CARACAS, 6 april 2006 - Venezuela van plan om de Nederlandse Antillen (Aruba, Curaçao en Bonaire) in te lijven? President Hugo Chávez noemt dat een "belachelijke" beschuldiging. De NAVO-landen willen een klimaat van militaire dreiging creëren in de Cariben, zeggen Venezolaanse waarnemers, om Amerikaanse economische belangen veilig te stellen.

De rel tussen Nederland en Venezuela is intussen ontmijnd, maar in het Caribisch gebied wordt nog druk nagekaart over de woordenwisseling tussen de Nederlandse minister van Defensie Henk Kamp (VVD) en de Venezolaanse president Hugo Chávez. Op zijn wekelijkse radioshow afgelopen zondag noemde Chávez de uitlatingen van Kamp over een mogelijke aanval van Venezuela op de Nederlandse Antillen "belachelijk". De president voegde eraan toe dat hij Kamp beschouwt als "een pion van Washington".

De uitspraken van Chávez zijn een late reactie op een antwoord van Kamp vorige maand in de Nederlandse Tweede Kamer. De Defensieminister stelde dat Nederland in staat is een eventuele militaire aanval van Venezuela op de Nederlandse Antillen eenvoudig af te slaan. Nederlandse Kamerleden hadden hun bezorgdheid geuit over de uitbreiding van het Venezolaanse reservistenleger en een "mogelijke" aanval op de Nederlandse Antillen.

Kamp gooide olie op het voor door eraan toe te voegen dat hij Chávez "een fanatieke populist" te noemen "die "zijn zinnen gezet heeft op Aruba, Bonaire en Curaçao." De minister zei ook dat de Venezolaanse marine "slechts een handvol tweedehands boten" heeft die geen partij zouden zijn voor de Nederlandse marine.

Waarnemers in Venezuela zeggen dat de rel alles te maken heeft met 'Operation Partnership of the Americas', de grootse militaire oefening in het Caribisch gebied. De Amerikanen ontplooien in dat kader het George Washington contingent, 6.500 mariniers, 60 vliegtuigen en drie oorlogsschepen sterk. Ze doen ook havens op de Nederlandse Antillen aan die op 50 kilometer voor de kust van Venezuela liggen.

De oefening wordt gecoördineerd door de Southern Command van het Amerikaanse leger in Miami, dat alle militaire operaties in Latijns-Amerika coördineert. 'Operation Partnership of the Americas' is officieel bedoeld om de veiligheid van de Caribische wateren te verbeteren, maar velen beschouwen het als een waarschuwing aan het adres van Fidel Castro en Hugo Chávez.

Er is meer aan de hand dan een wederzijds persoonlijk conflict, gelooft Alberto Garrido, een professor aan de Universiteit van de Andes in Venezuela. "De onderliggende kwestie is de samenwerking tussen Chávez en zijn bondgenoot Fidel Castro om in de hele regio samenwerkingsprogramma's uit te bouwen en een einde te maken aan de Amerikaanse invloed in de Caribische regio."

Washington probeert het 'rode gevaar' te counteren door net hetzelfde te doen. In de Dominicaanse republiek hebben de VS programma's opgestart in de gezondheidszorg die sterk lijken op de programma's die Venezuela er uitbouwt met Cubaanse steun. Op Jamaica oefenen het Nederlandse en Britse leger samen met 2000 agenten in het kader van "Operation Tradewinds". Het doel van die oefening luidt officieel dat de Jamaicaanse ordediensten klaar moeten zijn om de World Cricket Cup 2007 in Jamaica in goede banen te leiden.

Nicolás Maduro, de voorzitter van het Venezolaanse parlement, stelt dat Kamps uitlatingen bedoeld zijn om "de psychologische en politieke voorwaarden te scheppen om de installatie van Amerikaanse militaire bases op Aruba, Curaçao en Bonaire te rechtvaardigen." De internationale luchthavens van Aruba en Curaçao worden al gebruikt door het Amerikaanse leger voor antidrugoperaties.

Maduro kondigde aan dat een parlementaire commissie naar de Nederlandse Antillen zal afreizen voor een gesprek met de autoriteiten. Volgens de parlementsvoorzitter willen de VS hun economische belangen, en met name hun vrijhandelsakkoorden, beschermen tegen de linkse regeringen in Zuid-Amerika door Venezuela af te schilderen als een militaire bedreiging.

Venezuela en Nederland proberen de plooien van de rel intussen wel glad te strijken. Tijdens een bezoek aan Curaçao vorige week zei Kamp dat er geen reële dreiging was en dat hij enkel de samenwerking met de Venezolaanse kustwacht wilde verbeteren. De Venezolaanse admiraal Adalberto García verklaarde dat zijn land "geen intentie heeft" om de Nederlandse Antillen aan te vallen. "Wij garanderen de onafhankelijkheid van elk land. We willen de drugmaffia in het gebied aanvallen en het analfabetisme bestrijden, maar zonder onze methoden op te dringen aan andere landen. Buren en vrienden moeten elkaar steunen."
(IPS, Humberto Márquez)