NEW YORK, 15 januari 2007 - Somalië is Irak niet. Ex-secretaris-generaal Kofi Annan nam geen blad voor de mond toen hij de Amerikaans inval in Irak als “illegaal” bestempelde. Zijn opvolger Ban Ki-Moon weigert vragen over de legitimiteit van de door de Verenigde Staten gesteunde Ethiopische inval in Somalië met een duidelijk ja of nee te beantwoorden.

De nieuwe secretaris-generaal weigerde eerder al de executie van Saddam Hoessein duidelijk te veroordelen. Op een persconferentie eind vorige week draaide hij opnieuw om de hete brij heen toen het ging over de Amerikaanse en Ethiopische interventie in Somalië. Na twee vragen te hebben ontweken over de “unilaterale Amerikaanse interventie in Somalië” kreeg Ban een erg directe vraag van een vasthoudend journalist.

“Een laatste poging inzake Somalië”, zei de journalist, “Kunt u met ja of nee antwoorden op de vraag of de Amerikaanse bombardementen en de inzet van Special Forces in Somalië in strijd zijn met het internationaal recht ?”

Ban antwoordde: “Uit principe weiger ik om het even wat met een “ja” of een “nee” te beantwoorden. Ik denk die vraag al te hebben beantwoord”. De reporters moesten het dus stellen met de eerdere uitspraken van de secretaris-generaal die beloofde de situatie in Somalië op de voet te zullen volgen. “Ik ben bezorgd over de mogelijke impact op de burgerbevolking. We moeten ons ervoor hoeden dat de situatie geen ongewenste wending neemt”, zei Ban.

Ook de VN-veiligheidsraad heeft een debat ten gronde over de situatie in Somalië tot nu toe ontweken. Een maand geleden stemde de Raad een resolutie waarin het een vredesmacht de toestemming gaf om het gezag van de Federale Overgangsregering in Baidoa te beschermen tegen de Unie van Islamitische Rechtbanken in Mogadishu.

Na de Ethiopische inval en de verovering van Mogadishu debatteerde de Raad over een resolutie die alle buitenlandse troepen in Somalië oproept hun operaties te staken en het land te verlaten. Die resolutie, een voorstel van Qatar, kwam er nier door op verzet van de Verenigde Staten en de meeste andere leden van de Veiligheidsraad.

Stilzwijgende instemming

Voor Salim Lone, voormalig VN-woordvoerder in Irak en columnist voor de krant Daily Nation in Nairobi, geniet de invasie in Somalië de stilzwijgende instemming van de VN-veiligheidsraad. Voor de twee resoluties gestemd waren, keek de Raad de andere kant op toen de VS wapens leverde aan krijgsheren die tegen de islamisten vochten, wat in strijd is met het VN-wapenembargo.

Professor Bill Fletcher jr. van het Brooklyn Collega-City University of New York vreest dat het conflict in Somalië kan uitgroeien tot een nieuwe oorlog tussen Ethiopië en Eritrea. “De Ethiopiërs hebben ervoor gekozen de belangen van de Verenigde Staten te gaan verdedigen. Door hun eenzijdige inmenging in de interne keuken van een buurland dreigen ze gezichtsverlies te lijden op het Afrikaanse continent”.

Ook Eritrea, dat aan de kant van de Somalische islamisten staat, speelt volgens Fletcher een gevaarlijk spelletje. “Ze steunen een erg reactionaire variant van de islam, die op langere termijn een belangrijke politieke rol zou kunnen spelen in de Hoorn van Afrika. Ze doen hetzelfde als de Verenigde Staten die in de jaren negentig steun gaven aan de mujaheddin in Afghanistan in de strijd tegen de Russen”.

Aanstoker

De aanstoker van het militaire avontuur zijn de Verenigde Staten, zegt Fletcher, die de Unie van Islamitische Rechtbanken als een afdeling van al-Qaeda zien die zo snel mogelijk uit de weg moet worden geruimd. “De VS dreigen evenwel hun vingers te verbranden wanneer het conflict uitmondt in een nieuwe oorlog tussen Eritrea en Ethiopië, of wanneer de islamisten opnieuw aan sympathie winnen omdat ze het slachtoffer zijn geworden van een supermacht”.

De overgangsregering die door de militaire interventie van de VS en Ethiopië opnieuw aan de macht is gekomen, is volgens Flechter niet legitiem. “De regering werd buiten Somalië samengesteld door de VS-bondgenoten Kenia en Ethiopië. Ze hadden zo weinig populaire steun dat ze het stadje Baidoa twee jaar lang niet hebben kunnen verlaten”.

Voor Fletcher moeten de Ethiopische troepen zo snel mogelijk vervangen worden door een Afrikaanse vredesmacht en heeft de voorlopige regering alleen een kans op slagen wanneer ze haar machtsbasis kan verbreden. (IPS, Thalif Deen)