CARACAS, 20 april 2006 - De Andesgemeenschap (Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru en Venezuela) is dood, zo verklaarden de Venezolaanse en Boliviaanse presidenten Hugo Chávez en Evo Morales woensdag. Het handelsblok lijkt daarmee definitief het nekschot gekregen te hebben. Een streep door de rekening van de Europese Unie, die via de Andesgemeenschap voet aan de grond zoekt op de Zuid-Amerikaanse markt.

"Ook ik geloof dat de Andesgemeenschap dood is", zei de linkse Boliviaanse president Morales gisteren op een informele top in Asunción. "Sommige presidenten in het blok zijn instrumenten geworden van de herkolonisering en desintegratie van Zuid-Amerika. Maar we hebben hoop en zetten alles op de Zuid-Amerikaanse integratie."

Chávez gaat nog verder dan zijn linkse strijdmakker Morales. Hij kondigde aan dat zijn land, dat momenteel voorzitter is van de Andesgemeenschap, zich na meer dan 30 jaar terugtrekt uit het handelsblok. "Sommigen zeggen dat de Andesgemeenschap nog bestaat. Maar ik zeg dat het ermee gedaan is. Het is vertrappeld door het neoliberalisme", zei Chávez op de top in de Paraguayaanse hoofdstad, waar ook president Nicanor Duarte van Paraguay en president Tabaré Vázquez van Uruguay aanwezig waren.

Venezuela trekt zich terug omdat Colombia en Peru, twee leden van de Andesgemeenschap, vrijhandelsakkoorden hebben ondertekend met de Verenigde Staten. Die akkoorden schaden Boliviaanse en Venezolaanse boeren, zeggen de regeringen van die landen. "Colombia heeft op vraag van de VS quota voor Venezolaanse producten, zoals rijst, gegeven. Bogota verleent Amerikaanse farmaceutische bedrijven voordelen die de prijs van de medicijnen zullen opdrijven", argumenteert de Venezolaanse minister van Handel en Integratie Gustavo Márquez.

Ook Ecuador werkt aan een bilateraal handelsakkoord met Washington. Chávez noemt ze "kleine FTAA's" - een verwijzing naar de pan-Amerikaanse vrijhandelszone waartegen links in Latijns-Amerika zich zo heftig verzet.

De beslissing zal de uitkomst beïnvloeden van de handelstop van 12 mei in Wenen tussen de leiders van Latijns-Amerika, de Cariben en de Europese Unie. Europa en sommige Andeslanden hadden graag een handelsakkoord afgesloten. Vertegenwoordigers van die landen vergaderen vandaag en morgen (21 april) over de modaliteiten van zo'n akkoord. De kans dat er een akkoord komt is nu kleiner geworden.

Alle ogen zijn nu gericht op de Mercosur, het andere Latijns-Amerikaanse handelsblok waartoe Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay behoren. Venezuela werkt aan de toetreding als vijfde volwaardig lid.

Maar ook dat handelsblok werkt niet goed. De kleine Mercosurleden ventileerden volop hun kritiek op de Mercosur tijdens de top in Asunción. "Zoals de zaken er nu voor staan, is de Mercosur niet nuttig", zei president Vázquez in een speech die fel op prijs gesteld werd door Morales and Chávez. "We hebben een betere Mercosur nodig. Eén waarin de grote landen (met name Brazilië en Argentinië) met de anderen overleggen over hun energiebeleid."

Uruguay ligt overhoop met Argentinië, onder meer omwille van de bouw van twee papierpulpfabrieken aan de oever van een grensrivier. Chávez deed zijn beklag over het feit dat Uruguay geen rijst mag verkopen aan Brazilië en dat trucks met Paraguayaans vlees de grens met Argentinië niet mogen oversteken als ze op weg zijn naar Chili.
(IPS, Humberto Márquez)