WASHINGTON, 13 januari 2008 - Exact een jaar nadat president Bush de ‘surge’ aankondigde, de verhoging van het troepenaantal in Irak, blijft de beslissing erg controversieel. Zelfs sommige Democraten geven toe dat het geweld verminderd is, maar een verzoening tussen de drie belangrijkste bevolkingsgroepen in Irak lijkt verder weg dan ooit.

Sommigen beweren zelfs dat de surge, die zo’n 30.000 manschappen toevoegde aan de 140.000 die al in Irak waren, de kans op een bloedige burgeroorlog nog vergroot hebben. Onder de relatieve kalmte kunnen de verschillende bevolkingsgroepen, die nu meer gescheiden leven, zich hergroeperen en herbewapenen tegen de tijd dat de VS zich terugtrekken.

“Wat mij het meest zorgen baart, is wat er de volgende 12 tot 24 maanden zal gebeuren in Irak,” zei generaal op rust Douglas MacGregor, een uitgesproken criticus van de Amerikaanse strategie in Irak, deze week op de National Public Radio (NPR). “Konden we de zaken erger maken op lange termijn?”

Ademruimte

De bedoeling van de surge was om de Amerikaanse troepensterkte in het gebied te verhogen en zo te vermijden dat het land afgleed in een burgeroorlog tussen de soennieten en sjiieten. Bush wilde de sjiitisch gedomineerde regering de ‘ademruimte geven die ze nodig had om zich te kunnen verzoenen” (met de soennitische opstandelingen, nvdr).

Het is een feit dat het geweld aanzienlijk verminderd is in Irak, en meer in het bijzonder in Bagdad en de provincie Anbar. Aanvallen op de Amerikaanse en Iraakse troepen zijn gedaald met 60 procent sinds de zomer. Maar velen vragen zich af of die daling veel met de surge zelf te maken heeft. Het agressieve optreden van generaal Petraeus tegen de rebellen kan zeker in Bagdad een invloed hebben, maar deskundigen wijzen ook op andere elementen.

Zo waren de etnische zuiveringen in voormalige gemengde wijken grotendeels klaar op het moment dat de surge echt op gang kwam.
Een ander belangrijk element is de beslissing, nog voor het begin van de surge, van belangrijke soennitische groepen om zich tegen al-Qaeda te keren. De zogenaamde ‘awakening forces’ werden zo ineens bondgenoten van de Amerikaanse troepen in streken die voordien het hoogste aantal slachtoffers telden.

“Briljante strategie”

Het verminderde geweld wordt hoe dan ook door de verdedigers van de surge aangegrepen om te bewijzen dat de strategie een briljant succes is. Enthousiaste rechtse commentatoren vergelijken het zelfs met de overwinning van George Washington op de Britten of die van generaal Grant tegen de Zuidelijken in de Amerikaanse burgeroorlog. De Weekly Standard noemde Petraeus prompt "Man of the Year" en noemde zijn alliantie met de 'awakening forces' “een strategische doorbraak”.

Maar zelfs Petraeus maant aan tot voorzichtigheid en wil niet van een overwinning spreken. Niet alleen worden de 30.000 manschappen de volgende zes maanden teruggetrokken, maar bovendien heeft de nieuwe tactiek nog niet geleid tot verzoening tussen de drie bevolkingsgroepen.

De verantwoordelijke voor het Midden Oosten in het Pentagon, Mark Kimmitt, liet zich eerder deze week zelfs ontvallen dat 2008 wel eens “veel moeilijker” zou kunnen worden dan 2007, omdat Washington “veel meer afhankelijk zal zijn van de Irakezen zelf” voor de verzoening. Hij noemde de kansen op succes amper “50-50”. Veel onafhankelijke observatoren zijn het daarmee eens.

Nieuwe problemen

Eén van de problemen die door de nieuwe strategie gevoed worden, is de moeilijke toekomst voor de soennitische “awakening forces”, die betaald en bewapend worden door de VS en intussen meer dan 80.000 man sterk zijn. “Er is geen strategie voorhanden om die milities in de sjiitische gedomineerde overheid te integreren, en die regering voelt zich bedreigd door de groeiende macht van de soennieten”, schrijft het National Security Network in een nieuw rapport. “Op lange termijn dreigt deze aanpak te leiden tot een verdere splitsing en grotere spanningen binnen Irak.”

“We moeten begrijpen dat het afkopen van de vijand een goede kortetermijnoplossing is om even op adem te komen, maar dat het geen oplossing op lange termijn biedt om een legitieme politieke orde te scheppen in een land dat herstelt van een verschrikkelijke burgeroorlog,” zegt generaal MacGregor. "....Zijn we Irak niet aan het klaarstomen voor een nog ergere burgeroorlog?” (IPS)