Door mr Sjoerd Visser

"Voordat ik ME/CVS kreeg werkte ik 36 uur per week. Na een jaar Ziektewet werd ik in 1991 volledig arbeidsongeschikt verklaard en kreeg ik een WAO-uitkering. In 1995 kreeg ik een herkeuring, met als resultaat dat ik volgens de verzekeringsarts 20 uur per week kon werken in minder belastend werk. Daardoor werd ik gedeeltelijk arbeidsongeschikt verklaard voor 65 tot 80 % en werd mijn WAO-uitkering verlaagd. Ik heb toen aanvullend een WW-uitkering aangevraagd voor de 20 uur die ik volgens de verzekeringsarts kon werken, want ik kon geen werk vinden dat ik vol zou kunnen houden. Die WW-uitkering heb ik gehad zolang ik daar recht op had.

Binnenkort moet ik herkeurd worden. Hoewel het helemaal niet goed met mij gaat ben ik toch bang dat ik dan volledig arbeidsgeschikt wordt verklaard. Mijn vraag is: Heb ik dan nog recht op WW? Immers, ik heb in het verleden een WW-uitkering gehad gebaseerd op 20 uur en niet op de 36 uur die ik werkte. Het lijkt mij redelijk dat ik dan alsnog over die 16 uur een WW-uitkering ontvang, maar ik heb van diverse instanties gehoord dat dat niet zo is en dat ik mijn recht op WW heb opgebruikt. Hoe zit dat?

En hoe zit het als ik straks niet volledig maar wel voor 30 uur arbeidsgeschikt wordt verklaard? Of gaat het niet om het aantal uren, maar om het arbeidsongeschiktheidpercentage? Ik weet namelijk dat vaak wanneer mensen gedeeltelijk arbeidsongeschikt verklaard worden er helemaal geen urenbeperking wordt aangegeven."

Ik ga proberen deze vragen te beantwoorden. Volgens de WW bent u werkloos geworden, als u tenminste 5 arbeidsuren per week bent kwijtgeraakt en ook het recht op loondoorbetaling over die uren. Alleen als u een dienstverband hebt van weinig uren per week, bijvoorbeeld 6 uur, en u wordt raakt tenminste de helft van dat aantal uren kwijt, bent u met minder dan 5 uren werkloos. Om werkloos in de zin van de WW te zijn moet u zich ook beschikbaar stellen voor arbeid. Dus: niet zeggen dat u in feite helemaal arbeidsongeschikt bent, want daarmee verspeelt u uw uitkering WW. Intussen kunt u wel gewoon doorgaan met bezwaar maken en beroep instellen tegen uw afschatting WAO. De UWV mag dat niet tegen u gebruiken bij hun beoordeling van uw aanspraak op uitkering WW.

U bent tenminste 5 arbeidsuren kwijtgeraakt en u bent beschikbaar om arbeid te aanvaarden. Daarmee staat dan vast dat u werkloos bent in de zin van de WW. En de werknemer die werkloos is heeft recht op uitkering WW. Dat recht hebt u niet zonder meer, maar alleen als u in de 39 weken die direct vooraf zijn gegaan aan uw werkloosheid in tenminste 26 weken als werknemer hebt gewerkt. Let op: u hoeft niet 26 volle weken te hebben gewerkt. Ook als u in 26 weken één uur per week hebt gewerkt voldoet u aan de voorwaarde. Daarnaast moet u in de 5 jaren voorafgaande aan uw werkloosheid in tenminste 4 jaren over tenminste 52 dagen loon hebben ontvangen.

Bij het tellen van de 39 weken worden worden periodes van arbeidsongeschiktheid buiten beschouwing gelaten. De 39 weken bestaat dus altijd uit een periode waarin u kon werken. En bij het tellen van de 52 dagen in 4 jaren worden dagen met uitkering WAO meegeteld.

Na deze droge technische uiteenzetting zou de conclusie moeten zijn: als u aan deze voorwaarden voldoet krijgt u een uitkering WW. Dus als u lang genoeg 36 uur per week hebt gewerkt en daarna ziek bent geworden, en de verzekeringsarts verklaart u weer geschikt voor 20 uur per week werken, krijgt u voor die 20 uur een uitkering WW. En wordt vervolgens uw uitkering WAO helemaal ingetrokken, dan gaat naast uw al lopende uitkering WW voor 20 uur een nieuw recht op uitkering WW lopen voor de resterende 16 uur. Die nieuwe uitkering WW voor 16 uur heeft dezelfde uitkeringsduur als de oude uitkering WW voor 20 uur. De nieuwe uitkering eindigt dus ook zoveel later dan de oude uitkering WW als de intrekking WAO later plaatsvond dan de gedeeltelijke afschatting. Hetzelfde geldt als u voor 30 uur per week geschikt wordt verklaard, dan krijgt u een nieuw recht op uitkering WW voor 10 uur.

De werkelijkheid is helaas anders. In een uitspraak van 23 maart 1999, RSV 1999/182, heeft de Centrale Raad van Beroep een heel andere draai gegeven aan het arbeidsurenverlies WW na herziening van de uitkering WAO. De Centrale Raad plaatst het moment van het volledige arbeidsurenverlies voor 36 uur per week vóór de datum waarop de uitkering WAO voor het eerst wordt verlaagd. Dat heeft als effect dat de uitkeringsduur van de hele uitkering WW begint te lopen vanaf deze datum waarop de uitkering WAO voor het eerst wordt verlaagd. Latere verlagingen of intrekkingen leiden niet tot een verlenging van deze uitkeringsduur. Bij een latere verlaging of intrekking van de uitkering WAO wordt uw uitkering WW dus wel evenredig verhoogd, maar niet verlengd in uitkeringsduur. Ook het voormalige Lisv heeft hierover in een Besluit d.d. 14 mei 1997, Staatscourant 1997, 100 vastgesteld dat het moment van het algehele arbeidsurenverlies WW ligt op de overgang van ZW-recht naar WAO-uitkering, dus net vóór de eerste dag waarover u uitkering WAO krijgt toegekend.

Waarom is dit zo geregeld ? WAO-gerechtigden worden op die manier achtergesteld bij mensen die gedeeltelijk werkloos worden zonder arbeidsongeschikt te zijn. Zij bouwen bij iedere nieuwe gedeeltelijke werkloosheid wel steeds een nieuw recht op uitkering WW op met een verlengde uitkeringsduur. Tot nu toe gaat mijn verhaal over uren. Een arbeidsongeschiktheidspercentage heeft echter niet altijd iets te maken met uren, maar kan ook alleen maar gebaseerd zijn op verschil in salaris. U verdiende bijvoorbeeld in uw vroegere werk € 2.000,- per maand. De verzekeringsarts en de arbeidsdeskundige vinden dat u voor uw vroegere werk helemaal ongeschikt bent, maar dat u nog wel ander, lichter werk kunt doen. Daarmee verdient u echter minder, voor hetzelfde aantal uren werken krijgt u nu € 1.000,-. Uw arbeidsongeschiktheidspercentage is dan 50 %.

Dat betekent dus niet dat u bij vroeger 36 uur werken nu werkloos wordt voor 18 uur. U wordt werkloos voor 36 uur en u dient zich voor uw recht op WW beschikbaar te stellen voor 36 uur werken in de lichtere werkzaamheden die de arbeidsdeskundige u heeft aangewezen. Alleen als de verzekeringsarts duidelijk heeft aangegeven dat u een medische urenbeperking hebt, dus dat u bijvoorbeeld maximaal 20 uur per week mag werken, geldt het verhaal over de uren.

De Centrale Raad en het voormalige Lisv hebben het ongewenst gevonden dat afschattingen WAO op uren en loonkundige afschattingen WAO verschillend behandeld zouden worden wat betreft de gevolgen voor de uitkering WW. Zij hebben er daarom voor gekozen de afgeschatte WAO-er onder de voor hem meest ongunstige regeling te brengen, namelijk de regeling waarbij alleen na de eerste afschatting een recht op uitkering WW ontstaat met één uitkeringsduur, die niet verlengd wordt naar aanleiding van volgende afschattingen. De uitkering WW wordt dus wel evenredig verhoogd naar mate uw arbeidsongeschiktheidpercentage WAO wordt verlaagd.

Deze behandeling van afgeschatte WAO-ers is discriminerend ten opzichte van WW-gerechtigden die niet arbeidsongeschikt zijn. De ANGO heeft hierop al eens gewezen in een brief d.d. 22 mei 1997, maar dat heeft nooit tot een herziening geleid. Deze discriminatie valt ook niet onder de nieuwe Wet Gelijke Behandeling op grond van Handicap of Chronische ziekte, die per 1 december 2003 in werking zal treden. Uitkeringen op grond van de sociale verzekeringswetten vallen buiten de werking van die wet. Voor zover deze discriminatie wel in strijd is met andere wettelijke regelingen en verdragen is het de vraag of de discriminatie niet gerechtvaardigd wordt door het ongewenste onderscheid tussen afschattingen WAO op uren en loonkundige afschattingen. Maar ja, de Centrale Raad en het voormalige Lisv hadden er misschien beter voor kunnen kiezen om bij alle afschattingen WAO de aanspraken op uitkering WW gelijk te behandelen als bij niet-arbeidsongeschikte uitkeringsgerechtigden WW. Dus met bij elke afschatting steeds een nieuw arbeidsurenverlies en een dienovereenkomstige verlenging van de uitkeringsduur.