Chodorkovski niet zomaar in de cel

In de Westerse media wordt het Russische gerecht met de vinger nagewezen nu Michail Chodorkovski, een van Ruslands nieuwe rijken, voor verscheidene jaren de nor indraait. De Britse Financial Times, niet direct bestemd voor het gewone volk, schrijft echter dat de macht tot nu toe stevig in handen van enkele superrijken was. Die stopten in de jaren '90 massa's geld in de verkiezingscampagnes van Westerse marionetten als de toenmalige president Jeltsin. In ruil kregen ze belangrijke staatsbedrijven cadeau. Op den duur deden die maffiabazen in maatpak waar ze zin in hadden. Ze betaalden 9% belastingen in plaats van de wettelijke 30%. En nu er eindelijk wordt opgetreden, nagelt onze pers president Poetin aan de schandpaal?!

Nieuwe baan voor Bolkestein

Michail Chodorkovski krijgt trouwens de steun van Frits Bolkestein, de geestelijke vader van de beruchte richtlijn over de vrijmaking van de diensten in de Europese Unie waartegen vele duizenden mensen de straat optrokken. Bolkestein treedt toe tot adviseur van de raad van bestuur van Menatep, de Russische holding van Chodorkovski en diens vrienden. "We willen de politieke ervaring van mijnheer Bolkestein gebruiken", zo zeggen die. Voor Bolkestein zijn beruchte richtlijn schreef, maakte hij carrière bij Shell. Wiens brood men eet, diens wetten men maakt. (Solidair)

Bolkestein naar Menatep
Voormalig eurocommissaris benoemd tot adviseur van moedermaatschappij Yukos

BRUSSEL/LONDEN - Voormalig VVD-voorman en ex-eurocommissaris voor de Interne Markt Frits Bolkestein is gisteren benoemd tot adviseur van de raad van bestuur van de Russische investeringsmaatschappij Menatep, de moederholding van het energie- en olieconglomeraat Yukos. Dat heeft Menatep gisteren bekendgemaakt vanuit zijn hoofdkwartier in Londen.

Yukos ligt al langere tijd onder vuur van de Russische autoriteiten, die het concern beschuldigen van fiscale fraude. In een persbericht stelt het lid van de raad van bestuur van Menatep Osborne dat het aanwerven van Bolkestein past in de pogingen om het voortbestaan van Yukos te redden.

"Ik ben erg verheugd om de raad van bestuur bij te kunnen staan op dit kritieke moment in de geschiedenis van de onderneming", laat Bolkestein weten in hetzelfde persbericht. Hij was niet voor nader commentaar bereikbaar.

Volgens Osborne wil Menatep "gebruik maken van Bolkesteins ervaring in de internationale zakenwereld en politiek, evenals zijn achtergrond in de energiewereld". Naast Bolkestein zijn onder anderen ook de voormalige Amerikaanse handelsgezant en onderminister van Financiën Stuart Eizenstat en de vroegere Duitse minister van Economische Zaken en ex-leider van de liberale partij FDP Graaf Otto Lambsdorff lid van de groep van adviseurs van Menatep.

Menatep (GM) is een houdstermaatschappij met meer dan 30 miljard dollar (23,8 miljard euro) aan bezittingen. De groep heeft belangen in de olie- en gasindustrie, de telecom- en de vastgoedsector.

De groep is in 1997 opgericht en vooral bekend als meerderheidsaandeelhouder van de Russische oliemaatschappij Yukos, ooit Ruslands grootste oliemaatschappij. Maar de onderneming ligt al geruime tijd zwaar onder vuur van de Russische autoriteiten. Yukos zou bij de fiscus een betalingsachterstand van 27,5 miljard euro hebben uitstaan.

Voormalig Yukos-topman Michail Chodorkovski zit momenteel in Moskou gevangen op verdenking van belastingontduiking, fraude en valsheid in geschrifte en wacht nog steeds op zijn berechting. Hem hangt een gevangenisstraf van tien jaar boven het hoofd.

Ook zijn toenmalige zakenpartner, oud-directeur van Group Menatep, Platon Lebedev, zit achter slot en grendel. Hij wordt door de aanklager van precies dezelfde misdrijven verdacht als Chodorkovski. (ANP)

Bolkestein en Menatep

Door Paul van Buitenen *

BRUSSEL - Clearstream is de naam van 's werelds grootste internationale clearinghouse. Het zorgt voor de internationale elektronische transacties van geld en financiële waarden tussen internationale banken over de hele wereld. Dagelijks gaan er door de computers van dit bedrijf transacties ter waarde van meer dan 100 miljard euro en het bedrijf houdt meer dan tienduizend bankrekeningen aan in meer dan 100 landen. Bijna de helft van die bankrekeningen bevindt zich in offshoreachtige omgevingen.

Achter Clearstream bestaat een parallelle wereld van verborgen bankrekeningen. Normaal gesproken kunnen alleen banken een rekening openen bij Clearstream, maar ook andere grote ondernemingen hebben dergelijke niet-gepubliceerde bankrekeningen bij Clearstream. Zo heeft bijvoorbeeld Shell in de loop der jaren ten minste tien verschillende bankrekeningen in dit verborgen gebied. Ook de Russische oliemaatschappij Yukos heeft hier bankrekeningen via zijn investeringsmaatschappij Menatep. In dit circuit vinden normaal gesproken de gebruikelijke clearingtransacties plaats. Er is echter vastgesteld dat er ook transacties hebben plaatsgevonden in verband met een aantal ophefmakende schandalen, zoals de affaire 'Elf' in Frankrijk en transacties die verband houden met witwassen van drugsdollars en terroristische organisaties. Deze onthullingen werden gedaan in twee boeken die in Frankrijk en Luxemburg zijn verschenen in 2001 and 2002.

In 2001 is er een officiële parlementaire vraag gesteld namens een aantal leden van het Europees Parlement aan eurocommissaris Frits Bolkestein, met het verzoek om een officieel onderzoek te starten door de Europese Commissie in deze zaak. In die vraag werd Menatep in verband gebracht met o.a. verduistering van IMF-gelden. Commissaris Bolkestein heeft dit verzoek toen afgewezen omdat hij vond dat de Luxemburgse gerechtelijke autoriteiten deze ‘interne Luxemburgse aangelegenheid’ zelf wel af konden handelen. Recentelijk, na 3 jaar onderzoek en gedraal, hebben de Luxemburgse autoriteiten besloten om van verdere strafvervolging af te zien.

Menatep Limited, met zetel in Gibraltar, heeft in 2001 de uitgever en de beide auteurs van het eerste boek voor de rechtbank gedaagd. De Franse rechter wees de eisen van Menatep af in 2002. Menatep ging in hoger beroep en eiste 760.000 euro als schadevergoeding van de uitgever en auteurs. In september 2004 heeft het Parijse hooggerechtshof de eisen van Menatep voor de tweede keer afgewezen.

Op 23 mei jl. gaf de Groep Menatep in Londen een persverklaring uit waarin zij aankondigden dat de heer Bolkestein een zetel heeft gekregen in de Raad van Advies van Menatep. De heer Bolkestein heeft voor zijn politieke carrière 16 jaar voor Shell gewerkt, waarbij hij was gestationeerd in Zuid-Amerika, Afrika, Indonesië en Europa. Volgens de persverklaring van Menatep zal de adviesraad het directiecomité van Menatep bijstaan om de belangen van de Groep te beschermen nadat de Russische overheid strafrechterlijke vervolging heeft ingesteld tegen het belangrijkste onderdeel van de Groep Menatep, de oliemaatschappij Yukos en tegen de oprichter daarvan, Michail Chodorkovski.

'Clearstream'
Een wereld van verborgen bankrekeningen.

'Clearstream' is een van de drie vennootschappen waarlangs vandaag de dag alle internationale transacties van geld en goederen lopen. Die drie vennootschappen zijn eigendom van de grote internationale banken. Het gaat om de twee internationale clearing-huizen 'Clearstream' in Luxemburg en 'Euroclear' in Brussel en 'Swift', een bedrijf met zetel in Brussel dat voorziet in een internationaal communicatienetwerk voor financiële instellingen.

Een klokkenluider, Ernest Backes, was een hooggeplaatst staflid van 'Clearstream' (de voormalige nummer drie). Clearstream is een bedrijf dat als taak heeft fondsen en waarden wereldwijd te transporteren. Het bedrijf behandelt per jaar meer dan 100 miljoen transacties, beheert duizenden rekeningen in meer dan honderd landen waarvan de helft in 'off-shore'-achtige omgeving. Vanuit Luxemburg passeert door de computers van het bedrijf dagelijks meer dan 100 miljard euro. De meeste aandeelhouders van Clearstream zijn ook aandeelhouder van Euroclear. De organisaties hebben vele bestuurders gemeenschappelijk. Dit is het hart van de internationale geldwereld.

Lijsten met bankrekeningen, afkomstig van Backes, leverden het bewijs van een parallelle wereld van verborgen rekeningen op naam van multinationals en goed bekend staande instellingen. Hierin komt o.a. medeplichtigheid van banken in offshore belastingsparadijzen naar boven. Vertakkingen met bestaande affaires in de VS, Frankrijk, Engeland en het Midden-Oosten werden zichtbaar; witwascircuits, drugsdollars, afpersgeld enz. Volgens Backes betaalden de Amerikanen langs dit circuit het regime in Iran voor het vertragen van de vrijlating van Amerikaanse gijzelaars. Carter verloor in 1980 de Amerikaanse presidentsverkiezingen van Reagan, mede omdat hij de Amerikaanse gijzelaars in Iran niet op tijd vrij kon krijgen.

Ondanks eerdere onthullingen in 2001 (het boek "Révélation$") en 2002 (het boek "La Boîte Noire") hebben de betrokken bankiers niets gedaan. Ook heeft de justitie in Luxemburg en de politiek hun verantwoordelijkheid niet genomen. Toenmalig eurocommissaris Frits Bolkestein heeft een verzoek om Europees onderzoek afgewezen. De Luxemburgse gerechtelijke autoriteiten waren volgens hem best in staat deze 'interne Luxemburgse aangelegenheid' op te lossen.

Onderzoeken binnen het Franse en Belgische parlement over het witwassen leverden onvoldoende resultaat. Ondertussen werd Clearstream overgenomen en is sinds eind 1999 het gezamenlijke eigendom (50/50) van Cedel International (dat 93 aandelenbanken groepeert) en Deutsche Börse Clearing, het clearing-huis van de Duitse binnenlandse markt.

Magistraten bevestigen borg te staan voor de onthullingen en bevestigen dat "alle operaties gedurende jaren geregistreerd en bewaard worden op microfiches of optische schijven. Euroclear, Clearstream, Swift zijn de transporteurs en leveranciers van geld en de tegenwaarde van goederen en diensten. Zij hebben tevens de functie van 'notaris' bij deze operaties. De conclusie dringt zich op: het feitelijke quasi-monopolie van de clearinghuizen en de traceerbaarheid van kapitaalstromen maken controle mogelijk. De politieke wil lijkt echter niet aanwezig, zelfs niet na 11 september 2001. Toen was er ineens de drang om belastingsparadijzen aan te pakken en de strijd aan te binden tegen witwasnetwerken. De zogenaamde financiële oorlog tegen de aanhangers van Al-Queda. Symbolisch werden bepaalde rekeningen geblokkeerd (in Londen, New York, Frankfurt). In de archieven van Clearstream zijn echter de namen te vinden van banken of maatschappijen die toebehoren aan het Bin Laden netwerk, ook hier weer onder de niet-gepubliceerde rekeningen. Onduidelijk is waarom deze mogelijkheden niet aangegrepen worden.

Inmiddels heeft het Luxemburgse gerecht besloten dat er geen reden is tot gerechtelijke stappen. Waarmee de zaak dus in de doofpot zou verdwijnen. Paul van Buitenen wil dat de Europese commissie zich alsnog met deze zaak gaat bemoeien. Het wordt tijd voor klare wijn bij Clearstream.

* Paul van Buitenen is lid van het Europees Parlement.

Klik hier voor meer informatie en achterliggende documenten.