Door Katrien Demuynck *
(17 januari 2005)

Natuurrampen zoals de tsunami moeten niet noodzakelijk zo'n enorm hoge dodentol met zich meebrengen. Een andere aanpak van rampen is mogelijk, met meer oog voor preventie en met een hoge prioriteit voor het redden van mensenlevens. Dat bewijst Cuba.

Er is al heel wat te doen geweest rond het feit dat de bevolking van de door de tsunami getroffen landen niet verwittigd werd voor de dreigende vloedgolf. Blijkbaar beschikken ze noch over een alarmsysteem, noch over de mogelijkheid om snel de volledige bevolking te bereiken, laat staan te evacueren. De enigen die wisten wat er op komst was waren de Amerikaanse legerbasissen in het gebied. Ze bekommerden er zich overigens niet om om de betrokken regeringen of bevolkingen tijdig te waarschuwen. Daarmee maakten ze zich schuldig aan de dood van tienduizenden onschuldige en meestal arme mensen.
Zouden de betrokken landen het welzijn van hun bevolking als prioriteit gehad hebben, dan hadden ze wellicht wél over alarmsystemen beschikt en het nodige gedaan om zoveel mogelijk mensenlevens te redden.

Cuba is een land dat het welzijn van zijn bevolking centraal stelt. Het is een arm land, dat het extra moeilijk heeft door een zware economische blokkade van de VS en het verdwijnen van de Sovjet-Unie en het Oostblok, waarmee het eerlijke handelsrelaties onderhield. Toch wordt Cuba internationaal erkend als koploper bij het aanpakken van natuurrampen, waaronder verwoestende orkanen.

In september 2004 weerstond Cuba de orkaan Ivan. Het was de vijfde grootste orkaan die ooit over de Caribische zee raasde, met windsnelheden tot 186 km per uur. Cuba evacueerde meer dan 2 miljoen mensen, dat is meer dan 15% van de totale bevolking. Honderdduizend mensen werden geëvacueerd in de eerste drie uur. 78% van hen werd opgevangen bij andere mensen thuis. Dieren en pluimvee werden verplaatst naar veilige gebieden. Niemand verloor het leven.

Het internationale Rode Kruis, de Rode Halve Maan, de VN, Oxfam en andere instellingen binnen onze maatschappij die zich als taak stellen om het leed aangericht door natuurrampen op te vangen, bestuderen het Cubaanse voorbeeld en erkennen de waarde ervan. Geen van hen komt er echter voor uit dat de goede resultaten van Cuba bij rampenbestrijding direct verbonden zijn met het feit dat Cuba socialistisch is.

Het VS-tijdschrift 'Public Administration and Development' (vol. 22, nr. 5) publiceerde in december 2002 een lovende studie door Holly Sims en Kevin Vogelmann met als titel: "Mobilisatie van de bevolking en rampenmanagement in Cuba". (interscience.wiley.com)
Oxfam gaf in 2002 een rapport van 68 bladzijden uit met als titel: "De storm weerstaan: lessen in risico-reductie uit Cuba". Ze hebben het o.a. over Cuba's Civiele Bescherming, het alarmsysteem, de goed uitgeruste reddingsteam's, noodvoorraden en andere voorzieningen.

De meest veelzeggende stellingname uit dit rapport is de volgende: "De materiële voorzieningen zijn indrukwekkend. Maar als dat de determinerende factor zou zijn, dan zouden rijkere landen, zoals de VS, normaal gezien in verhouding een lagere dodentol moeten hebben (de VS spendeerden 1,3 miljard dollar aan de orkaan in Florida maar hadden meer slachtoffers te betreuren dan Cuba).

Het is bijgevolg even belangrijk de minder materiële elementen op te sporen die het Cubaanse systeem zo goed laten functioneren. Daaronder vallen het mobiliseren van de gemeenschappen, solidariteit, een duidelijk politiek engagement om mensenlevens te beschermen en een bevolking die beseft wat een ramp betekent en die opgeleid is in wat het ze moet doen bij een ramp. Samen vormen al die elementen een eengemaakte krachtinspanning, waaronder zowel voorbereiding op de ramp, het doorkomen ervan en het herstel vallen."

De resultaten die Cuba haalt hebben dus alles te maken met het feit dat op Cuba de mens centraal staat en met het vertrouwen dat de bevolking heeft in haar regering en overheidsdiensten.

* Gebaseerd op een artikel van Fred Goldstein, Workers World, 13-01-05. www.workers.org
Bron: www.cubanismo.net