BRUSSEL, 8 december 2008 - De Europese Unie blijft onderhandelen over een vrijhandelsovereenkomst met Colombia ondanks systematische moorden op vakbondsactivisten in dat land. Latijns-Amerikaanse organisaties beschuldigen de EU van een verdeel-en-heerspolitiek in Zuid-Amerika, terwijl Europese critici de voorbijgestreefde economische logica van de Europese Commissie op de korrel nemen.

Twee jaar geleden knoopten de Europese Unie gesprekken over handelsliberalisering aan met Colombia, Peru, Bolivia en Ecuador, de vier leden van de Andesgemeenschap. Omdat de gesprekken met de linkse regeringen van Bolivia en Ecuador afsprongen, besloot de EU vorige week enkel verder te onderhandelen met Peru en Colombia.

De Europese Commissie nam deze beslissing onder hevig protest van vakbonden, die de een gedetailleerde lijst bezorgd hadden van misdaden tegen vakbondactivisten in Colombia. De voorbije twee jaar werden er in Colombia meer vakbondsleden vermoord dan in de rest van de wereld. Slechts twee procent van de moordzaken leidde tot vervolging. Tussen 1991 en het einde van 2007 werden in totaal meer dan 2200 Colombiaanse vakbondsmensen geliquideerd.

Colombiaanse goederen genieten ironisch genoeg nu al een vlotte toegang tot de Europese markten. Daar zorgt GSP Plus voor, een handelssysteem dat ontwikkelingslanden een voorkeurbehandeling geeft op voorwaarde dat ze de rechten van arbeiders respecteren en vakbondsvrijheid toelaten.

Nefaste agenda

De Hemisferische Sociale Alliantie, een koepel van Latijns-Amerikaanse sociale organisaties, veroordeelt de beslissing van de Europese Commissie als poging om de lidstaten van de Andesgemeenschap tegen elkaar uit te spelen. "De Commissie speelt hier verdeel-en-heers", zegt Enrique Daza van de Alliantie. "Er worden deals beklonken met Peru en Colombia ondanks de systematische mensenrechtenschendingen door de Colombiaanse regering. Bovendien worden de sociale - en milieukosten voor de mensen uit de Andes opzettelijk genegeerd."

Volgens Sebastian Valdomir van Friends of the Earth Uruguay zou een grotere toegang van Westerse voedselbedrijven tot de Latijns-Amerikaanse markten desastreus uitvallen voor de plaatselijke landbouw. "We zullen ons binnenkort moeten beperken tot de teelt van koffie, bananen of biodiesel. Dat is nefast voor families die ook aan landbouw doen om in hun eigen onderhoud te voorzien."

De directeur-generaal van de handelsafdeling van de Europese Commissie David O'Sullivan zegt echter dat "de EU nog steeds met de volledige Andesgemeenschap wil onderhandelen. Het probleem is dat sommige leden niet aan de onderhandelingstafel willen komen." O'Sullivan geeft toe dat de Europese strategie hoofdzakelijk gedreven wordt door commerciële interesses, maar dat "niemand, zelfs niet de smerigste onderhandelaar gelooft in ongebreidelde vrije handel." Sociale en milieunormen "staan op ons radarscherm en maken deel uit van de agenda."

Tatcher en Reagan

Marc Maes, handelsspecialist bij de Vlaamse Noord-Zuidkoepel 11.11.11, oordeelt dat de Commissie zich nog altijd richt naar de Washington Consensus. Dat is de vrijemarktdoctrine van voormalig Amerikaans president Ronald Reagan en de voormalig Britse eerste minister Margaret Thatcher. "De ideologie van de Commissie is twintig jaar oud. De economische consensus is ondertussen opgeschoven. Economisten zeggen niet meer wat de Commissie volhoudt. De ideologische positie van de Commissie bestaat erin dat er na het opengooien van de markten een onzichtbare hand zal komen die iedereen door middel van investeringen een beter leven zal bezorgen. De economische realiteit is veel ingewikkelder."

John Hilary, directeur van de Londense ngo War on Want, vindt dat de wereld zich in de klauwen bevindt van drie crisissen: de neergang van de financiële markten, de klimaatverandering en toenemende honger. Deze ongelukkige samenloop schept mogelijkheden om de regels van de Internationale handel te herzien. "Het probleem is dat deze boodschap nog niet is doorgedrongen tot de Europese Commissie. Misschien is Brussel afgesloten van de wereld. Op alle andere plaatsen is iedereen het eens dat het anders moet." (David Cronin, IPS)