Het hoge woord is er uit: 60 uur werken per week - 12 uur per dag - zonder loonsverhoging, dat is het doel waarnaar de ondernemers streven! De eerste schapen zijn over de brug en er zullen er waarschijnlijk gauw meer volgen.

In 1867 schreef Karl Marx in 'Het Kapitaal': 'De vaststelling van de normale arbeidsdag is het resultaat van een eeuwenlange strijd tussen kapitalisme en arbeider.' Die strijd is dus nog lang niet gestreden, alle mooie verhalen over het 'einde van de geschiedenis' (waarbij geschiedenis = eerst en vooral de klassenstrijd tussen kapitalisten en arbeiders) ten spijt. Het kapitalisme laat zich in zijn rauwe puurheid zien: het draait uiteindelijk om de meerwaarde die de kapitalist zich toe-eigent. Die meerwaarde moet groter worden. Daarom wordt er nu openlijk gesproken over een (geleidelijke?) (her)invoering van de 60-urige werkweek. Dit betekent dat het uurloon met iets meer dan 33 procent, een derde!, wordt verlaagd. Voeg hierbij andere maatregelen als verlaging van de sociale uitkeringen, beperking van de duur van deze uitkeringen, hogere drempels om een uitkering te krijgen en het beeld wordt compleet: er wordt openlijk gestreefd naar herinvoering van de armoede om zo de winsten te vergroten en de arbeiders angst om werkloos of ziek te worden in te peperen. Zo hoopt men dat de arbeidersklasse onder de duim kan worden gehouden. Dat zal gedeeltelijk uiteraard lukken: het klassenbewustzijn is onder invloed van tientallen jaren propaganda en toegenomen welvaart en welzijn enorm afgenomen. Anderzijds zal deze nieuwe golf van reactionair neoliberalisme delen van de arbeidersklasse juist bewust(er) maken van hun werkelijke situatie. Het zal hun klassenbewustzijn juist vergroten. Uit deze laatste delen van de arbeidersklasse zal een nieuwe voorhoede kunnen (moeten!) ontstaan om leiding te geven aan de sociale strijd die overal zal losbranden. Om een eind te maken aan deze uitbuiting en de onvermijdelijke strijd die daarvan het gevolg is, zal er een andere organisatie van kapitaal en arbeid moeten komen. In de woorden Marx in hetzelfde Het Kapitaal: 'Vroeger ging het om de onteigening van de volksmassa door enkele usurpatoren, nu gaat het om de onteigening van enkele usurpatoren door de volksmassa.' Het socialisme, dat vrijwel overal ter wereld leek verslagen, staat, dankzij het kapitalisme in zijn neoliberale fase, weer op de agenda. De kapitalisten graven hun eigen graf.

Jan Bontje 2004