“2009 wordt een verschrikkelijk jaar”, sprak de CEO van Caterpillar toen hij maandag 26 januari aankondigde dat er 20.000 banen moesten verdwijnen bij de multinational.

In Gosselies, bij Charleroi, waar 5.000 mensen werken is het bang afwachten wat morgen zal brengen. Vooral voor de jongeren die meestal slechts een contract van bepaalde duur hebben. Voor de anderen dreigt de tijdelijke werkloosheid uit te lopen tot in de lente.

Een verschrikkelijk jaar voor iedereen... Of toch bijna iedereen. De groep Caterpillar zal zijn aandeelhouders in 2009 immers een dividend uitkeren dat 17 % hoger is dan vorig jaar. Een stijging van 42 eurocent per aandeel. In amper enkele jaren tijd verdrievoudigden het dividend bijna.

Crisis voor de werknemers, maar feest voor de aandeelhouders, dat was maandag 26 januari nog maar eens het scenario. Op één dag kondigden diverse multinationals meer dan 33.000 ontslagen aan. De aandeelhouders werden echter gerustgesteld: het dividend zal blijven stijgen.

Bij ING moeten er 7.000 banen verdwijnen, terwijl de bank in augustus 2008 nog een tussentijds dividend van 74 eurocent per aandeel uitkeerde. De aandeelhouders kregen meer dan anderhalf miljard euro, geld dat er nu dus niet meer is om in werkgelegenheid te investeren. Daarnaast heeft de Nederlandse regering zich garant gesteld voor 80% van een dubieuze hypotheken portefeuille in de VS die op dit moment gewaardeerd wordt op 27.7 miljard euro. De topman Michel Tilmant is buiten geschopt maar krijgt wel 1.35 miljoen aan afkoopsom mee. Minister Bos geeft aan nationalisatie van ING overwogen te hebben. Volgens ons was dat in de gegeven situatie het enige juiste recept in plaats van de belasting betaler met een risico van ruim 22 miljard euro op te zadelen. Hoewel Bos stoer roept dat de kans op winst 70% is. Iedereen die op een rij zet wat er tussen september 2008 (de kredietcrisis zal ons niet raken) en januari 2009 gebeurd is kan maar één conclusie trekken. Minister Bos slaat er maar een slag naar en hoopt op een goede afloop.

Bij Philips worden 6.000 werknemers op straat gegooid. “Dat brengt ons 400 miljoen euro op,” stelde de directie zonder enige schaamte. En in één adem beloofde ze in 2009 maar liefst 800 miljoen euro aan dividend uit te keren aan de aandeelhouders. In plaats van 800 miljoen te investeren in banenbehoud.

ArcelorMittal betaald voor een bedrag van 2.2 miljard dollar aan dividend. Maar het schrapt in Europa 6.000 banen en wereldwijd waarschijnlijk zelfs 9.000. Met het geld van het dividend zouden alle werknemers van de staalreus nog jaren in dienst kunnen blijven.

Corus in IJmuiden, eigendom van het Indiase Tata Steel, maakte gisteren bekend
wereldwijd 3.500 banen te schrappen, waarvan 800 in IJmuiden. Bij Corus in IJmuiden werken ongeveer 9.500 mensen. Eerder vroeg het bedrijf al voor 1.100 medewerkers werktijdverkorting aan. Die ging op 5 januari in, voor een duur van zes weken. De bonden hebben er kritiek op dat moederbedrijf Tata Steel op „geen enkele wijze” om een bijdrage is gevraagd om door de crisis heen te komen. „Alles moet komen van de werknemers en het tijdelijke personeel. We hadden op meer creativiteit gehoopt”.

De volgende maanden kan er een grote beweging voor de werkgelegenheid ontstaan. Het starschot voor 2009 werd zaterdag al gegeven door de werknemers van Bekaert in België. Zij betoogden massaal en kregen de massale steun van verschillende vakbondsdelegaties uit andere bedrijven. Hun boodschap: de werknemers zullen niet opdraaien voor hun crisis.

In tijden van crisis moet men duidelijke doortastende keuzes maken, maar vandaag maken heel wat bedrijven misbruik van de crisis.

Een regering die het goede voor heeft met de mensen kan het niet eens zijn met het ontslag van duizenden werknemers door multinationals die hun aandeelhouders miljarden euro aan dividend blijven uitkeren. Zo’n regering kan geen “tweede ronde” van hulp aan de banken overwegen. Terwijl ze er zelf niet toe kwam om in de “eerste ronde” echte maatregelen ter bescherming van de werkgelegenheid te nemen.

De vakbeweging heeft een tien punten plan gepresenteerd, Als concrete uitkomst is er nu een werktijd verkortingsmaatregel die loopt tot 1 maart en naar alle waarschijnlijkheid is op die datum het beschikbare geld opgesoupeerd. Een West Brabantse ondernemer, toeleverancier van DAF zegt hierover. Werktijdverkorting is een tijdelijke noodoplossing: de salarissen worden, voor het toegekende wtv-percentage, maximaal 24 weken uit de WW-kas betaald. Na 1 maart kunnen geen nieuwe aanvragen meer worden ingediend. Dan zijn massa-ontslagen niet ver meer weg. "Als het met de economie niet snel beter gaat, komt de hele producerende sector in Europa in nood."

Daarom moet de vakbeweging een echt antwoord eisen. Het moeten niet de werknemers zijn die de crisis van het kapitalisme gaan betalen. Als je echte bescherming van werkgelegenheid wil dan moet je de volgende simpele en radicale maatregel nemen: in 2009 geen dividend maar banenbehoud. Door het dividend niet aan de aandeelhouder uit te betalen maar te storten in een werkgelegenheidsfonds kan men alle banen behouden en kan men de werknemers die economisch werkloos zijn een uitkering geven die 100% van hun laatst verdiende loon dekt. Op die manier dragen de nog wel draagkrachtige bedrijven bij om de nood bij de minder draagkrachtige bedrijven op te lossen. Dat heet Solidariteit. Een begrip waar de vakbeweging mee is groot geworden.

Voorpagina van Time van 2 februari 2009 en de illustratie bij het artikel Rethinking Marx.

Nieuwsbrief voor een Sociaal en Rechtvaardig Europa nummer 12 (pdf)
Uitgave van: www.fnvvechtvoorjerecht.nl info@fnvvechtvoorjerecht.nl