Door Constanza Vieira

MEXICO-STAD, 9 juni 2005 - De huidige politieke crisis in Bolivia is grotendeels het gevolg van marginalisering van de indianen in het land. Zij eisen terecht nationalisering van de geprivatiseerde energiebedrijven. Dat zegt Roberto Stavenhagen, speciaal VN-rapporteur voor de rechten van inheemse bevolkingsgroepen.

In Bolivia is het al enkele weken onrustig als gevolg van protestacties. Gisteren (woensdag) bezetten betogers in het oosten van Bolivia olievelden van British Petroleum en het Spaanse Repsol. Demonstranten hebben ook de toegangswegen naar de hoofdstad La Paz geblokkeerd en het parlementsgebouw in de hoofdstad belegerd.

Stavenhagen is het oneens met beweringen van Amerikaanse veiligheidsdiensten die zeggen dat de inheemse bevolkingsgroepen in Latijns-Amerika gezien kunnen worden als een destabiliserende politieke en sociale macht. "De oorzaak van de instabiliteit in Bolivia ligt bij de neoliberale politiek die door de Verenigde Staten wordt opgelegd, niet bij de inheemse beweging die haar rechten opeist", aldus Stavenhagen. "De situatie in het land is erg complex doordat de indianen eeuwenlang genegeerd zijn. Zij laten nu hun stem horen en spelen daardoor een centrale rol in de crisis die is ontstaan."

Volgens Stavenhagen laten de problemen in Bolivia zien "dat het model van een culturele eenheidsstaat niet meer levensvatbaar is" in Bolivia en in andere Latijns-Amerikaanse landen, zoals Ecuador en Guatemala. In die landen is de meerderheid van de bevolking van inheemse afkomst. In Ecuador moest de president in april aftreden onder druk van de inheemse bevolking. "Deze landen moeten hervormingen doorvoeren waarbij het multiculturele karakter van de bevolking gerespecteerd wordt. Zo'n verandering zal jaren kosten."

Bolivia is het armste land in Latijns-Amerika. Zeventig procent van de 9,2 miljoen Bolivianen leeft onder de armoedegrens. De inheemse beweging, vakbonden en campesino's (kleine boeren) willen onder meer dat de 36 inheemse bevolkingsgroepen een grotere rol krijgen in de politieke besluitvorming. Ze eisen ook nationalisering van de aardgasvoorraden in het land, zodat ook de arme Bolivianen kunnen meeprofiteren van de opbrengsten.

Dat de inheemse groeperingen in Bolivia zich erg radicaal opstellen, is volgens de VN-rapporteur een reactie op de eveneens radicale opstelling van de politiek in sommige kwesties. "Ik hoop dat alle partijen beseffen welke gevaren Bolivia bedreigen en dat ze met elkaar in gesprek gaan."

Voorzitter Boliviaans hooggerechtshof treedt aan als president

De Boliviaanse president Carlos Mesa bood maandag zijn ontslag aan. De voorzitter van het Boliviaanse hooggerechtshof, Eduardo Rodriguez Veltze, is op een spoedzitting van het parlement tot president beëdigd. Hij zal op korte termijn verkiezingen uitschrijven. Rodriguez was de bij wet aangewezen persoon voor de opvolging nadat zowel de voorzitter van de Senaat als de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden voor de eer hadden bedankt. De protestbetogers hadden om de benoeming van Rodriguez gevraagd omdat hij had beloofd snel verkiezingen uit te schrijven.

"Bolivia verdient betere dagen", zei Rodriguez na zijn beëdiging. Een van zijn taken zal zijn, zei hij, om een electoraal proces in gang te zetten voor een rechtvaardiger democratisch systeem. Hij zei dat hij ervoor zal ijveren arme inheemse Bolivianen grotere zeggenschap te geven in de landelijke politiek, eisen tot nationalisering van de olieindustrie zal bestuderen en zich samen met het congres zal buigen over de mogelijkheden om regio's die dat wensen meer autonomie te geven.

De parlementariërs kwamen donderdag bijeen in de historische hoofdstad Sucre, omdat het in La Paz te onrustig was. Maar een eerste poging tot vergaderen werd ook hier door demonstranten onmogelijk gemaakt. Pas nadat de politie ruimte had gemaakt voor de volksvertegenwoordigers konden dezen 's avonds alsnog bijeenkomen. In sneltreinvaart werden vervolgens de noodzakelijke besluiten genomen - aanvaarding van het ontslag van Mesa, terugtrekking van de twee parlementsvoorzitters en de benoeming en beëdiging van Rodriguez. (IPS/Novum/AP)

Zie ook:
achtergrond