05 december 2007 - Het Europees Parlement (EP) heeft op 29 november 2007 het voorliggende Flexicurity dossier behandeld en uiteindelijk met 496 tegen 92 aangenomen. Met een dergelijke grote meerderheid moet het toch wel een goed document zijn zou je denken. Het Europees Verbond van Vakverenigingen (EVV) steekt op haar website dan ook de loftrompet over dit document.

The European Trade Union Confederation (ETUC) congratulates the European Parliament for not confusing flexicurity with an across-the-board attack on job protection and asking instead for a set of balanced flexicurity principles, based on quality employment.

Waar geheel aan voorbijgegaan wordt is het feit dat de fractie van Verenigd Links in zijn geheel tegen gestemd heeft. Nu kan je natuurlijk de opvatting hebben dat als de Sociaal-Democratische, Christen-Democratische fracties en Liberalen voorgestemd hebben, in Nederlandse termen de PvdA en het CDA en slechts SP tegen er toch niet zoveel aan de hand kan zijn. Als je de uitslag goed bekijkt moet je vaststellen dat vanuit Nederland is tegengestemd door SP, GroenLinks en ChristenUnie.

Helaas bestonden in 2000 12 van de 15 regeringen die het Lissabon-akkoord getekend hebben uit regeringen waarin Sociaal-Democratische partijen deelnamen en ondanks de verzekering dat deze strategie ook goed was voor de werknemers hebben wij na 2000 aanvallen gezien op de lengte van de WW, de kwaliteit van de WAO, op de VUT en prepensioen regelingen en recent het ontslagrecht. Allemaal ingegeven door de afspraken gemaakt in 2000 en allemaal slecht nieuws zijn voor de werknemers van Europa.

Nog maar even in herinnering; de Lissabon strategie behelst het volgende:

Het doel van deze strategie is om van Europa een grootmacht te maken die kan wedijveren met de VS, India en China. Dit betekent flexibeler (’slimmer’) en vooral goedkoper werken. In dat kader moeten de kosten voor arbeid verder omlaag, de productiviteit omhoog en de overheidsuitgaven verminderd. Daarbij moet zoveel mogelijk aan de werking van de markt worden overgelaten. Zo veel mogelijk onderdelen van de sociale wetgeving, de gezondheidszorg, het onderwijs en andere publieke voorzieningen moeten daarom worden geprivatiseerd.

In het Flexicurity-dossier wat nu het EP is gepasseerd staan nog steeds uitspraken over versoepeling van het ontslagrecht, en de mythe van de insiders en outsiders wordt daarin nog steeds als waarheid verkondigd. Hierop is de uitspraak van werkgevers en Donner gebaseerd dat als we de achterdeur niet openen de voordeur ook niet open gaat. Met andere woorden: zonder de afbraak van de ontslagbescherming van een ieder zal de harde kern van de werkloosheid niet opgelost worden. Volsterkte onzin maar wel onderdeel van het Flexicurity-dossier. Dit geeft minister Donner de munitie om medio 2008, als de wijzen rapporteren, de PvdA te wijzen op het mede met hun steun aangenomen Flexicurity-dossier, en de PvdA te vertellen dat zij toch niet in de Tweede Kamer andere standpunten kunnen innemen dan in het EP.

Het maakt wel de volgende passage uit de brief van de vakcentrales aan minister Donner van 6 november 2007 weer erg actueel. “Het kan niet zo zijn dat het kabinet de zienswijze van de Europese Commissie gaat misbruiken als steun in de rug om de omstreden herziening van het Nederlandse ontslagstelsel alsnog door te voeren.”

Regelmatig gehoord argument is dat het nu aangenomen Flexicurity-dossier een belangrijke stap vooruit is voor de landen uit het voormalige Oostblok. Dat zou best waar kunnen zijn maar dat is dan toch geen reden om onze ontslagbescherming op te offeren. Maar na deze instemming van het Europese Parlement zal Flexicurity een hoofdbestanddeel worden van de Werkgelegenheidsrichtlijnen voor Werk en Groei die binnenkort door de Europese Raad vastgesteld zullen worden. Nederland zal op basis daarvan gevraagd worden een nationale Hervormingsagenda vast te stellen. Deze hervormingsagenda vormt een nieuwe aanzet voor arbeidsmarktderegulering en voor activerend arbeidsmarktbeleid. Werklozen moeten geprikkeld worden, op straffe van een korting op de werkloosheidsuitkering, werk te aanvaarden ook als het slecht betaald is en kwalitatief onder de maat. De Commissie wil dat arbeidscontracten flexibeler worden en ondermijnd daarmee het full-time arbeidscontract. De ontslagbescherming moet versoepeld worden zodat mensen goedkoop kunnen worden ontslaan. Feitelijk leidt Flexicurity dan ook tot Flexplotation.

Voor wie denkt dat wij spoken zien, nog een paar conclusies zoals die getrokken zijn in de ECOFIN (Raad van ministers van Financiën met namens Nederland Wouter Bos).

“However, in order to respond to the challenge of ageing populations, additional reforms are necessary to extend working lives and contain pension cost increases.” “Only limited progress has been has been achieved with respect to reform of employment protection legislation. More progress also needs to be made with regard to benefit reform. Reforms should increasingly focus on measures to make work pay, improving the incentives in the welfare schemes to continue working or take up work and implementing flexicurity measures according to national circumstances. Tax-benefit reforms already undertaken by Member States should be consolidated. All initiatives should be well targeted and consistent with fiscal sustainability. Also, more attention should be devoted to increasing labour utilisation both by increasing employment and the average number of hours worked.”

In die zin is het standpunt van de EVV dan ook onbegrijpelijk. Grote vraag is nu wat gaan wij in Nederland hiermee doen en gebruiken wij onze contacten in Europa om een helder tegengeluid te laten horen. Een tegengeluid wat gepaard zou moeten gaan met een eigen hervormingsagenda die voordelen biedt voor zowel werknemers in West- als Oost-Europa.

Een agenda die een antwoord biedt aan de Lissabon strategie en die de vakbeweging van het defensief in het offensief brengt.

Een agenda die niet uitgaat van het nivelleren naar beneden, maar het optrekken van het laagste niveau naar een voor vakbonden aanvaardbaar hoger niveau.

Deze agenda moet de mogelijkheid in zich hebben om werknemers te mobiliseren op de eisen die wij stellen aan Europa in plaats van alleen mobiliseren tegen de aanvallen uit Europa. De tendens van nivelleren naar het laagste niveau is sinds het akkoord van Lissabon in 2000 aan de orde van de dag en moet bestreden worden.

Wij roepen de FNV dan ook op tot het organiseren van een Europa-dag waarop dit thema centraal staat en waar deze agenda moet worden uit gewerkt. Een dag waarop vakbondskaderleden en vakbondsbestuurders van alle bonden gezamenlijk zich hierover buigen. Het zou ook goed zijn om aan het begin van deze dag de voor het Flexicurity-dossier verantwoordelijke parlementariërs van het EP en uit onze Tweede Kamer te bevragen op hun opstelling tot nu toe. Daartoe zouden in ieder geval vertegenwoordiging vanuit de Sociaal-Democratische fractie en de fractie van Verenigd Links uitgenodigd moeten worden.

Inmiddels is binnen FNV Bondgenoten besloten om op 7 maart 2008 met de naam ‘In de aanval, ónze bijdrage aan een sociaal Europa’ een dag voor vakbondsbestuurders en vakbondskaderleden te organiseren. In hoeverre verbreding binnen de FNV plaats vindt is nog niet duidelijk.

Een voorzet voor een discussie over onze eigen hervormingsagenda, zou er als volgt uit kunnen zien.

* Economische en financiële maatregelen om de werkloosheid te verminderen.

* De beschermende bepalingen in het arbeidsrecht versterken met respect voor de fundamentele rechten en hun toepassingsgebied uitbreiden naar alle vormen van flexibele arbeid, met inbegrip van de zelfstandigen die in werkelijkheid afhankelijk zijn van hun contractant, zowel op economisch, juridisch als persoonlijk vlak.

* Prioriteit geven aan de flexibiliteitmaatregelen die in het belang zijn van de werknemers. In plaats van door neoliberale afbraakplannen moeten er sociale alternatieven worden ontwikkeld.

* Het beleid opgeven dat tot doel heeft de sociale bescherming te beperken en de winstmarges van de bedrijven te verhogen. Onderzoek heeft onomstotelijk vastgesteld dat dit beleid een tegengestelde uitwerking heeft. Deze politiek is gedoemd te mislukken.

* Het vaststellen van een Europese minimum standaard voor sociale zekerheid, in het kader van werkloosheid, arbeidsongeschiktheid etc.

* Het vaststellen van een Europese minimum standaard voor pensionering

* Collectieve onderhandelingen versterken zodat de vakbonden op Europees niveau de werknemers op een efficiënte wijze kunnen vertegenwoordigen en eisen kunnen stellen om werknemers rechten te versterken.

* De kracht van de vakbonden moet versterkt worden door de vakbondsmacht op de werkvloer weer opnieuw op te bouwen. Daarbij moet de vakbeweging meer haar eigen agenda bepalen.

* Een belangrijke les uit de strijd tegen de Europese Havenrichtlijn, ook wel Port Package genoemd, is dat het van levensbelang is om als vakbondskaderleden directe internationale contacten op te bouwen. Het opbouwen van een eigen internationaal vakbondsnetwerk is essentieel om op Europees niveau acties te kunnen organiseren.

Namens FNV vecht voor je recht, Egbert Schellenberg

Niek Stam