Utrecht, 11 April 2007 - Een gemeente of ander bestuursorgaan mag geen huisbezoeken afleggen bij bijstandsgerechtigden, indien er geen concrete grond van verdenking bestaat. Een risicoprofiel is in elk geval onvoldoende. Ook als er wel een concrete verdenking bestaat, moet een huisbezoek aan zware voorwaarden voldoen.

Dit is de strekking van een uitspraak van het hoogste Nederlandse rechtscollege in sociale zekerheidszaken, de Centrale Raad van Beroep. Deze deed vanochtend uitspraak in vier zaken, allen betreffende een huisbezoek aan bijstandsgerechtigden. De Raad stelde ook een aantal criteria op waar een huisbezoek aan moet voldoen. Op zich vindt de Raad een huisbezoek niet onrechtmatig, maar alleen als er aan een aantal zware voorwaarden is voldaan.

De Amsterdamse zaak betrof het hoger beroep in de befaamde drie-kilo-hasj-zaak. Hier oordeelde de Centrale Raad dat er vooraf geen reden bestond om de bijstandsgerechtigde van fraude te verdenken. Ook werd hij voorafgaande aan het huisbezoek niet voldoende geïnformeerd en kon hij dus niet weloverwogen toestemming geven tot binnentreden. De tijdens het huisbezoek gevonden cannabis, mag daarom niet als bewijs worden gebruikt. Met het oordeel bevestigt de Centrale Raad van Beroep een uitspraak van de rechtbank Amsterdam van september 2006.

Advocaat Robert-Peter Kuijper, die de Amsterdamse cliënt verdedigde, was een tevreden mens. "Het is een mooie uitspraak. Het recht van de burger op een veilige huissituatie is een belangrijk recht. We krijgen een politiestaat als de overheid zomaar bij iedereen kan binnenvallen. Ik reken er op dat dit gevolgen heeft voor de manier waarop de gemeente huisbezoeken aflegt. Wethouder Buyne is een oud-rechter. Ze zal deze uitspraak niet zomaar naast zich neerleggen."

Uiteraard ook zeer tevreden was de cliënt zelf. "Ik wist totaal niet wat er ging gebeuren, toen ze langskwamen. Je bent overrompeld en je wordt over niets geïnformeerd. Ik vind het een terechte uitspraak. De rechten van burgers kunnen niet zomaar geschonden worden door ambtenaren, die onbevoegd zijn."

De vertegenwoordiger van de gemeente had een andere uitspraak verwacht. Tineke Brinks, medewerker juridische zaken van de DWI. "Teleurstellende uitspraak, vooral het onderdeel van het onrechtmatig verkregen bewijs. Ik had verwacht dat die drie kilo cannabis wel zou worden meegenomen in het oordeel. Het is een goede les voor ons. We moeten goede rapportages maken van een huisbezoek. De bewijslast ligt bij ons."

Nog veel meer blijdschap bij de delegatie van de bijstandsgerechtigde uit Hoorn. De eiseres, die vanwege een risicoprofiel met een huisbezoek was vereerd, zit al twee jaar zonder uitkering. Zij kan een aardige zakcent tegemoet zien. De bijstandgerechtigden uit Assen en Roosendaal kregen ongelijk. In hun zaken oordeelde de Raad het huisbezoek gerechtvaardigd. (Martin Brandwagt, Mugweb)

Zie hier de volledige tekst van de uitspraak

Persbericht Bijstandsbond n.a.v. uitspraak Centrale Raad van Beroep over huisbezoeken.

Aboutaleb kan de wet niet zomaar veranderen. Uitspraak toch stimulans om op andere manieren te gaan graven in het privé-leven van uitkeringsgerechtigden, zonder dat daar een aanleiding voor bestaat?

De Centrale Raad van Beroep, de hoogste rechterlijke instantie wanneer het om bijstandszaken gaat, heeft vier uitspraken gedaan over de huisbezoeken van controleambtenaren bij bijstandsgerechtigden.

1. Een verzoek van controleurs om het huis te mogen betreden zonder dat er een aanleiding is aan de door de cliënt verstrekte gegevens te twijfelen, kan worden geweigerd zonder dat het gevolgen heeft voor de uitkering.

2. Een cliënt dient nadrukkelijk om toestemming te worden gevraagd en er moet hem/haar nadrukkelijk worden meegedeeld dat een weigering geen gevolgen heeft voor de bijstandsverstrekking. De bewijslast dat dit gebeurt ligt bij de gemeente. Het feit, dat iemand onder een zogenaamd frauderisicoprofiel valt is onvoldoende aanleiding.

3. Er moet een samenstel van feiten en omstandigheden zijn waaruit kan worden afgeleid dat de door de cliënt verstrekte gegevens niet kloppen, zoals tegenstrijdige administratieve gegevens, onduidelijkheid over wie er naast cliënt nog in het huis woont, etc.

Het gevaar bestaat, dat ambtenaren nu ook bij bijstandsgerechtigden waartegen geen enkele concrete verdenking van fraude bestaat, op alle slakken zout gaan leggen om een huisbezoek te kunnen afdwingen. Wat dat betreft zijn de voorbeelden van concrete aanleidingen die de Centrale Raad geeft nogal mager. Het adres waarop u ingeschreven staat bij het bevolkingsregister is niet hetzelfde als het adres op uw girorekening. Fraude!

De gemeente Amsterdam heeft inmiddels gemeld dat het beleid ongewijzigd zal worden voortgezet. Weigering leidt zelfs tot de verdenking dat er iets niet klopt, aldus de wethouder. Een drogreden. De wethouder negeert hiermee het grondwettelijk recht op privacy van de burger en de uitspraak van de Centrale Raad. Let wel, deze wethouder was tot voor kort zelf rechter. Naar ons idee geeft de wethouder hiermee een volstrekt fout signaal af hoe het in onze rechtstaat er aan toe gaat. Feitelijk roept de wethouder haar ambtenaren namelijk op om de wet te negeren.

Aangezien de Centrale Raad haar uitspraken nadrukkelijk baseert op artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, kan staatssecretaris Aboutaleb wel de wet veranderen, maar volgens ons gaat het EVRM voor op de Nederlandse wetgeving. Rechters zullen huisbezoeken blijven toetsen aan dit verdrag, waarop de Centrale Raad zich nu baseert.