de mogelijkheid om naar eigen goeddunken een huiszoekingsbevel uit te vaardigen of bezittingen in beslag nemen zonder daar de eigenaar van op de hoogte te brengen. Wie ook verdacht wordt van terrorisme kan afgeluisterd worden, ook als de persoon geen contact heeft met een bekende terroristische organisatie. En het federale onderzoeksbureau FBI kan een breed scala aan gevoelige persoonlijke informatie doorsnuisteren, zoals medische gegevens of de huurstaat in de bibliotheek.

Er is ook de controversiële roving wiretap-voorziening, die de overheid toestemming geeft om alle telefoons en elektrische apparatuur af te luisteren die door een verdachte gebruikt worden. Het gevaar voor misbruik is daarbij veel groter dan bij een conventionele afluisteropdracht, die een enkel toestel specificeert. Er kunnen immers telefoons afgeluisterd worden die niet door de verdachte gebruikt worden.

Senaat

Vorige week keurde de commissie-Justitie in de Amerikaanse Senaat de USA Patriot Act Extension Act of 2009 goed. Die voorzag enkel in kleine aanpassingen aan de originele wet en werd nog verder verzwakt door verschillende amendementen. Burgerrechtenorganisaties staan perplex door de beslissing, omdat de voorzitter van de commissie, Patrick Leahy, doorgaat als een erg liberaal senator.

"De commissie had de kans om met de nieuwe wet een wetgeving in te tomen die het symbool geworden is van de ongebreidelde invasie van de privacy door de overheid", zegt burgerrechtenorganisatie ACLU. "Maar daar is ze niet in geslaagd – ze heeft een wet goedgekeurd die weinig doet aan de enorme bevoegdheden die vervat zitten in de Patriot Act."

Ook Chip Pitts van de organisatie Bill of Rights Defense Committee is teleurgesteld. De commissie heeft enkel rekening gehouden met "politieke overwegingen op korte termijn", zegt hij, en heeft de "nood aan een verstandige, rationele aanpak op lange temrijn in overeenstemming met de rechtstaat genegeerd." Pitts is ervan overtuigd dat de regering-Obama in het geheim gelobbyd heeft tegen hervormingen van de wet.

Burgerrechtenactivisten zetten hun hoop nu op het Huis van Afgevaardigden, waar het debat al begonnen is. De organisaties voeren een verbeten lobbystrijd om ervoor te zorgen dat de volksvertegenwoordigers meer bescherming voor de privacy inbouwen in de nieuwe wet. Drie machtige volksvertegenwoordigers hebben daar alvast oren naar: John Conyers van Michigan, Jerrold Nadler van New York en Robert Scott van Virginia. Zij hebben amendementen voorgesteld die een betere bescherming garanderen voor de privacy. (William Fisher, IPS)