NEW DELHI, 6 februari - De Indiase regering ligt onder vuur omdat ze een bijkomende inkomensbelasting wil opleggen om de schade te herstellen die de aardbeving van 26 januari in de staat Gujarat heeft veroorzaakt. Economen zijn het erover eens dat de last van de aardbeving daarmee terechtkomt op de schouders van een onrechtvaardig klein deel van de bevolking, want slechts een fractie van de Indiase burgers betaalt een inkomensbelasting. De oppositie beweert dat premier Vajpayee het geld zal gebruiken om het gat in de begroting te dichten.

De 'aardbevingstaks' die minister van Financiën Yashwant Sinha vorig weekend aankondigde, zorgt voor heel wat protest in India. Vanaf april (het nieuwe belastingjaar in India) komt er een belastingverhoging van twee procent op het inkomen en de bedrijfsvoorheffing. Door het eigenaardige belastingstelsel in India, komt die belasting op rekening van amper twee procent van de bijna 1 miljard Indiërs. Bijna uitsluitend ambtenaars met een wedde moeten een inkomensbelasting betalen.

Premier Atal Bihar Vajpayee kondigde zaterdag bovendien nog eens extra accijnzen op te leggen bij de opstelling van de begroting op 28 februari. „Twee procent extra belasting is niet genoeg om de massale vernietiging in Gujarat goed te maken,” aldus Vajpayee. De regering raamt de schade van de aardbeving op 5,3 miljard euro en heeft bij de Wereldbank en de Aziatische Ontwikkelingsbank een lening aangevraagd ter waarde van 1,6 miljard euro. Ter vergelijking: op een bevolking van een miljard mensen brengt de belastingverhoging slechts 301 miljoen euro op.

„In plaats van het draagvlak van de belastingen te verbreden, haalt de regering weer geld op bij dezelfde mensen,” zegt R.N. Lakhotia, een belastingsexpert bij de Federatie van Kamers van Koophandel. De meeste economen verwijten de regering het niet aan te durven om een groter deel van de bevolking op te nemen in het belastingsstelsel. „De regering moet het stelsel uitbreiden van de bestaande 21 miljoen naar ten minste 50 miljoen mensen,” zegt Lakhotia. „In plaats van bijkomende belastingen te heffen, moet de minister van Financiën er eens aan denken om de omhaling van de belasting te verbeteren en het stelsel uit te breiden,” commentarieerde de Indian Express' in haar editoriaal dit weekend.

De zeldzame belastingbetalers in India betalen nu reeds 10 percent extra aan allerlei noodbelastingen. Zo kwam er in 1999 een extra belasting om de rebellen te verdrijven die in Kashmir op Indiaas grondgebied waren binnengedrongen.

Bovendien wordt de vraag gesteld of het geld dat door de belastingverhoging vrijkomt, wel goed besteed zal worden in Gujarat. Vele Gujaratis weigeren de hulpcheques die door de regering worden uitgedeeld. Zij hebben hun eigen hulpverlening georganiseerd via websites en door giften van de welgestelde diaspora in het Westen.

De oppositiepartij CPI-M (Communist Party of India (Marxist), red.) en verschillende media zeggen dat geld niet het grootste probleem is in Gujarat. Sitaram Yechury van CPI-M -die de getroffen staat vorig weekend bezocht- beweert dat er genoeg hulpgoederen zijn maar dat die door een gebrek aan coördinatie niet ter bestemming aankomen. Verschillende Indiase kranten lanceerden de afgelopen dagen verhalen over rijke grondbezitters die voedsel en hulpmateriaal zouden afleiden naar privé-loodsen. Ze zouden op de hoofdweg bij Bhuj, de zwaarst getroffen stad, arme dorpelingen hebben aangevallen die smeekten om voedsel. Ook de regeringspartners van de 21 partijen tellende regering van de Nationaal-Democratische Alliantie (NDA) zijn bezorgd over "kolossaal mismanagement" in de reddingsoperaties. „Er is een slechte distributie van hulpmateriaal,” klaagt Yerran Naidu, fractieleider van de Telugu Desam Partij (TDP), de grootste partner in de regeringscoalitie.

De oppositie vreest dat de regering de aardbevingbelasting zal gebruiken voor andere doeleinden dan hulpverlening, zoals het gapende begrotingstekort van 5,6 procent. De Wereldbank en het IMF hebben India daarvoor al meermaals op de vingers getikt. „De belastingverhoging zal dienen om het deficit aan te passen aan de eisen van het IMF en de Wereldbank,” zegt de leider van de communistische partij K.N. Ramachandran.

De manier waarop de Indiase regering in het verleden natuurrampen aangepakt heeft, geeft in ieder geval enige reden tot ongerustheid. Toen de staat Maharashtra in 1993 door een aardbeving werd getroffen, liep de hulpverlening niet van een leien dakje. „De regering leende toen 30 miljoen dollar van de Wereldbank en liet het geld jarenlang liggen terwijl de intresten zich opstapelden,” zegt Ajay Kanchan, een Unicef- medewerker die destijds betrokken was bij een hulpverleningsproject van Oxfam International. (IPS)