PRAAG, 19 december 2007 - Praag weet niet meer wat het denken moet van de VS. Tsjechië is een van de trouwste bondgenoten van de Amerikanen en stemde op vraag van Washington in met de bouw van een omstreden radarinstallatie op zijn grondgebied. Maar de Amerikaanse inlichtingendiensten namen niet de moeite om de regering in Praag te informeren over een rapport waaruit blijkt dat de dreiging vanuit Iran minder groot is dan gedacht.

Om gewapend te zijn tegen mogelijke raketaanvallen van de “schurkenstaat” Iran, willen de VS in Polen een basis voor luchtdoelraketten krijgen, terwijl de bijhorende radarinstallatie in Tsjechië komt. De sterk VS-gezinde Tsjechische regering juicht dat plan toe, ook al is twee derde van de bevolking tegen.

Maar begin december stelden de Amerikaanse inlichtingendiensten plots dat Iran zijn clandestiene nucleaire programma in 2003 heeft stopgezet als gevolg van internationale druk. Iran vormt nog steeds een bedreiging – het kan nucleaire wapens hebben tegen 2010-2015, zegt het rapport – maar de meeste analisten concludeerden dat de VS de bedreiging overdreven hebben om politieke redenen.

Een opdoffer voor de pro-Amerikaanse politici in Tsjechië. De laatste maanden krijgen ze steeds meer het gevoel dat Washington hen niet ernstig neemt. “De Iraanse dreiging was hun belangrijkste argument”, zegt analist Jan Drahokoupil. “Het lijkt dat de VS de moeite niet genomen hebben om Tsjechië te informeren over de publicatie van het rapport.”

De Tsjechische minister van Buitenlandse Zaken wilde zijn ongenoegen hierover kenbaar maken aan zijn Amerikaanse ambtgenoot Condoleezza Rice tijdens de NAVO-vergadering van 7 december, maar slaagde daar naar verluidt niet in.

Russen
Tsjechië was eerder al achterover gevallen van verbazing toen de Verenigde Staten het voorstel lanceerden om ook Russen toe te laten tot de Amerikaanse radarinstallatie in Tsjechië. Praag mopperde dat het niets wist over dit voorstel en dat het daardoor met de mond vol tanden stond toen de vragen van de geschokte pers en publieke opinie kwamen. Sindsdien hebben zowel de Amerikanen als de Tsjechen verklaard dat eerst de goedkeuring van Praag nodig is voor de Russische aanwezigheid in de radarinstallatie.

Een andere recente opdoffer was de beslissing van het Amerikaanse congres om het budget voor de radarinstallatie met 139 miljoen dollar (96,5 miljoen euro) te verminderen. Waren de Amerikanen zelf wel zeker dat ze de radar wilden? vroeg Praag zich af. “U moet uw bondgenoten ernstig nemen”, zei vicepremier Alexander Vondra aan de machtige bondgenoten.

“Dit heeft niets met geopolitiek te maken”, zegt analist Jan Drahokoupil. “Ze proberen alleen steun te vinden voor de Amerikaanse basis. Het enige wat telt is de zijde van de Amerikanen te kiezen, wat dat ook betekent.”

Dreiging blijft
De Tsjechische regering houdt ondertussen vol dat de dreiging reëel blijft. “Iran blijft werken aan ballistische raketten met een bereik van 2.000 kilometer die ook stukken van Europa kunnen bereiken”, zei regeringswoordvoerder Tomas Klvana tijdens een bezoek aan Washington.

“Het rapport van de Amerikaanse inlichtingendiensten zal geen gevolgen hebben voor het standpunt van de Tsjechische regering over verdere onderhandelingen”, klonk het in een mededeling van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

“We hebben Iran niet als enige bedreiging genoemd, we hebben het land enkel als voorbeeld genomen”, zegt Veronika Kuchynova-Smigolova, veiligheidsdirectrice op het ministerie van Buitenlandse Zaken. Op de vraag van een journalist waarom Iran altijd als eerste bedreiging werd genoemd, antwoordde ze: “Omdat de Amerikanen het altijd als eerste hebben genoemd.” (IPS)