NEW YORK, 9 juli 2006 - Lokale journalisten zijn veel vaker slachtoffer van aanslagen dan westerse correspondenten in Irak. Vooral freelancers lopen risico’s, zegt Frank Smyth van het Committee to Protect Journalists in New York.

Eind juni werd de auto van IPS-verslaggever Alaa Hassan (35) doorzeefd met kogels. Hij kwam terecht in een hinderlaag van rebellen op de al-Muthanabrug over de Tigris, een plaats waar regelmatig aanslagen plaatsvinden. Hassan werd waarschijnlijk niet vermoord vanwege zijn werk, maar omdat hij op het verkeerde moment op de verkeerde plaats was.

Sinds de Amerikaanse invasie in Irak werden 75 journalisten vermoord in het land. De Internationale Federatie van Journalisten spreekt zelfs over een aantal van 131. Volgens Frank Smyth lopen Iraakse journalisten nog grotere risico’s dan westerse journalisten. Westerse correspondenten werken vaak ‘embedded’, dat wil zeggen dat ze meereizen met militairen. “Van de 74 journalisten die sinds 2003 omkwamen in Irak, waren er 53 van Iraakse afkomst. Dat is 70 procent. Het percentage stijgt nog als je ook ondersteunend personeel en fixers, locals die tegen betaling voor westerse correspondenten werken, meerekent”, aldus Smyth. “Zij zitten dichter bij het vuur dan buitenlandse correspondenten waar ze voor werken. Bovendien lopen Iraakse journalisten het risico dat ze in hun eigen gemeenschap mensen tegen zich krijgen.”

Smyth betwijfelt of de provincie Bagdad gevaarlijker is dan andere regio’s, iets wat vaak wordt aangenomen. “Er zijn veel doden gevallen in Bagdad, maar dat zou ook kunnen komen omdat juist daar veel journalisten werken. Het is waarschijnlijk gevaarlijker om van Bagdad naar een provincie als Anbar te reizen en daar vandaan verslag te doen. Reizen brengt gevaar met zich mee, vooral als het gaat om lange reizen. Ondanks dat is het van groot belang dat journalisten onafhankelijk verslag blijven doen, voor zover de situatie dat toelaat. Alleen door te praten met Iraki’s uit verschillende regio’s kun je een redelijk goed beeld krijgen van wat er leeft in het land. In verschillende regio’s wordt vaak ook verschillend gedacht.”

In Irak werden naar schatting 38 journalisten bewust vermoord vanwege hun beroep, 36 zouden zijn omgekomen bij vuurgevechten of ander geweld. Smyth heeft niet de indruk dat het aantal geplande moorden stijgt in Irak. “Maar er is wel een andere zorgelijke trend zichtbaar. Als we in onze archieven van de laatste tien tot twintig jaar kijken, dan blijkt dat journalisten steeds vaker worden vermoord als vergelding voor hun verslaggeving. Bij drie van de vier journalisten die tijdens hun werk vermoord worden, gebeurt dit niet op het slagveld. Vergeldingsacties treffen het vaakst lokale onderzoeksjournalisten. En in negen van de tien gevallen worden de daders niet vervolgd.”

Landen waar sinds 2000 de meeste journalisten vermoord werden, zijn de Filipijnen, Irak, Colombia, Bangladesh en Rusland. (IPS, Katherine Stapp)