ROTTERDAM, 19 januari 2005 (NRC) - In Groot-Brittannië is geschokt en met afschuw gereageerd op 22 foto's van Britse militairen die Iraakse krijgsgevangenen mishandelen en vernederen. De foto's werden gisteren vrijgegeven tijdens de opening van een proces voor de krijgsraad in het Duitse Osnabrück.

Drie Britse militairen moeten zich daar verantwoorden voor mogelijke mishandeling van Iraakse krijgsgevangenen in Basra kort nadat de oorlog in mei 2003 formeel was beëindigd. Ze hadden opdracht om diefstal uit een magazijn voor hulpgoederen hard aan te pakken.

Op een van de foto's dreigt een Britse militair een Iraakse gevangene een stomp te geven. Op andere foto's is te zien hoe een krijgsgevangene die vastgebonden zit in een net, aan een vorkheftruck hangt die door een van de verdachte militairen wordt bestuurd. Direct na het maken van de foto werd de man losgesneden zodat hij op de grond viel.

Tevens is op een afbeelding te zien hoe de hoofdverdachte, een korporaal, uitsluitend gekleed in zwarte onderbroek en sandalen, bovenop een krijgsgevangene staat. De Irakees ligt op zijn zij met een net over zijn hoofd. Op de achtergrond maakt de derde verdachte foto's. Ook zijn er foto's van Iraakse krijgsgevangenen die worden gedwongen om anale en orale seks te simuleren.

De foto's doen denken aan de foto's die in mei vorig jaar verschenen van Amerikaanse militairen die Iraakse krijgsgevangenen vernederden in de Abu Ghraib-gevangenis in Bagdad. Enkele dagen daarna verschenen in een Britse sensatiekrant ook foto's van Britse soldaten die krijgsgevangenen mishandelen, maar die beelden bleken geënsceneerd. Over het authenticiteit van de gisteren vrijgegeven foto's bestaat geen twijfel.

Eén verdachte heeft gisteren schuld bekend op een van de misdrijven die hem ten laste was gelegd. De andere twee ontkennen elke schuld. Bij veroordeling riskeren ze oneervol ontslag uit het leger en een maximum gevangenisstraf van tien jaar.

De krijgsgevangenen die op de foto's staan, hebben nooit een klacht ingediend. De mishandeling kwam pas aan het licht nadat een vierde militair zijn fotorolletje voor ontwikkeling naar een Britse winkel bracht. Het personeel schakelde de politie in. De soldaat is onlangs door een militaire rechtbank veroordeeld maar het vonnis is nooit bekendgemaakt.

De chef-staf van het Britse leger heeft gisteren alle gevallen van mishandeling ten strengste veroordeeld, nadat hem de foto's waren getoond. Generaal Mike Jackson wees er wel op dat maar ,,een klein aantal'' van de 65.000 Britse militairen die in Irak hebben gediend, beschuldigd is van wangedrag. De Britse premier Tony Blair maakte vorig jaar mei al zijn excuses voor mogelijke mishandeling van Iraakse krijgsgevangenen door Britse troepen.

Een hoge Britse officier zegt vandaag in The Independent dat de foto's op geen slechter moment naar buiten hadden kunnen komen, vlak voor de verkiezingen van 30 januari in Irak.

Bron: NRC

De leiding van het Britse leger in Irak was al op de hoogte van de mishandeling van gevangenen lang voordat het schandaal via de pers uitlekte. Dat heeft een getuige woensdag verklaard in het proces tegen drie soldaten die voor de krijgsraad terechtstaan wegens het mishandelen van gevangenen op een basis bij Basra.

Volgens de getuige, militair advocaat Nicholas Mercer, zijn er in de maanden voordat het schandaal uitlekte verscheidene malen signalen naar de legertop gestuurd dat gevangenen slecht behandeld werden en dat de situatie uit de hand dreigde te lopen als er niet werd ingegrepen. Mercer stelt dat het mishandelen van gevangen in enkele gevallen zelfs plaatsvond op bevel van de commandant van het detentiecentrum bij Basra om het plunderen in Zuid-Irak hardhandig de kop in te drukken.

Soldaten zouden onder meer opdracht hebben gekregen om gedetineerden ,,hard te laten werken". De vrijheid die de soldaten daarbij kregen zou later zijn uitgemond in het mishandelen en vernederen van (naakte) gevangenen. De harde aanpak van gevangenen is volgens Mercer vervat in een memo, waarin de aanpak de naam 'Operatie Ali Baba' meekreeg.

Een van de drie Britse soldaten die op een Britse basis in Duitsland terecht staan voor de gebeurtenissen in Irak heeft dinsdag schuld bekend aan de mishandeling van ten minste een gevangene. De twee anderen ontkennen schuld. (Novum/AP, 19 januari 2005)