WASHINGTON, 25 juli 2006 - De American Bar Association (ABA), de Amerikaanse Orde van Advocaten die meer dan 400.000 juristen vertegenwoordigt, heeft de Amerikaanse president George W. Bush beschuldigd van ongrondwettelijk handelen. De president voegt doorlopend uitzonderingen toe aan wetten die hij net heeft ondertekend. Volgens de werkgroep van de ABA overschrijdt de president daarmee de grenzen van zijn autoriteit en schaadt hij de democratie. Dat is te lezen in een vandaag verschenen rapport van de ABA.

De toevoegingen, zogeheten 'bill-signing statements', stellen dat president Bush het recht houdt wetten en maatregelen aan te passen, vrij te interpreteren of zelfs geheel te negeren op grond van constitutionele overwegingen en ter bescherming van de nationale veiligheid. Tot op heden zou Bush meer dan 800 van deze statements hebben toegevoegd, vergeleken met ongeveer 600 voor alle voorgaande Amerikaanse presidenten.

Marteling

Presidenten plachten erin het belang nog eens te onderstrepen van een zojuist aangenomen wet. Maar Bush gebruikt de signing statements juist om bepalingen van wetten te ontduiken, aldus de ABA. Zo voegde Bush aan een wet die marteling door Amerikaanse overheidsfunctionarissen verbiedt, een bepaling toe dat de wet de bevoegdheden van de president in de „oorlog tegen het terrorisme“ niet in de weg mag staan.

Volgens de ABA maakt Bush misbruik van de procedures door een signing statement aan de wet te hangen in plaats van zijn veto te gebruiken. Het Congres kan namelijk een presidentieel veto ongedaan maken, maar tegen de signing statements kan de volksvertegenwoordiging niets doen. Zo legt Bush straffeloos wetten naast zich neer die hij niet leuk vindt, aldus de ABA.

Doordat Bush, het hoofd van de uitvoerende macht, zo op de stoel van de wetgever gaat zitten, „brengt hij zware schade toe aan de doctrine van de scheiding der machten”, aldus de ABA. Ook komt het systeem van de „checks and balances” in gevaar, het stelsel van de elkaar controlerende en elkaars macht beperkende staatsorganen, waarop de Amerikaanse democratie „voor meer dan twee eeuwen heeft geleund”, aldus de ABA.

"Dit rapport brengt aandachtspunten naar voren die cruciaal zijn voor het overleven onze democratie. Blijft dit ongecontroleerd, dan schaadt het handelen van de president zowel de scheiding van de machten binnen de staat als het politieke controlesysteem dat onze democratie al twee eeuwen heeft gediend", aldus de president van de ABA, Michael Greco.

Volgens het rapport van de ABA was president Ronald Reagan de eerste die de toevoegingen als strategisch wapen gebruikte. Hij zou hiertoe zijn aangespoord door Samuel Alito, destijds een advocaat voor de regering-Reagan en sinds kort rechter bij het Amerikaanse federale Hooggerechtshof. Wetmakers van de ABA moeten nog beslissen of ze de toevoegingen afkeuren en overgaan tot een juridische strijd.