"De grootste dichter, die voor de hele wereld schreef." - Pablo Neruda.

Honderd jaar geleden werd Nâzim Hikmet Ran geboren. Hij behoort tot de allergrootste Turkse schrijvers van de twintigste eeuw en wordt vaak in één adem genoemd met Majakovski, Brecht en Neruda. Hij schreef gedichten, maar ook sprookjes en toneelstukken. In zijn epos Mensenlandschappen, dat hij in de gevangenis in Bursa begon te schrijven, geeft hij boeren, dagloners, arbeiders en soldaten een stem.

In Turkije moest Hikmets werk in het geheim gepubliceerd en gelezen worden. Zijn naam kwam bij velen alleen gefluisterd over de lippen. Maar bij het horen van die naam zullen de ogen van veel Turken gaan schitteren. Hikmets poëzie is een begrip, een uitdrukking van hoop, een dichterlijk gevecht om vrijheid. In de gevangenis van Bursa begon Hikmet aan het epische gedicht 'Mensenlandschappen'. Hij schreef de gedachten neer van boeren, dagloners, arbeiders en soldaten. Hij gaf zijn medegevangenen een stem, vertaalde hun verhalen in poëzie, zette ze om in traditionele en avant-gardistische beelden. Hikmets taal, die bitterheid en humor, tederheid en verdriet in zich verenigt, is nu toegankelijk gemaakt voor het Nederlandse lezerspubliek.

Nâzim Hikmet (1902-1963) publiceerde op zestienjarige leeftijd zijn eerste gedicht. In 1925 wordt hij wegens 'staatsgevaarlijke activiteiten' veroordeeld tot vijftien jaar gevangenisstraf en wijkt hij uit naar Moskou. Bij zijn terugkeer naar Turkijke wordt hij verscheidene malen gearresteerd. In 1939 wordt hij opnieuw veroordeeld, ditmaal tot twintig jaar. In gevangenschap begint hij aan zijn epos Mensenlandschappen. Wanneer hij tijdens een amnestie in 1950 wordt vrijgelaten, verlaat hij Turkije en vestigt zich in Moskou.
Hikmet, die ook sprookjes en toneelstukken schreef, was voor Turkije wat Garcia Lorca was voor Spanje, Neruda voor Chili en Majakovski voor Rusland.

Naar aanleiding van zijn honderdste verjaardag brengen het Brussels Brecht-Eislerkoor en het Omroerkoor de muziektheaterproductie Mensenzee, gebaseerd op teksten van hem. De voorstelling is de komende maanden in diverse steden te zien.

Lees ook het interview met dirigente Lieve Franssen.

Over het leven

Het leven neem je niet te licht,
je dient te leven in diepe ernst
zoals een eekhoorn doet,
zonder buiten of boven het leven iets te verwachten,
het enige wat je moet doen is leven.

Serieus moet je het leven nemen
enwel zo zeer dat je
bijvoorbeeld met geboeide handen op je rug
staand tegen de muur,
of met je grote stofbril
en je witte kiel in een laboratorium,
wilt sterven voor de mensen
enwel voor mensen die je nooit hebt gezien
enwel terwijl niemand je ertoe dwingt
hoewel je weet dat het leven het mooiste
en het puurste is dat er bestaat.

En zó serieus moet je het leven nemen
dat je op je zeventigste nog een olijftak poot
en dan niet om die je kinderen na te laten
maar omdat je ondanks je vrees voor de dood
niet in de dood gelooft
omdat het leven zwaarder weegt.

Nâzim Hikmet - 1947