Thomas Paine (1737-1809), was een Amerikaans politicus en publicist van Engelse afkomst, met - zeker voor zijn tijd - zeer vooruitstrevende ideeën over o.a. vrijheid, sociale gerechtigheid, belastingen enz. Zo wilde hij de indirecte belastingen (wat wij nu BTW noemen) en die uitermate onrechtvaardig zijn omdat arm en rijk hetzelfde bedrag betalen, afschaffen. Daarin is hij zijn zgn. 'liberale' nakomelingen van VVD en het neoliberalisme maar ook de christen-democraten en sociaal-democraten dus eeuwen vooruit...!!

Paine was tijdens de Franse Revolutie van 1789 lid van de Nationale Vergadering. Zijn activiteiten en schrijverschap hebben een beslissende rol heeft gespeeld bij de totstandkoming van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten. Hij schreef in 1795: ‘Hij die zijn eigen vrijheid zeker zou willen stellen, moet zelfs zijn vijand tegen onderdrukking beschermen. Want als hij deze plicht schendt, schept hij een precedent dat op hem zelf zal terugslaan.’ Wat betekent dit? Misschien kan een voorbeeld dat het beste duidelijk maken. Juntaleider Bush zweert bij God en alles wat hem heilig is dat hij Amerika wil verdedigen tegen terreur. Nu is Amerika is in de ogen van veel Amerikanen het meest democratische land ter wereld. Daar is wel wát tegen in te brengen, maar vooruit: stel, ik zeg stel, dat ze gelijk hebben. In dat geval zou Amerika de ‘Tom Paine Test’ toch met groot gemak moeten doorstaan!?

De ‘test’ is bedacht door een Australische wetenschapper, Peter Singer, in zijn boek ‘The president of Good and Evil: The Ethics of George W. Bush' dat zojuist in vertaling (De president van goed en kwaad - De ethiek van George W. Bush) bij Uitgeverij Lemniscaat in Rotterdam is uitgekomen. (ISBN 90-5637-579-2; prijs EUR 19,95) We nemen Paine’s tekst en vullen op de juiste plekken 'Bush' en 'Amerika' in. Dan zullen we zien of Amerika althans de huidige junta van kleinzoon Bush een van zijn belangrijkste denkers volgt in diens opvattingen. Of door de mand valt. Daar gaan we: ‘Het Amerika van Bush, dat zijn eigen vrijheid zeker wil stellen, moet zelfs zijn vijanden (echte of vermeende al-Qaeda-terroristen bijv.) tegen onderdrukking beschermen. Nu het deze plicht schendt (in Guantanamo Bay – illegaal bezet gebied op Cuba! - en in zeker 24 andere geheime gevangenissen waar ‘vijanden van Amerika’ op onrechtmatige wijze gevangen worden gehouden en niet tegen onderdrukking, waaronder officieel goedgekeurde martelingen, worden beschermd), schept Amerika een precedent dat op het land zelf zal terugslaan.’ Bush, dat is kristalhelder, komt niet door de test. Amerika – het officiële Amerika van deze op onwettige wijze aan de macht gekomen juntaleider – komt niet door de test. Dat is een onheilspellende zaak. Een volk dat zijn vijanden – individuen of andere landen, zoals Irak - onderdrukt kan zelf niet vrij zijn. Als zo’n land ook nog de baas wil spelen tot in alle uithoeken van de wereld is het tijd voor groot alarm. Het is de hoogste tijd voor een nieuwe politieke en sociale revolutie in Amerika, die natuurlijk meer Paine zal kosten dan de Democraten beseffen…

Jan Bontje, juni 2004.

(Op 22/6/04 in Weekblad Spijkenisse geplaatst; hier iets uitgebreid)