Door Tito Drago.

MADRID, 8 februari 2005 (IPS) - Spanje is net als alle andere grote Europese landen van plan de deur verder dicht te doen voor nieuwe immigranten. Madrid is maandag begonnen met een grootscheepse legalisering van immigranten zonder papieren, maar dat is een laatste toegeving voor het begin van een harder immigratiebeleid.

De Spaanse legaliseringoperatie kan tot 800.000 buitenlanders aan een geldige verblijfsvergunning helpen. Om in aanmerking te komen, moeten kandidaten over een identiteitsbewijs beschikken, kunnen aantonen dat ze al voor augustus in Spanje woonden en een arbeidscontract voor de komende zes maanden of langer kunnen voorleggen. Ze moeten ook een blanco strafregister hebben. Wie niet aan die voorwaarden voldoet, moet het land verlaten.

Migranten zonder papieren hebben drie maanden de tijd om een aanvraag in te dienen. Daarna gaat Spanje een veel strengere koers varen. Als de legalisering rond is, zullen alleen nog nieuwe migranten die al een contract met een Spaanse werkgever kunnen voorleggen, in aanmerking komen voor een verblijfs- en arbeidsvergunning. Ondernemers die na 7 mei nog illegalen aan het werk zetten, kunnen rekenen op zware boetes. Migranten zonder papieren zullen systematisch het land worden uitgezet. In 2004 deporteerde Spanje al 120.000 buitenlanders, 30.000 meer dan in 2003. De vijf eerste maanden van dit jaar waren er alweer 10.000 uitwijzingen. Volgens de Spaanse staatssecretaris voor immigratie, Consuelo Rumí, steunt de socialistische regering van premier Jose Luis Rodriguez Zapatero "in de eerste plaats de Europese immigratiepolitiek." Bij de zee-engte van Gibraltar is Spanje maar een boogscheut verwijderd van Afrika. Voor illegale immigranten is Spanje een van de belangrijkste toegangswegen tot Europa.

De andere grote Europese landen werken ook allemaal aan een verstrakking van hun toelatingsbeleid. In Duitsland is op 1 januari een nieuwe wet van kracht geworden die werkzoekenden van buiten de EU geen kansen meer biedt op de Duitse arbeidsmarkt, tenzij op basis van tijdelijke bilaterale verdragen tussen Duitsland en bepaalde landen. De inwoners van de tien nieuwe EU-staten moeten ook zeven jaar wachten vooraleer ze vrij naar werk kunnen zoeken in Duitsland.

Italië laat alleen migranten met een arbeidscontract toe en beperkt de duur van hun verblijfsvergunning tot de duur van dat contract. De Britse minister van Binnenlandse Zaken Charles Clarke kondigde maandag aan dat alleen migranten met een goede opleiding die het Engels machtig zijn, nog een permanente verblijfsvergunning zullen kunnen krijgen. Vluchtelingen zullen in het Verenigd Koninkrijk voortaan maar voor een periode van vijf jaar asiel krijgen; daarna moeten ze een aanvraag tot verlenging indienen. In Frankrijk zijn minister van Binnenlandse Zaken Dominique de Villepín en de waarschijnlijke presidentskandidaat Nicolas Sarkozy voor een strengere migratiebeleid. President Chirac houdt de boot nog af.

Organisaties die het voor de migranten opnemen, zeggen dat het enige wat de toestroom van mensen zonder papieren kan afremmen, meer ontwikkeling in de landen van herkomst is. Ze pleiten voor het optrekken van de ontwikkelingshulp en de openstelling van de Europese markten voor alle handelswaar uit de ontwikkelingslanden. De migrantenbeweging wijst er ook op dat buitenlanders in veel Europese landen een essentiële rol spelen. Een studie die zondag in de Spaanse krant El País verscheen, toont aan dat het leven in Madrid zo goed als stil zou vallen als de honderdduizenden migranten in de Spaanse hoofdstad het werk zouden neerleggen. Vooral de dienstensector draait op goedkope arbeidskrachten uit het buitenland.

Volgens Rafael Lara, de voorzitter van de Mensenrechtenvereniging van Andaloesië, kunnen strengere immigratieregels en grenscontroles op zich het probleem nooit oplossen. Volgens Lara stierven er in 2004 ongeveer 500 mensen bij pogingen om de Spaanse kust te bereiken. 289 lijken werden gevonden, de overige kandidaat-migranten raakten vermist op zee. Lara is er zeker van dat de stroom van migranten zonder papieren niet zal verminderen. In kampen in Marokko en Algerije “wachten duizenden mensen op een kans om de Middellandse Zee over te steken.”