WASHINGTON, 6 juli 2006 - Internationale bedrijven en de plaatselijke elite halen de Democratische Republiek Congo verder leeg, zegt Global Witness in een nieuw rapport. Ze strijken de winst op van de ontginning van de rijke koper- en kobaltvoorraden in Katanga zonder die te delen met de bevolking rond de mijnen of in de rest van het land. Het rapport bevestigt de kritiek die Belgische ontwikkelingsorganisaties eerder dit jaar uitten.

De Congolese provincie Katanga heeft van de rijkste koper- en kobaltvoorraden ter wereld. Toch blijft de bevolking er straatarm. Er zijn veel te weinig wegen, scholen en ziekenhuizen, en de openbare voorzieningen zijn uitermate gebrekkig.

"De winsten maken alleen een kleine maar machtige elite rijker - politici en zakenlui die de plaatselijke bevolking uitbuiten en de natuurlijke rijkdommen voor hun eigen gewin inzetten", schrijven de auteurs van "Digging in Corruption". De studie van 56 pagina's is gebaseerd op veldonderzoek eind vorig jaar.

In Katanga zijn naast grote mijnbouwbedrijven ook tienduizenden kleinschalige mijnbouwers actief. Corruptie en wanbeheer zorgen ervoor dat niemand zicht heeft op de hoeveelheid ertsen die er elke jaar worden opgedolven. Global Witness schat dat driekwart van de mineralen die de mijnbouw in Katanga bovenhaalt, illegaal geëxporteerd wordt. Congo voerde vorig jaar voor 390 miljoen dollar koper en kobalt uit; de illegale export zou dus meer dan een miljard dollar kunnen bedragen.

De aanloop naar de Congolese verkiezingen van eind deze maand heeft de situatie alleen maar erger gemaakt, zegt Patrick Alley, de directeur van Global Witness. "Politici en bedrijven verdrongen elkaar om een almaar groter aandeel in de winstgevende handel te bemachtigen, terwijl ze nauwelijks of helemaal geen oog hadden voor het welzijn van de Congolese bevolking", zegt Alley. "De plundering van de natuurlijke rijkdommen blijft de vrede, stabiliteit en ontwikkeling in Congo ondermijnen".

Buitenlandse mijnbouwbedrijven keren terug naar Congo omdat de prijzen van koper en kobalt stijgen en omdat het land rustiger lijkt te worden. De koperprijs is sinds 2001 al verviervoudigd. India en China hebben door hun fabelachtige groei steeds meer koper nodig. Het koperverbruik in de wereld zou dit jaar met 5 procent kunnen stijgen.

Congo kan die stijgende vraag helpen dekken. De ertslagen die zich uitstrekken over Katanga en Zambia, bevatten een derde van de kobaltvoorraden in de wereld en een tiende van de kopervoorraden.

Het rapport verwijt Congolese politici dat ze te snel grote exploitatiecontracten hebben getekend met internationale mijnbouwondernemingen, waardoor er maar een klein aandeel overbleef voor de openbare Congolese mijnbouwmaatschappij Gécamines. Een van de ondernemingen die daarvan profiteerde is het Canadees-Britse Katanga Mining, waarin de Belgisch-Congolese zakenman Forrest een van de spilfiguren is. Door de kritiek van ontwikkelingsorganisaties als 11.11.11 en Broederlijk Delen is Forrest in België zowat het symbool geworden van de rijke zakenlui die geld slaan uit de Congolese bodemschatten.

Grote private banken en donoren als de Wereldbank bevorderen de buitenlandse investeringen in de Congolese koper- en kobaltindustrie. Al die actoren moeten helpen de mijnbouwsector in Congo te hervormen, vindt Global Witness. Mijnbouwmaatschappijen moeten alle ertsen die ze bovenhalen aangeven, alle heffingen betalen en de werkvoorwaarden van de naar schatting 150.000 mijnwerkers verbeteren.

Mijnwerkers in Katanga verdienen gemiddeld anderhalve tot twee en een halve euro per dag. De meesten hebben geen opleiding, slecht gereedschap en geen beschermende kledij. "We weten dat Congo rijk is", zei één van die mijnwerkers in een gesprek met de onderzoekers. "Maar wij hebben zelfs niet genoeg te eten." (IPS, Emad Mekay)