Rotterdam, 13 maart 2007 - De door de rechter onderbroken staking van de havenslepers van Smit begint nu ook elders in de Rotterdamse haven onrust te veroorzaken. De havenslepers zijn zaterdagavond met tegenzin, op last van de voorzieningenrechter, tijdelijk aan het werk gegaan. De olieraffinaderijen wonnen een kort geding omdat ze door de actie op het punt stonden hun productie af te gaan bouwen.

Vandaag voeren vertegenwoordigers van havenwerkers van andere bedrijven overleg of mogelijk bij de acties wordt aangehaakt. En gisteren liet de chemiebestuurder van FNV Bondgenoten weten dat ook zijn achterban bij Shell, Q8 Petroleum en Nerefco zich gaat beraden.

"Mee gaan staken is lastig", zegt Egbert Schellenburg, bestuurder raffinaderijen bij FNV Bondgenoten, "maar dit zet het nieuwe CAO-overleg wel onder druk. Daarom geven wij dit signaal af."

In een brief aan Shell Nederland, Q8 Petroleum en Nerefco stelt Schellenberg dat de vakbond met verbazing kennis heeft genomen van de rol van de drie bedrijven in het kort geding over de CAO-actie bij Smit. "Normaal gesproken heeft u geen enkele moeite FNV Bondgenoten te vinden, zeker niet bij een acuut probleem", schrijft Schellenberg. "Maar als uw bedrijf bij een staking van Smit wordt getroffen, dan weet u die overlegpartner niet te vinden en wordt de bond in kort geding gedaagd."

Volgens de FNV-bestuurder had overleg vooraf de rechtzaak van vrijdag kunnen voorkomen. "Maar daar waren de bedrijven niet op uit", meent Schellenberg, die de raffinaderijen en het Havenbedrijf Rotterdam vuil spel verwijt. "De opstelling is bijzonder verwerpelijk, omdat bewust is gekozen voor een aanval op het stakingsrecht van de Smit-werknemers, in plaats van normaal overleg."

Schellenberg vindt het frappant dat zaterdag alle achterstanden van de slepers in de haven waren weggewerkt. "Er waren geen tekorten, er lagen geen grote olieschepen klaar. Ook zonder kort geding zou er geen noodsituatie bij Nerefco zijn ontstaan, want men zou het werk toch wel hervat hebben. Dit doet de relatie tussen de bond en de raffinaderijen geen goed."

Cees Bos van FNV Bondgenoten vindt het kort geding een 'stomme streek'. Hij heeft veel kritiek op het Havenbedrijf Rotterdam, dat bij het kort geding eiste dat de sleepwerkzaamheden worden hervat. "Wij hebben tijdens de staking steeds ademhalingspauzes gehouden om de achterstand in te halen. We waren van plan om op zaterdag ook zo'n adempauze in te gelasten. Maar nu heeft het Havenbedrijf ons met een ondoordachte actie gedwongen. Het kort geding was echt niet nodig. De achterstand hebben we zaterdag in tien uur weggewerkt."

Het Havenbedrijf heeft volgens Bos de coulance verspeeld. "Bij probleemgevallen gingen we nog wel aan het werk, maar bij de volgende staking doen we dat niet meer." Bos denkt dat veel problemen voorkomen hadden kunnen worden. "Als er problemen zijn, moeten ze gewoon met ons overleggen." Bos zegt dat de slepers van de rechter langer mogen staken dan wat de vakbonden zelf van plan waren.

In het kort geding daagden de drie raffinaderijen ook de directie van Smit en die van het Havenbedrijf. Maar in werkelijkheid speelden ze onder een hoedje, stelt Bos.

"Ik heb er met afgrijzen én bewondering naar zitten kijken. Maar ze hebben zichzelf in de vingers gesneden. Van de rechter mogen we nu vijf dagen achtereen staken. Dat waren we niet van plan, maar dat zullen we nou toch maar gaan doen ook. En wel op een moment dat zo’n actie Smit de meeste schade toebrengt."

"Omdat de verhoudingen nu verstoord zijn, gaan we op het randje zitten van wat is toegestaan. Rotterdam is nu een van de meest onbetrouwbare havens van Europa."

Volgens Bos heeft het havensleepbedrijf vanaf het begin een ramkoers gevaren. "Alles wijst erop dat hier meer speelt dan een loonconflict." Proberen krachten in de haven de bonden een kopje kleiner te maken? "Het zou me niet verbazen. Smit blokkeert alles."

Smit heeft zeventig procent van de markt in handen. De concurrenten van Smit kunnen niet in het gat springen dat het havensleepbedrijf open laat. "Dan krijgen ze problemen met de vakbonden, bij hen zouden dan ook stakingen uit kunnen breken", legt een woordvoerder van Havenbedrijf Rotterdam uit. Volgens Bos kunnen de concurrenten het werk sowieso niet overnemen: "Hun boten hebben niet genoeg capaciteit om de zwaardere schepen te slepen."

Vandaag moeten de slepers nog werken. Of er morgen weer gestaakt wordt, wil Bos niet zeggen. "Dat is voor u een vraag, en voor mij een weet."

De rechtbank in Rotterdam deed vrijdag rond middernacht uitspraak in een zaak die was aangespannen door de olieraffinaderijen van Shell, Q8 en Nerefco tegen de vakbonden FNV Bondgenoten en De Unie. Bij de eisers hadden zich ook het Havenbedrijf Rotterdam en het moederbedrijf van Smit aangesloten.

De rechter bepaalde in kort geding dat de staking voor een nieuwe CAO tijdelijk moet worden onderbroken. De 240 werknemers van Smit moeten vier dagen achter elkaar aan de slag, op een capaciteit van 75 procent. Daarna zijn er weer acties toegestaan, tot een maximale lengte van vijf dagen.

Nieuwe CAO

"Het vonnis was goed voor de haven, maar ons CAO-probleem is er niet mee opgelost", zegt Smit-woordvoerster Claudia van Andel. De directie dringt al lang aan op de benoeming van een bemiddelaar om de tegenstellingen in het CAO-conflict te overbruggen. "De werkgever stelt geen bemiddelaar voor maar in feite een bindende arbitrage", reageerde vakbondsonderhandelaar Bos meteen. "Dat kan als de problemen ingewikkeld zijn en je er samen niet uitkomt. Maar dat is nu niet aan de orde. De directie moet gewoon opschuiven in onze richting."

"De bemiddelaar die Smit voorstelt, zou moeten beslissen of de eisen van onze leden redelijk of verantwoordelijk zijn. Maar dat Smit het niet met die eisen eens is, wil helemaal niet zeggen dat ze dan ook meteen onredelijk zijn", benadrukt Bos.

Het management van de divisie Harbour Towage in Rotterdam doet het voorkomen alsof FNV Bondgenoten een structurele loonsverhoging van 8 procent voor de 240 havenslepers afslaat. Dat is onjuist, benadrukt de bond. Het bod van Smit behelst geen 8 procent structurele loonsverhoging. Het is ook geen 4 procent structureel met 4 procent eenmalig.

FNV Bondgenoten eist een loonsverhoging niet in procenten, maar in euro’s: een verhoging van de salarissen met 45 euro bruto. Daarbovenop moet dan de automatische prijscompensatie komen, die al in de cao staat.

Op 1 maart verlaagde de vakbond zijn eis voor een eenmalige uitkering van 2.000 euro netto naar 800 euro netto. Daarnaast wil de bond een zorgtoeslag van 20 euro netto per maand.

Smit verdubbelt winst

Smit heeft de winst afgelopen jaar nagenoeg verdubbeld. De nettowinst kwam uit op 75 miljoen euro tegenover 38,3 miljoen een jaar eerder.

FNV Bondgenoten vindt het niet meer dan normaal dat de werknemers daarvan meeprofiteren. In de jaren dat het minder ging met Smit, hebben ze immers genoegen genomen met alleen een inflatiecorrectie. (AD/FNV/Novum)