Door Willem Dekker *

Ze waren net terug uit het Boven Y Ziekenhuis in Amsterdam Noord met hun anderhalf jaar oude dochtertje, toen ik langskwam. Terwijl ze speelde met van alles dat ze in mijn tas kon vinden, vertelden haar vader en moeder wat er gebeurd was. Het was kantje boord geweest dat weekeinde.

De kleine was met het warme weer uitgedroogd geraakt. De vader had zich door deze toestand in de ochtend ziek gemeld bij zijn werkgever, een schoonmaakbedrijf. Zijn leidinggevende ging tegen hem tekeer, dat had de nacht ervoor gemoeten, hij was "stupid". Hij had moeten bellen, terwijl hij zijn kind vasthield, niet wetende wat haar lot was.

Schipholstaking

Een grofheid die typerend is voor de schoonmaak. De verontwaardiging van iemand die je een oorkonde "Schoonmaker van het jaar 1999" laat zien en dan zo'n verhaal vertelt. Geen respect voor mensen, typisch schoonmaak en aan de orde van de dag. Maar er is wel iets veranderd of beter er is iets gebeurd: de Schipholstaking. Een gebeurtenis die een collectieve aanpak van de schoonmaakbedrijven, voor schoonmakers in de rest van het land, realistisch maakt (zie: commentaar 116 , 29 maart 2009). De staking blijkt meer te zijn dan de binnengehaalde reiskostenvergoeding, de eenmalige uitkering en de verbeterde kantines op Schiphol. De staking is een verhaal geworden, een verhaal dat leeft.

Machtsverhoudingen

Als organizers van de vakbond (FNV Bondgenoten) besteedden we de afgelopen maanden meer tijd buiten de luchthaven. In de voorbereiding op de aankomende CAO-onderhandelingen spraken we met vele honderden schoonmakers in Amsterdam en Rotterdam. De boodschap van Schiphol vindt daar weerklank én niemand heeft een reiskostenvergoeding. Waar we eerder metaforen gebruikten of verhalen uit het buitenland, hebben we nu een voorbeeld van eigen succes, bijna om de hoek. Dat is misschien wel de grootste waarde van de Schipholstaking, het effect dat het op de machtsverhoudingen binnen de sector kan hebben. We merken het, als we nieuwe gebouwen bezoeken om na te gaan welk schoonmaakbedrijf daar ingehuurd is. Zodra de woorden FNV Bondgenoten en Schoonmaak bij de receptie vallen, gaan er alarmbellen rinkelen. Geen enkele opdrachtgever wil het volgende Schiphol zijn. Ze doen moeilijk, of weigeren ons in eerste instantie, één keer in Rotterdam werd een organizer door de beveiliging zelfs uit de opkomstruimte verwijderd, onder een cynisch applaus van de schoonmakers.

Beschaving

Het startschot voor de nieuwe campagne werd een maand geleden op 15 juni gegeven, de internationale actiedag van schoonmakers: "Justice for Janitors Day". Onze Amerikaanse zusterbond SEIU spoorde ons en andere bonden aan financiële instellingen op de korrel te nemen. Zo gezegd, zo gedaan. Ongeveer veertig kaderleden brachten De Nederlandse Bank een bezoekje, enkelen van hen kwamen aan met een koets, uitgedost in Gala en onder begeleiding van een strijkorkestje. Nadat de rode loper was uitgerold, lazen ze een verklaring voor en overhandigden "de taart der beschaving" aan een directielid van de bank. "Beschaving betekent voor ons bijvoorbeeld dat onze werkgevers niet iedere keer voor de laagste prijs gaan. Want daarvan zijn wij de dupe", zei schoonmaakster Judy Lock. "En niet alleen de bedrijven zijn hiervoor verantwoordelijk, ook de opdrachtgevers."
De Nederlandse Bank werd ook aangesproken op het falen als toezichthouder van de hebzucht die we in de afgelopen crisismaanden hebben gezien. In de schoonmaak is het altijd crisis. Met deze ludieke actie en aankomende campagne willen de schoonmakers door zich te organiseren beschaving gaan brengen. Met hun Gala-outfit lieten ze ook zien dat beschaving geen kwestie is van etiquette, mantelpakje of stropdas.

Het verhaal van de ouders en hun dochtertje schreeuwt ook om beschaving. Normen en waarden, het is simpelweg hufterig gedrag. Ja, en dat zijn woorden van rechts. Misschien kan de vakbond van schoonmakers zo een bijdrage leveren aan wat Merijn Oudenampsen in de Volkskrant van 13 juni 2009 "terugneuken" noemde 1. Een woord dat hij overnam van de wereld van de blogs en Geen Stijl. Wat Oudenampsen onder andere aankaart, is het probleem dat rechts spannend is en links saai, dat links niks tegenover de simplificaties ("straatterroristen", "linkse kerk") van rechts weet te stellen. Terugneuken; wij gaan in ieder geval ons best doen. En ík begin vandaag, met mijn nieuwe T-shirt, gemaakt door een goede vriend, met op de rug, in grote letters: "Ik vind Geert Wilders een fascistische klootzak". Fijne vakantie!

1 Zie ook:
De linkse intellectueel als vogelverschrikker, Merijn Oudenampsen, Waterlandstichting
Terugneuken, Bert Wagendorp, Volkskrant, 15 juni 2009

* Bron: Solidariteit.nl Commentaar 124 - 19 juli 2009