Door Dr. Bert De Belder.

10 januari 2005 - Het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP) bracht onlangs een bijzonder interessant document uit. Reducing risks from tsunamis: Disaster and development legt uit waarom de armen buiten verhouding zwaar getroffen zijn door de vloedgolf in Azië, en haalt Cuba aan als een positief voorbeeld van preventief optreden bij rampen.

Het rapport, op 7 januari gepubliceerd door de Disaster Reduction Unit van het UNDP, stelt: “We kunnen aannemen dat het vóórkomen van natuurlijke fenomenen zoals aardbevingen, cyclonen, droogte en tsunami’s uiteindelijk niet te vermijden is. Maar de omvang die de ramp aanneemt is direct verbonden met de ontwikkelingskeuzes die regeringen, plaatselijke gemeenschappen en internationale actoren tevoren gemaakt hebben.”

De frequentie en de omvang van rampen zijn toegenomen. Het UNDP wijt dit aan “verschillende dynamieken die te maken hebben met de globalisering”, zoals de snelle verstedelijking met bijhorende armenwijken, de verloedering van het milieu door schadelijke landbouw- en industriële praktijken, economische trends die de arme boeren dwingen om te focussen op monoculturen, en gewapende conflicten. Specifiek voor Zuidoost-Azië hebben twee sleutelfactoren de kwetsbaarheid van de bevolking nog verhoogd: het ontbreken van een regionaal en - belangrijker - een lokaal waarschuwingssysteem, en de toerisme-industrie. Om prachtige stranden te verkrijgen, moesten mangroves verdwijnen (boom- en struikgroei in het water, waardoor golven gedeeltelijk gebroken worden). Het kusttoerisme vormt een groeipool, maar de armen die daardoor worden aangetrokken zijn gedwongen om in krotjes te leven die weinig bescherming bieden.

Het UNDP stelt vast dat “de armen – zij die het minst in staat zijn zichzelf te helpen – buiten verhouding getroffen zijn” door de ramp, en waarschuwt dat “zonder aangepaste hulp bij het herstel, de regionale verschillen en ongelijkheid nog zullen toenemen, evenals de armoede”. De eerste uitdaging is dan ook om bij de hulpverlening de lokale bevolking te helpen om zichzelf te helpen. De tweede uitdaging is om werk te maken van lokale waarschuwingssystemen en preventieplannen. Het rapport geeft het voorbeeld van een dorp in India, Samiyarpettai, waar de bevolking in het kader van een UNDP-project een vorming over rampenbewustzijn en -beheer had gekregen. In dat dorp stierven 22 mensen door de tsunami. In een gelijkaardig buurdorp, Pudukuppam, was er niét zo’n vorming geweest. Daar vielen 102 slachtoffers. De UNDP haalt verder “de ervaringen van Cuba in rampenpreventie en evacuatieplannen” aan als voorbeeld van hoe zo’n maatregelen effect kunnen sorteren.

De derde uitdaging is allicht de moeilijkste: een heroriëntatie van de ontwikkelingsinspanningen, met aandacht voor een evenwichtiger gebruik van de grond, meer aangepaste infrastructuur, bescherming van het milieu. En, zo besluit het rapport, als er geen globale vooruitgang komt in de richting van de Milleniumdoelstellingen , “zal de kwetsbaarheid die samengaat met armoede de impact van rampen blijven verergeren”.

Bron: www.intal.be