HILVERSUM, 23 maart 2007 - Er lijkt geen dag voor bij te gaan zonder bloederig nieuws uit Bagdad. Ontvoeringen, liquidaties en bomaanslagen bepalen dagelijks het nieuws. Saddam Hoessein is van het toneel verdwenen maar voor de rest lijkt de oorlog tegen Irak in 2003 alleen maar ellende te hebben gebracht. Tenminste 50.000 burgers zijn al omgekomen, meer dan 3000 Amerikaanse militairen sneuvelden.

Nederland steunde in maart 2003 de Amerikaanse aanval op Irak, het startschot voor de huidige problemen. Of, beter gezegd: het eerste kabinet Balkenende steunde die oorlog. Waarom? Omdat Irak over massavernietigingswapens zou beschikken. Inmiddels weten we wel beter. Wat wist de regering Balkenende toen ze ja zei tegen de oorlog? Werd de Tweede Kamer wel het hele verhaal verteld? KRO Reporter sprak met mensen die direct bij de Nederlandse besluitvorming waren betrokken en legde de hand op geheime stukken die een nieuw licht werpen op de Nederlandse rol bij de val van Saddam. (Zondag 25 maart 2007, 21:45 uur op Nederland 3)

De Tweede Kamer is in 2002 in de aanloop naar de Nederlandse betrokkenheid bij de oorlog in Irak onvolledig ingelicht. Het eerste kabinet van Balkenende meldde niet dat er een uitgebreid Amerikaans verzoek lag om mee te vechten in Irak. Ook waren er al vroeg twijfels of een militaire actie tegen Irak wel gerechtvaardigd was.

De oppositie in de Tweede Kamer probeerde de afgelopen jaren tevergeefs de besluitvorming rond Irak te laten onderzoeken. In de Verenigde Staten en Groot-Brittannië vonden wel onderzoeken plaats.

Reporter heeft onder meer documenten in handen waaruit blijkt dat de Verenigde Staten 21 november 2002 Nederland vragen om militaire middelen. Daarbij is een uitgebreide lijst gevoegd met een verzoek om de Luchtmobiele Brigade, fregatten, mijnenjagers, F-16's, Apaches, precisiewapens en onderzeeërs. Toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Jaap de Hoop Scheffer, nu NAVO-secretaris-generaal, meldde echter dat het Amerikaanse verzoek alleen een overvliegvergunning en de facilitering van doorvoer betrof.

Enkele maanden eerder, in de zomer van 2002, hadden ambtenaren van Buitenlandse Zaken een nota geschreven over de Nederlandse positie ten aanzien van de oorlog in Irak. Daarin staat dat de juridische basis voor een oorlog ‘voldoende’ maar ‘niet volstrekt aanvechtbaar’ is. De Hoop Scheffer krijgt die nota 19 augustus 2002. Juist op die dag doet hij vragen in de Kamer over de legitimiteit van een militaire actie af als ‘voorbarig’ en noemt hij een oorlog ‘hypothetisch’.

Verder heeft Reporter een telexbericht van de Permanente Vertegenwoordiger van Nederland bij de Verenigde Naties, gericht aan Buitenlandse Zaken. Daarin staat dat Nederland een oorlog tegen Irak hoe dan ook zal steunen, ook als er geen resolutie wordt aangenomen die militaire actie goedkeurt.

SP-Kamerlid Harry van Bommel, die de stukken heeft ingezien, zegt vrijdag in een reactie dat het kabinet niet alles heeft verteld wat wel werd gevraagd. Volgens hem heeft het kabinet de discussie op deze punten ontlopen. Onvolledig hoeft in zijn ogen echter niet altijd een doodzonde te zijn. Volgens hem valt te discussiëren over de vraag of het kabinet verplicht was de informatie te geven. "Als er niets aan de hand was, laat dat dan blijken in een parlementair onderzoek", aldus Van Bommel. "Als Balkenende niets te vrezen heeft, moet hij openheid van zaken geven." (KRO-Reporter/ANP)